สงครามดัน'อาวุธ'แพง ทอ.กำลังรบวูบ เร่งปิดดีล 'กริพเพน'

"หน่วยงานความมั่นคง" ประเมินสถานการณ์ตะวันออกกลาง และสงครามรัสเซีย-ยูเครน มีความเสี่ยงสูงที่จะนำไปสู่การยกระดับการใช้กำลังทหาร ซึ่งจะส่งผลกระทบไปทั่วโลกรวมถึงประเทศไทย 

โดยเฉพาะอย่างยิ่งผลกระทบต่อ ห่วงโซ่อุปทาน โครงข่ายหรือกระบวนการเชื่อมโยงกิจกรรมต่างๆ ตั้งแต่การจัดหาวัตถุดิบ การผลิต การจัดเก็บ การขนส่ง จนกระทั่งส่งมอบสินค้าหรือบริการไปถึงมือผู้บริโภคคนสุดท้าย 

ไม่เพียงแต่ ราคาพลังงาน  สินค้าต่างๆที่มีการค้าขายแลกเปลี่ยนจะมีราคาพุ่งสูงขึ้นแล้ว "อาวุธ-ยุทโธปกรณ์"ก็มีราคาเพิ่มขึ้นเป็นเท่าตัว ตามกลไกราคาที่เป็นไปตามอุปสงค์ อุปทาน 

แน่นอนว่า โครงการจัดซื้อจัดหาเครื่องบินขับไล่สมรรถนะสูง “กริพเพน ระยะที่2 และ 3 ก็ได้รับผลกระทบเช่นเดียวกัน จึงเป็นที่มาให้ พล.อ.อ.เสกสรร คันธา ผู้บัญชาการทหารอากาศ(ผบ.ทอ.) ปรับแผนเพื่อขออนุมัติงบประมาณปี 2571 ในเฟส 2 รวม 8 เครื่อง เพื่อให้ครบ 1 ฝูง 12 เครื่อง ทดแทนเครื่องบิน F-16 กองบิน 1 นครราชสีมา โดยเฟสแรกลงนามไปแล้วปี 2568

โดยตั้งเป้าเข้าประจำการครบฝูงก่อนปี 2580 เหตุผลสำคัญจากการร่นระยะเวลาให้เร็วขึ้น เนื่องจากความขัดแย้งภูมิรัฐศาสตร์ทวีความรุนแรง และให้สอดรับกับเครื่องบิน F-16 ที่ทยอยปลดประจำการปี 2571-2578

พล.อ.อ.เสกสรร ให้สัมภาษณ์กับ "กรุงเทพธุรกิจ"ว่า ปัจจุบันสถานการณ์โลกเสี่ยงต่อการใช้กำลังทหาร ทั้งปัจจัยภูมิรัฐศาสตร์ และมีการเมืองระหว่างประเทศแอบแฝง ส่งผลให้ความต้องการ อาวุธยุทโธปกรณ์ทุกประเทศเพิ่มขึ้นเป็นทวีคูณ และราคาปรับตัวสูงตามไปด้วย การผลิต อาจไม่ทัน กับความต้องการ

ตนยอมรับว่าส่งผลกระทบต่อโครงการจัดซื้อกริพเพน ระยะที่ 2 และ ที่ 3 ปัจจุบันมีการพูดคุยเจรจากันอยู่กับประเทศสวีเดน ต้องเข้าใจว่ามันคือดีมานด์และซัพพลาย เมื่อโลกมีวิกฤตสงคราม เพราะฉะนั้นเรื่องยุทโธปกรณ์จึงมีความต้องการสูง ราคาจึงสูงขึ้น แต่สูงด้วยเหตุด้วยผล ยุทโธปกรณ์ อะไหล่สำรอง เรดาร์ เพราะยุทโธปกรณ์ที่ประกอบเป็นตัวเครื่องบินหรืออากาศยานมีหลายองค์ประกอบ นับ 1,000 ชิ้น และอุปกรณ์เหล่านี้มาจากหลายแหล่งหลายประเทศ ซึ่งแต่ละแหล่งมีข้อจํากัดและมีวิธีการในการผลิตแตกต่างกันออกไป

"พวกนี้มันแพงหมด วัสดุหายาก Microprocessor  ที่จะมาทําเป็นสมองกลของเครื่องบิน มีความต้องการสูงมาก และมีราคาสูงมากเช่นเดียวกัน นี่คือข้อเท็จจริงซึ่งผมได้มีการพูดคุยกับทางประเทศสวีเดน และพยายามที่จะบริหารจัดการ ราคาเหล่านี้ให้อยู่ในกรอบวงเงินงบประมาณที่เรามีอยู่ ซึ่งคาดว่าจะได้รับจากรัฐบาล ที่ยังคงความจำเป็นต้องร้องขอรัฐบาลก็เพราะว่า เป็นโครงการทดแทน ซึ่งไม่ใช่โครงการสร้างใหม่ ถ้าเราขาดขีดความสามารถตรงนี้ อนาคต 5-10 ปีข้างหน้า เราจะอันตรายมาก กําลังทางอากาศที่จะหายไปเกินครึ่ง" ผบ.ทอ.กล่าวและว่า

กองทัพอากาศพยายามจะแก้ไขปัญหาโดยใช้การพูดคุยเจรจาและหาแนวทางบริหารจัดการกรอบงบประมาณที่เรามีอยู่  เพื่อให้ได้รับผลกระทบต่องบประมาณในภาพรวมของประเทศให้น้อยที่สุด ซึ่งยืนยันว่าสามารถพูดคุยเจรจากับประเทศสวีเดนได้ 

พร้อมยืนยันว่า กองทัพอากาศ จะพยายามมากที่สุด ที่จะไม่รบกวนรัฐบาลหากไม่จําเป็นที่สุด ในขณะนี้ยังอยู่ในความสามารถที่กองทัพอากาศจะบริหารจัดการงบประมาณที่มีอยู่ได้ เนื่องจากเข้าใจว่ารัฐบาลก็ต้องนํางบประมาณไปดูแลประชาชนที่เดือดร้อนในมิติต่างๆ เรื่องเศรษฐกิจ ราคาพลังงาน ราคาสินค้าปรับตัวสูงขึ้นเช่นเดียวกัน รวมถึงภัยพิบัติธรรมชาติ

พล.อ.อ.เสกสรร ยอมรับว่า แม้กองทัพอากาศ จะบริหารเรื่องงบประมาณได้ แต่ส่งผลกระทบต่อ เงื่อนไขที่ได้รับจากโครงการจัดซื้อกริพเพนที่ต้องเปลี่ยนแปลงไป จากเดิม เช่น  จํานวนปีในงบผูกพันตามสัญญา การส่งมอบที่อาจจะยืดเวลาออกไป ไม่ต่างจากการซื้อบ้านที่ดาวน์น้อยผ่อนนาน 

ตลอดจนถึงการเจรจาในสิ่งที่เกี่ยวข้องกับโครงการบางอย่าง การตรวจรับหรือรับมอบที่อาจจะยืดออกไป แต่อย่างไรก็ตามจะไม่ให้กระทบกับขีดความสามารถที่กองทัพอากาศวางแผนเอาไว้ ในอนาคต 10 ปีข้างหน้า

"ความพร้อมรบ มีช่องว่างไม่ได้ เมื่อมีภัยสงคราม เช่น ในประเทศยุโรป เมื่อเขาปิดสวิตช์ เราก็ทำอะไรไม่ได้ หมายถึงความเสียเปรียบในทางยุทธวิธี เราจะสูญเสียโมเมนตัมของการสู้รบ" ผบ.ทอ กล่าวและยอมรับว่า 

สถานการณ์ความไม่แน่นอนภูมิรัฐศาสตร์ คือสาเหตุหนึ่งที่ทำให้กองทักอากาศควบรวมโครงการจัดหากริพเพนระยะที่2และที่3 ไว้ด้วยกันเพื่อลดความเสี่ยง อยากให้ลองนึกภาพว่า เวลาเราเซ็นสัญญา คือข้อผูกพันทางกฎหมาย ถ้าเซ็นครั้งเดียว เขา(สวีเดน)ก็จะผลิตให้เราครั้งเดียว ก็ลงทุนครั้งเดียว ต้องมาสัญญาที่หนึ่ง สัญญาที่สองสัญญาที่สามและรอไปอีก 4-5 ปี ความไม่แน่นอนมันเกิดขึ้น รวมถึงราคาที่เราควบคุมไม่ได้ เราก็ไม่รู้ว่าสถานการณ์ข้างหน้าจะเป็นอย่างไร 

พล.อ.อ.เสกสรร ระบุว่า เมื่อปี 2568 กองทัพอากาศ ลงนามจัดซื้อกริพเพน ระยะที่ 1 เราก็ไม่ได้คิดว่าจะมีสงครามในตะวันออกกลาง ซึ่งเมื่อมีเหตุการณ์เกิดขึ้น ก็เป็นสิ่งที่เราควบคุมไม่ได้ เราก็เห็นอยู่ว่ามันมีผลกระทบมากขนาดไหน

ทั้งนี้ในการ แถลงเจตนารมณ์ผู้บัญชาการทหารอากาศ ประจำปี 2570–2571 เมื่อ 12 ต.ค.69 ที่ผ่านมา ในประเด็นทิศทางการพัฒนากองทัพอากาศ มุ่งเสริมสร้างกำลังทางอากาศให้มีความแข็งแกร่งและมีประสิทธิภาพ เน้นคุณภาพของกำลังพลและยุทโธปกรณ์ ควบคู่กับการพัฒนาเทคโนโลยี เพื่อปกป้องอธิปไตยและผลประโยชน์ของชาติทั้งในห้วงอากาศและอวกาศ

โดยถอดบทเรียนจากภารกิจป้องกันประเทศการปะทะชายแดนไทย-กัมพูชา โดยเฉพาะความมั่นคงในภูมิภาคอินโด-แปซิฟิกและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ท่ามกลางความขัดแย้งระหว่างประเทศและการแข่งขันทางทหารที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว

ส่งผลให้ทิศทางกองทัพอากาศ  10 ปีข้างหน้ามีขนาดเล็ก โดยจะยุบรวมเหลือเพียง 3 กองบินรบ หนึ่งในจำนวนนี้ กริพเพน จะมาทดแทน F-16 เปรียบเป็นกระดูกสันหลังหลักของกองทัพอากาศ 

ดังนั้นจะเห็นได้ว่า ท่ามกลางความผันผวนของสถานการณ์โลก ส่งผลต่อราคาอาวุธยุทโธปกรณ์พุ่งสูงเป็นเท่าตัว "กองทัพอากาศ" ต้องเร่งปรับแผนจัดหาเครื่องบินรบกริเพน ให้สอดรับกับข้อจำกัดด้านงบประมาณและความเสี่ยงจากสงครามที่อาจยืดเยื้อ

โดยปักหมุดเป้าหมายสำคัญคือรักษาความต่อเนื่องของกำลังทางอากาศ ไม่ให้เกิดช่องว่าง เพราะในสมรภูมิอนาคต ขีดความสามารถทางอากาศไม่ใช่เพียงเครื่องมือป้องกันอธิปไตย แต่คือหลักประกันความมั่นคงของประเทศในระยะยาว