'กกต.' เผยเอกสารประชามติ ทำรธน.ใหม่ ชี้4ข้อดี-เสีย ให้ตัดสินใจ

ผู้สื่อข่าวรายงานว่าสำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) เผยแพร่เอกสารข้อมูลเกี่ยวกับการออกเสียงประชามติ เพื่อให้ความเห็นชอบการจัดรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ หลังจากที่เมื่อวันที่ 2 ม.ค. ที่ผ่านมา ราชกิจจานุเบกษาได้ประกาศ คำถามประชามติที่จะใช้สอบถามประชาชนต่อการจัดทำรัฐธรรมนูญ  ด้วยคำถามว่า ท่านเห็นชอบว่าสมควรมีรัฐธรรมนูญใหม่หรือไม่

โดยมีรายละเอียดสำคัญที่จะนำไปเผยแพร่ให้ประชาชนรับทราบ ตามพระราชบัญญัติ (พ.ร.บ.) ว่าด้วยการออกเสียงประชามติ ได้แก่ ตัวอย่างของบัตรออกเสียงประชามติ  ข้อมูลเกี่ยวกับการออกเสียงประชามติ  ซึ่งมีเหตุผลความจำเป็น คือ ให้เป็นไปตามคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญ ที่กำหนดให้ประชาชนออกเสียงประชามติให้ความเห็นชอบก่อนการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่

ขณะที่สาระสำคัญในเรื่องที่ทำประชามติ "เพื่อเปิดทางให้รัฐสภาสามารถเริ่มต้นกระบวนการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ได้"

ส่วนขั้นตอนและระยะเวลาในการทำประชามติ  กกต. แยกเป็น 2 กรณี โดย

1.กรณีผลการออกเสียง ไม่เห็นชอบว่าสมควรมีรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ ผลคือ ไม่สามารถดำเนินการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ได้

2.กรณีผลการออกเสียงเห็นชอบว่าสมควรมีรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ ผล คือ ผู้มีสิทธิเสนอร่างรัฐธรรมนูญแก้ไขเพิ่มเติมเสนอร่างรัฐธรรมนูญแก้ไขเพิ่มเติม เพื่อเพิ่มเติมหมวด 15/1 การจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ 

ซึ่งมีขั้นตอนพิจารณา  1.รัฐสภา พิจารณาร่างรัฐธรรมนูญแก้ไขเพิ่มเติมหมวด 15/1 การจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ โดยกระทำเป็น 3 วาระ ในที่ประชุมร่วมกันของรัฐสภาเพื่อให้มีการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่

2.เมื่อรัฐสภาเห็นชอบด้วยกับร่างรัฐธรรมนูญแก้ไขเพิ่มเติมหมวด 15/1 แล้ว ก่อนขึ้นทูลเกล้าฯ ถวายต้องจัดให้มีการออกเสียงประชามติตามกฎหมายว่าด้วยการออกเสียงประชามติ ถือเป็นการออกเสียงประชามติครั้งที่สอง ว่าจะเห็นชอบหรือไม่เห็นชอบหลักเกณฑ์ วิธีการ และสาระสำคัญในการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ ตามร่างรัฐธรรมนูญ หมวด 15/1 หรือไม่ ซึ่งระยะเวลาเป็นไปตาม พ.ร.บ.ว่าด้วยการออกเสียงประชามติ  2564

3.ดำเนินการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ และเสนอให้รัฐสภาพิจารณาให้ความเห็นชอบและดำเนินการจัดให้มีการออกเสียงประชามติเป็นครั้งที่ 3 ว่าจะเห็นชอบหรือไม่เห็นชอบการร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่หรือไม่ โดยระยะเวลาเป็นไปตามขั้นตอนและระยะเวลาที่กำหนดไว้ในรัฐธรรมนูญแก้ไขเพิ่มเติมที่ผ่านการออกเสียงประชามติในครั้งที่3

ขณะที่งบประมาณค่าใช้จ่ายที่ใช้นำมาทำประชามติ โดยการดำเนินการทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ ยังไม่สามารถประมาณการค่าใช้จ่ายได้ ทั้งนี้งบประมาณในการจัดทำรัฐธรรมนูญ พ.ศ.2560 ของ คณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญ ที่ดำเนินการในปี 2557 ได้รับจัดสรรเป็นจำนวน  112,469,600 บาท และในส่วนงบที่ใช้ทำประชามติ อยู่ในความรับผิดชอบของ กกต.

ส่วนประโยชน์ได้เสียของการออกเสียงประชามติให้มีรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ เอกสารของกกต.  ซึ่งอ้างอิงมาจากเหตุผลของผู้เสนอร่างรัฐธรรมนูญ แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่..) พ.ศ..... และคำอภิปรายของสมาชิกรัฐสภา  ระบุว่า  รัฐธรรมนูญ  2560 จัดทำขึ้นในช่วงประเทศไม่ได้ปกครองโดยรัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้งของประชาชน และมีรัฐสภามาจากการแต่งตั้ง ทำให้ประชาชนไม่มีส่วนร่วมในการจัดทำอย่างแท้จริง ทำให้มีข้อถกเถียงว่าเป็นรัฐธรรมนูญที่เชื่อมโยงกับคณะรัฐประหาร ถูกรองรับโดยกระบวนการประชามติที่ถูกวิพากษ์วิจารณ์ว่าไม่เสรี ไม่เป็นธรรม มีบทบัญญัติหลายประการไม่สอดคล้องกับหลักการประชาธิปไตย ขาดความสมดุลในการใช้อำนาจตรวจสอบ ดังนั้นการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ จะทำให้ประชาชนมีส่วนร่วมในกระบวนการจัดทำและได้มาซึ่งรัฐธรรมนูญที่เป็นประชาธิปไตยอย่างแท้จริง

“การแก้ไขรัฐธรรมนูญทั้งฉบับ อาจทำให้เกิดความขัดแย้งทางการเมืองได้มากกว่าการแก้ไขเพิ่มเติมเป็นรายมาตรา เพราะสามารถจำกัดขอบเขตการโต้เถียงให้อยู่ในประเด็นที่แคบลง และทำให้ทุกฝ่ายมีข้อสรุปร่วมกันง่ายยิ่งขึ้น รวมถึงสามารถแก้ไขเพิ่มเติมส่วนเฉพาะที่จำเป็นและรักษาบทบัญญัติที่ดีอยู่แล้วของรัฐธรรมนูญไว้ นอกจากนี้การแก้ไขเพิ่มเติมทั้งฉบับอาจทำให้สิ้นเปลืองงบประมาณ ในการทำประชามติ”

หากแก้ไขรายมาตราที่ไม่ใช่หมวด 1 หมวด 2 หมวด15 หรือเกี่ยวกับคุณสมบัติลักษณะต้องห้ามของผู้ดำรงตำแหน่งต่างๆตามรัฐธรรมนูญ หรือเกี่ยวกับอำนาจศาล องค์กรอิสระ หรือเรื่องที่ทำให้ศาลหรือองค์กรอิสระไม่อาจปฏิบัติตามหน้าที่หรืออำนาจได้ ไม่จำเป็นต้องจัดให้มีการออกเสียงประชามติ”

ทั้งนี้ กกต. สรุปข้อดีและข้อเสียด้วยว่า

ข้อดี 1.การจัดทำรัฐธรรมนูญใหม่ ประชาชนมีส่วนร่วมและได้มาซึ่งรัฐธรรมนูญที่เป็นประชาธิปไตย

และ 2.รัฐธรรมนู 2560 มีบทบัญญัติหลายประการที่มีปัญหาในการบังคับใช้ การแก้ไขเพิ่มเติมโดยจัดทำรัฐธรรมนูญใหม่ทั้งฉบับจะทำให้แก้ไขเพิ่มเติมประเด็นที่เป็นปัญหาไปในคราวเดียวกัน ซึ่งจะทำให้รัฐธรรมนูญที่มีเนื้อหาสมบูรณ์และสอดคล้องกันทั้งฉบับ

ข้อเสีย 1.การจัดทำรัฐธรรมนูญใหม่อาจทำให้เกิดความขัดแย้ง ทางการเมืองมากกว่าแก้ไขรายมาตรา และ 2.สิ้นเปลืองงบประมาณในการจัดการออกเสียงประชามติ