จับตานิติสงครามคดีโกง สว. ‘ตุลาการ’ ขยับ จุดเปลี่ยนเกม ‘น้ำเงิน’

ทำไปทำมา “คดีโกง สว.” ที่เหมือนจบลงไปแล้ว ตั้งแต่ 14 ก.ย.ที่ผ่านมา หลังมติที่ประชุมใหญ่ คณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) เสียงข้างมาก ส่งคำร้องต่อศาลฎีกาแผนกคดีเลือกตั้ง เพื่อเอาผิดบุคคล และ สว.รวม 77 ราย โดยไร้ชื่อ “กรรมการบริหารพรรค-บิ๊กเนมภูมิใจไทย”

แต่เรื่องนี้กลับมาร้อนแรงอีกครั้ง พลันที่ “สว.สำรอง” ยื่นคำร้องต่อศาลฎีกาแผนกคดีเลือกตั้ง ขอให้ดำเนินการไต่สวน “คุณสมบัติ” ของ สว.ชุดปัจจุบัน โฟกัสไปที่ 2 สว.อำนาจเจริญ ได้แก่ “แดง กองมา-สมพาน พละศักดิ์” ที่ระบุอาชีพค้าขายหมูสด และขายก๋วยเตี๋ยวตามลำดับ ส่อสมัคร “ผิดกลุ่ม” อาจเข้าข่ายไม่มีคุณสมบัติ

โดยอาชีพดังกล่าวจัดอยู่ในกลุ่ม 19 ซึ่งเป็นกลุ่มอาชีพอิสระหรือค้าขาย แต่กลับได้รับการรับรองให้เป็น ส.ว. ในกลุ่ม 10 ซึ่งเป็นกลุ่มผู้ประกอบกิจการอื่น ขอเพิกถอนคำวินิจฉัยของ กกต.ที่เกี่ยวข้องในประเด็นดังกล่าว

คดีนี้หากสุดท้ายศาลฎีกาฯ มีคำพิพากษาออกมาเป็น “เชิงลบ” ต่อ 2 สว.อำนาจเจริญ อาจส่งผลสะเทือนครั้งใหญ่ต่อ “กกต.” เพราะเท่ากับว่าเปิดช่องให้ศาลฎีกาฯ สามารถใช้ดุลพินิจในการ “รื้อคำวินิจฉัย” ของ กกต.ได้หมด หากมีการฟ้องร้องขึ้นในศาล

แน่นอนว่า “รัฐนาวาสีน้ำเงิน” ย่อมรู้หมากเกมนี้ แถมจับสัญญาณแล้ว “องค์กรตุลาการ” ดูท่า “ไม่เอาด้วย” กับเรื่อง “โกง สว.” เพราะมีเสียงวิพากษ์วิจารณ์มาหนาหูนานแล้วว่า ขบวนการโกง-ฮั้ว สว.นั้น ถือเป็นการทำลายระบอบประชาธิปไตยอย่างร้ายแรง “แวดวงตราชั่ง” ที่ยังสังกัด “ศาลยุติธรรม” ไม่มีใครรับได้ ดังนั้นหากเรื่องนี้สามารถเข้ามาสู่ระบบในศาลได้ อาจส่งผล “กระทบร้ายแรง” ต่อ “ระบอบสีน้ำเงิน”

จึงไม่แปลกที่ กกต.ซึ่งปัจจุบันถูกสาธารณชน วิพากษ์วิจารณ์ “ป้ายสี” ว่าใกล้ชิดกับ “บางสี” ใช้ 2 ช่องทางเพื่อหวัง “สกัด” ไม่ให้มีการ “รื้อคดีโกง สว.” ขึ้นมาใหม่ได้อีก ได้แก่

1.ยื่นคำร้องตรงต่อศาลฎีกาแผนกคดีเลือกตั้ง เมื่อ 5 พ.ย.ที่ผ่านมา ขอเลื่อนการพิจารณา โดยอ้างว่ามีมติให้ยื่นเรื่องต่อศาลรัฐธรรมนูญ เพื่อวินิจฉัยปัญหาเกี่ยวกับหน้าที่ และอำนาจของ กกต. ว่า คำสั่งรับสมัคร และประกาศรายชื่อผู้สมัคร สว. ถือเป็นที่สุดตามกฎหมาย ไม่อาจมีการตรวจสอบหรือทบทวนคำวินิจฉัยได้ เป็นข้อกฎหมายสำคัญ 

สำหรับเพื่อให้การไต่สวนของศาลฎีกามีการพิจารณาข้อมูล ที่ครบถ้วนทั้งในแง่กฎหมาย และข้อเท็จจริง จึงขอเลื่อนการพิจารณาเพื่อรอคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญ ก่อนที่จะมีการตรวจพยานหลักฐานหรือไต่สวนต่อไป

อย่างไรก็ดีศาลฎีกาฯ พิเคราะห์แล้วเห็นว่า ผู้ร้องมีเพียงมติให้ยื่นปัญหาข้อกฎหมายดังกล่าวให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัย โดยยังไม่ปรากฏมีการยื่นเรื่องให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัย ในชั้นนี้จึงไม่มีเหตุให้เลื่อนคดีตามที่ผู้ร้องอ้างคำร้องขอเลื่อนคดี พิเคราะห์คำร้อง และคำคัดค้านของ กกต.ผู้คัดค้าน ตลอดจนคำร้องขอแก้ไขคำร้อง และคำร้องขอแก้ไขคำคัดค้านแล้ว คดีมีปัญหาต้องวินิจฉัย ว่าการที่ผู้คัดค้านมีคำสั่งไม่รับคำร้องของผู้ร้องไว้พิจารณาชอบด้วยกฎหมายหรือไม่

ทำให้ศาลฎีกาฯเดินหน้าไต่สวนคดีดังกล่าวต่อไป โดยวันที่ 6 พ.ย.ที่ผ่านมา มีนัดตรวจพยานหลักฐานที่ “กลุ่ม สว.สำรอง” ยื่นคำร้องขอให้ลงโทษ 2 สว.อำนาจเจริญ ซึ่งสมัครผิดกลุ่ม และขอให้ “เพิกถอน” คำวินิจฉัยของ กกต.ที่รับรอง 2 สว.ดังกล่าว โดยคดีนี้เริ่มคืบหน้า นัดสืบพยานฝ่ายผู้ร้องในวันที่ 24 พ.ย. และฝ่ายผู้คัดค้านในวันที่ 8 ธ.ค.

2.กกต.มติเสียงข้างมาก 5 ต่อ 2 เสียง (สิทธิโชติ อินทรวิเศษ และชาย นครชัย 2 กกต.เสียงข้างน้อยคดีโกง สว.เป็นเสียงข้างน้อยในเรื่องนี้ด้วย และจะทำความเห็นฉบับเต็มเสนอต่อไป) ให้ส่งคำร้องไปยังศาลรัฐธรรมนูญ เพื่อขอให้วินิจฉัยอำนาจหน้าที่ของ “ศาลฎีกาฯ” 2 ประเด็นคือ

ประการแรก ขอให้วินิจฉัยว่า ในกรณีที่ผู้อำนวยการเลือกระดับอำเภอ ระดับจังหวัด และระดับประเทศ มีคำสั่งให้รับสมัครและประกาศรายชื่อผู้สมัครซึ่งมีคุณสมบัติและไม่มีลักษณะต้องห้าม คำสั่งรับสมัครผู้สมัครและประกาศรายชื่อผู้สมัครซึ่งมีคุณสมบัติและไม่มีลักษณะต้องห้ามดังกล่าวมีความเป็นที่สุด ไม่อาจถูกตรวจสอบได้อีก เว้นแต่กรณีตามที่มาตรา 63 แห่ง พ.ร.ป.ว่าด้วยการได้มาซึ่ง สว. 2561 ที่เป็นอำนาจของศาลรัฐธรรมนูญที่บัญญัติไว้โดยเฉพาะเท่านั้น

ประการที่สอง ขอให้วินิจฉัยว่า กรณีที่ กกต.มีคำวินิจฉัยตามมาตรา 60 วรรคสอง และมาตรา 62 แห่ง พรป.ว่าด้วยการได้มาซึ่ง สว.คำวินิจฉัยของ กกต.ดังกล่าวเป็นที่สุด ไม่อาจยื่นคำร้องต่อศาลฎีกา เพื่อขอให้มีการตรวจสอบ หรือทบทวนคำวินิจฉัยของ กกต.ได้

ทั้งนี้ กกต.อ้างถึงหลักกฎหมายตามรัฐธรรมนูญ ตาม พ.ร.ป.ว่าด้วยการได้มาซึ่ง สว. รวมถึงคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญ เรื่องพิจารณาที่ 52/2546 (บังคับใช้ตามรัฐธรรมนูญปี 2540 ขณะนั้น) สรุปได้ว่า การใช้อำนาจวินิจฉัยของ กกต.ถือเป็นที่ยุติ และไม่อาจถูกทบทวนหรือตรวจสอบได้โดยองค์กรตุลาการ และเรื่องพิจารณาที่ 14/2566 (บังคับใช้ตามรัฐธรรมนูญปี 2560 ในปัจจุบัน) ที่วางหลักให้องค์กรอิสระไม่ถูกโต้แย้งหรือถูกตรวจสอบโดยองค์กรตุลาการอีก

เรื่องนี้ยังอยู่ในขั้นตอนทางธุรการของสำนักงานศาลรัฐธรรมนูญ อย่างไรก็ดีผู้เชี่ยวชาญกฎหมายรัฐธรรมนูญ เช่น “จรัญ ภักดีธนากุล” อดีตตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ ประเมินว่า ศาลรัฐธรรมนูญไม่น่ารับคำร้องดังกล่าว เนื่องจากเป็นการยื่น “ผิดขั้นตอน” เพราะเรื่องนี้ กกต.ไม่มีอำนาจส่งเรื่องให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยในประเด็นอำนาจหน้าที่ แต่ต้องให้ศาลฎีกา ส่งเรื่องมาให้ศาลรัฐธรรมนูญ เป็นผู้วินิจฉัยเอง

ขณะเดียวกันมีอาจารย์สายนิติศาสตร์บางท่าน โชว์คำพิพากษาของศาลปกครอง คดีที่ อบ.311/2565 ระบุถึงมาตรา 210 วรรคหนึ่ง (2) ของรัฐธรรมนูญ ศาลรัฐธรรมนูญมีหน้าที่และอำนาจพิจารณาวินิจฉัยปัญหาเกี่ยวกับหน้าที่และอำนาจของสภาผู้แทนราษฎร วุฒิสภา รัฐสภา คณะรัฐมนตรี หรือองค์กรอิสระ เท่านั้น หาได้บัญญัติให้ศาลรัฐธรรมนูญมีหน้าที่และอำนาจพิจารณาวินิจฉัยปัญหาเกี่ยวกับหน้าที่และอำนาจขององค์กรอิสระกับ องค์กรศาลซึ่งใช้อำนาจในการพิจารณาพิพากษาอรรถคดีตามรัฐธรรมนูญแต่อย่างใด

นอกจากนี้ที่น่าสนใจ ยังมี “สัญญาณ” สำคัญในศาลยุติธรรม เกี่ยวกับการพิจารณา “คดีโกง สว.” นั่นคือเมื่อวันที่ 6 พ.ย.ที่ผ่านมา “วิธูร คลองมีคุณ” ประธานศาลอุทธรณ์ มีคำวินิจฉัยชี้ขาดเขตอำนาจศาล (คำวินิจฉัยที่ วท. 27/2569) ในคดีที่ผู้สมัคร สว.สำรอง ยื่นฟ้อง “แสวง บุญมี” เลขาธิการ กกต.พ่วงอีก “5 เสือ กกต.” ต่อศาลจังหวัดนนทบุรี

โดยประธานศาลอุทธรณ์ พิจารณาแล้ว มีคีย์เวิร์ดสำคัญอยู่ที่ “หากมีบุคคลหรือกลุ่มบุคคลใดกระทำการทุจริตประพฤติมิชอบเพื่อให้การได้มาซึ่งสมาชิกวุฒิสภามิได้เป็นไปโดยสุจริตและเที่ยงธรรม (หรือที่เรียกกันทั่วไปว่าฮั้วหรือโกงการเลือก สว.) อันเป็นความผิดต่อพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการได้มาซึ่งสมาชิกวุฒิสภา พ.ศ. 2561 มาตรา 32, 58, 69 ตามฟ้อง ย่อมเป็นการพรากอำนาจอธิปไตยไปจากปวงชนชาวไทย ประชาชนทุกคนย่อมเป็นผู้เสียหายและมีอำนาจฟ้องบุคคลหรือกลุ่มบุคคลนั้นต่อศาลชั้นต้นที่มีเขตอำนาจได้โดยตรง

โดยการวินิจฉัยครั้งนี้ถือเป็นการ “กลับแนวคำวินิจฉัยเดิม” ของ “มัณฑรี อุชชิน” อดีตประธานศาลอุทธรณ์ ที่เคยระบุว่า คดีที่ประชาชนยื่นฟ้อง กกต. ไม่ใช่อำนาจของศาลอาญาคดีทุจริตและประพฤติมิชอบ แต่ต้องยื่นต่อคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) เพื่อไต่สวนก่อน

การกลับแนวคำวินิจฉัยของประธานศาลอุทธรณ์ดังกล่าว ส่งผลให้ “ศาลฎีกาฯ” สามารถเดินหน้าพิจารณาคดีคุณสมบัติของ 2 สว.อำนาจเจริญ รวมถึงคดีที่ภาคประชาชนยื่นฟ้อง “เลขาธิการ กกต.-5 เสือ กกต.” ต่อได้ทันที

นับเป็นอีกหนึ่งความเคลื่อนไหวสำคัญ ที่ชี้ให้เห็นถึง “รอยร้าว” ระหว่าง “องค์กรตุลาการ-ขั้วน้ำเงิน” ซึ่งมีต้นตอมาจาก “คดีโกง สว.” หนึ่งในจุดด่างพร้อยที่สุดในประวัติศาสตร์ระบอบประชาธิปไตยของไทย

ความเคลื่อนไหวของ “แวดวงตราชั่ง” ครั้งนี้ ย่อมตามหลอกหลอน สะเทือนไปถึง “รัฐนาวาสีน้ำเงิน” ที่กำลังเพลี่ยงพล้ำทางการเมืองอย่างหนักในตอนนี้