ปฏิเสธไม่ได้ว่า “ภาคประชาชน” คือหนึ่งในกลไกสำคัญ ในการป้องกันและปราบปรามการคอร์รัปชันของไทย โดยที่ผ่านมาเครือข่ายภาคประชาชน ซึ่งมีสำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) สนับสนุน เช่น “We Strong” หรือ “เครือข่ายเฝ้าระวัง สำนักงาน ป.ป.ช.” ที่แตกหน่อออกไปเป็น “ชมรม Strong จิตพอเพียงต้านทุจริต”
หรือแม้แต่เครือข่ายภาคประชาชนผสม “เอกชน” อย่าง “โครงการปฏิบัติการหมาเฝ้าบ้าน” ซึ่งอยู่ภายใต้องค์กรต่อต้านคอร์รัปชัน (ประเทศไทย) หรือ ACT ซึ่งถูกริเริ่มขึ้นโดย “ภาคเอกชน” ดำเนินการมาตั้งแต่ปี 2554 เพื่อแก้ไขปัญหาคอร์รัปชันอันเลวร้าย และบั่นทอนการพัฒนาประเทศมาอย่างยาวนาน ปัจจุบันมีภาคเอกชน ภาครัฐ และองค์กรระหว่างประเทศเข้าร่วมมากถึง 54 องค์กร
ทั้ง 2 เครือข่ายข้างต้น ถือเป็น “กิ่งใบ” ในกลไกของภาครัฐ ในการป้องกันและปราบปรามการทุจริต
โดยที่ผ่านมา ได้สร้างผลงานอย่างมีประสิทธิภาพ โดยเฉพาะการนำไปสู่การตรวจสอบ หรือป้องกันการทุจริตทั้งระดับท้องถิ่น และโครงการระดับชาติได้เป็นอย่างดี มีหลายโครงการนำไปสู่การสืบสวน และเอาผิดนักการเมือง ข้าราชการ หรือเจ้าหน้าที่รัฐไปแล้วหลายคน
ทว่า หากมองลึกลงไปถึง “ฐานราก” นั้น หนีไม่พ้นการปลูกจิตสำนึกให้แก่ “เยาวชน-คนรุ่นใหม่” เพื่อให้รู้เท่ากันกลโกง เล่ห์เหลี่ยม ไม่ทนต่อการทุจริตคอร์รัปชัน ซึ่งสำนักงาน ป.ป.ช.ดำเนินการเรื่องนี้มาโดยตลอดหลายสิบปี
เห็นได้จากการมี “หลักสูตรทุจริตศึกษา” เปิดโอกาสให้นักเรียน-นิสิตนักศึกษา เข้ามามีส่วนร่วม ขับเคลื่อนการป้องกันการทุจริตตั้งแต่ระดับสถานศึกษา จนถึงสถานที่ทำงาน
ในช่วงหลายสิบปีที่ผ่านมา สำนักงาน ป.ป.ช.มีโครงการปลุกปั้น “ยุวทูต ป.ป.ช.” ดำเนินการมาตั้งแต่ปี 2557 เพื่อเสริมสร้างความรู้ความเข้าใจแก่เด็ก-เยาวชน รู้เท่าทันเล่ห์เหลี่ยมในการทุจริต นอกจากนี้ยังมีการจัดค่าย หรือจัดกิจกรรมเปิดโอกาสให้ “คนรุ่นใหม่” มาเข้าร่วม ไม่ว่าจะเป็นกิจกรรม “เยาวชนรู้คิดต้านโกง” หรือ Strong Young Coaches
สำหรับการจัดกิจกรรมมีวัตถุประสงค์เพื่อให้แกนนำนักศึกษาที่เข้าร่วมกิจกรรม เกิดการตระหนักและเข้าใจเรื่องการป้องกันการทุจริตผ่านหลักสูตรต้านทุจริตศึกษา เน้นประเด็นการป้องกันและแก้ไขปัญหาสินบน และเกิดเป็นแกนนำเยาวชนขับเคลื่อนหลักสูตรต้านทุจริตศึกษา ต้นแบบวิทยากรตัวคูณในกลุ่มเด็กและเยาวชน
นอกจากนี้ ยังต้องการให้สามารถใช้ทักษะในการถ่ายทอด เป็น Coach นำองค์ความรู้หลักสูตรต้านทุจริตศึกษา “ประเด็นป้องกันและแก้ไขสินบนไปขยายผลสู่กลุ่มเป้าหมายในโรงเรียน ชุมชน ครอบครัว” รวมทั้งขยายผลการขับเคลื่อนหลักสูตรต้านทุจริตศึกษา ตลอดจนขยายฐานเครือข่ายความร่วมมือในการป้องกันทุจริตให้เกิดขึ้นในกลุ่มเด็กและเยาวชน
รวมไปถึงเดินหน้าผลักดันเสริมพลังเยาวชน ผ่านหลายกิจกรรม ไม่ว่าจะเป็น “เยาวชนพลังบวก สร้างภูมิคุ้มกันต้านทุจริต” การจัดสัมมนา “เยาวชนเพื่อการมีส่วนร่วม ในการต่อต้านการทุจริตระหว่างประเทศ” หรือ Meaningful Youth Engagement-MYE ซึ่งหลายกิจกรรมเหล่านี้ ถูกจัดทั้งในส่วนกลาง และแตกไลน์ออกไปหลายจังหวัด ครบทุกภาคทั่วประเทศ
ล่าสุด ไม่นานมานี้ สำนักงาน ป.ป.ช.ยังผุดโครงการ “โคนันจิ๋ว” สร้างเด็ก-เยาวชน 77 จังหวัด ให้เป็น “นักสืบจิ๋ว” สอดส่องความไม่ชอบมาพากล หรือแจ้งเบาะแสการทุจริต โดยให้คนรุ่นใหม่เป็น “ตาสับปะรด” แจ้งเรื่องในเบื้องต้น เพื่อให้ ป.ป.ช.จังหวัด หรือ ป.ป.ช.ส่วนกลาง ส่งคนไปตรวจสอบเชิงลึกขยายผลต่อไป
ทั้งหมดสำนักงาน ป.ป.ช.กลายเป็นองค์กรสำคัญที่สนับสนุน ปลูกฝังสร้างจิตสำนึกให้ “เด็ก-เยาวชน” มีความเท่าทันเล่ห์เหลี่ยมกลโกง นำไปสู่การสร้างสังคมใหม่ “ไม่ทนต่อการทุจริต” เพื่อให้ประเทศชาติพัฒนาขึ้นสืบไป
บทความนี้ สนับสนุนโดยกองทุน ป.ป.ช.หากพบเห็นการทุจริตของเจ้าหน้าที่รัฐ ร้องเรียนได้ที่ ศูนย์บริการข้อมูล สำนักงาน ป.ป.ช. โทร.1205 หรือ www.nacc.go.th หรือสำนักงาน ป.ป.ช.ประจำจังหวัด