หากบทสนทนาที่ผู้สัญจรย่าน K Street หรือ Silicon Valley ของสหรัฐอเมริกามักได้ยินจนเอียนในปี 2569 คือ Generative AI มีพัฒนาการที่ก้าวกระโดดมากไป จนอาจเกินขีดความสามารถที่มนุษย์จะควบคุมได้
จนนำไปสู่ข้อถกเถียงครั้งใหญ่เกี่ยวกับการออกแบบแนวทางป้องกัน (guardrails/regime)
แต่ในทางตรงกันข้าม บทสนทนาของชุมชนร่วมทวีปกับผู้เขียน ไม่ว่าจะฮ่องกง สิงคโปร์ จาการ์ตา จนถึงกรุงเทพ กลับวนเวียนอยู่เพียงเรื่องวิธีแสวงผลกำไรจาก Generative AI ให้ได้คุ้มค่ากับต้นทุนค่าสมาชิกรายเดือนของแต่ละแพลตฟอร์มมากที่สุด ทั้ง ChatGPT, Claude หรือ Gemini
แน่นอน ผลที่ตามมาอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้จึงเป็นสภาพแวดล้อมที่ต่างคนต่างแข่งกันผลิตผลงานขยะ (AI Slop) ออกสู่ตลาด จน(เกือบ)กลายเป็นบรรทัดฐานใหม่สำหรับสินค้าห้วง 1-2 ปีนี้ เรียกได้ว่าทั้งภูมิภาคเอเชียตะวันออกและตะวันออกเฉียงใต้ปรับตัวเข้ากับบริบทและผนวก Generative AI เข้ามาเป็นอวัยวะหนึ่งของร่างกายได้ค่อนข้างเร็ว
ดังสะท้อนจากรายงาน AI Index ของ Stanford University ปี 2026 ซึ่งยกให้ประเทศละแวกอุษาคเนย์เป็นหนึ่งในกลุ่มที่มีมุมมองเชิงบวกต่อ Generative AI สูงสุดในโลก
ประเด็นที่ไม่ควรเสียเวลาตั้งคำถามแต่แรก คือ คนกลุ่มข้างต้นตระหนักถึงภัยคุกคาม และความเสี่ยงที่ Generative AI จะนำมาสู่มนุษยชาติมากน้อยเพียงใด เพราะกว่า 60% ของประชากรทั้งไทยและเพื่อนบ้านใน ASEAN ต่างมีประสบการณ์ตกเป็นเป้าหมายของกลุ่มอาชญากรรมออนไลน์
จากต้นทางในเมียนมาและกัมพูชาตลอดห้วง 5-10 ปีที่ผ่านมานี้ ไม่ว่าจะผ่านเทคโนโลยี Deepfake, Voice-cloning จนกระทั่ง App-cloning ดังนั้น จึงอาจกล่าวได้ว่าส่วนใหญ่สามารถตระหนักถึงข้อกังวลจากกลุ่มประเทศสองฝั่งมหาสมุทรแอตแลนติกกันอยู่แล้ว แค่น้ำหนักของภัยอันพึงเกิด (มิเกิดแหล่) นั้นยังไม่มากเท่าผลประโยชน์ที่ชุมชนแถบนี้พึงจะตักตวงได้ก็เท่านั้น
ใกล้ตัวสุดเห็นจะเป็นอุตสาหกรรม Content ขณะนี้เกลื่อนไปด้วยผลงาน AI Slop โดยเฉพาะการ์ตูน/เรื่องสั้นกึ่งสารคดี จากโค้ดภาษา HTML, JavaScript และ Python
อีกจำพวกซึ่งเรี่ยราดไม่แพ้กัน คือ ใช้แพลตฟอร์มในระบบนิเวศของ Higgsfield และ Dreamina ในการสร้างวิดีโอจัดแสดงสินค้าสำหรับระบบนายหน้า (Affiliate Marketing) แทนการใช้ใบหน้าและน้ำเสียงของตนเอง
จริงๆ แล้ววงการหนังสือก็ไม่น้อยหน้า พอ NotebookLM แพร่หลาย ก็มีนักเขียนหน้าใหม่ผุดขึ้นมาเป็นดอกเห็ด เฉพาะอย่างยิ่งกับหนังสือประเภทพัฒนาตนเอง แนวคิดธุรกิจ กระทั่งนวนิยาย หรือแม้แต่ปริมณฑลอันศักดิ์สิทธิ์ของโลกวิชาการยังมิพ้นประสบปัญหาลักไก่ผลิตงานวิจัย Slop ขึ้นมาจนเป็นประเด็นอยู่เนืองๆ
อาศัยว่าต้นทุนของการเข้าถึงเครื่องมือยังค่อนข้างต่ำ ผู้ใช้งานต้องการผลผลิตรูปแบบใด Generative AI สามารถออกแบบให้ได้ทั้งสิ้น ข้อสำคัญอยู่ที่ผลผลิตจาก Generative AI จะเข้าข่าย Slop หรือไม่นั้นไม่มีใครใส่ใจ ตราบเท่าที่ตลาดยังมีความต้องการ และอยู่ในกรอบที่สามารถสร้างรายได้แก่ผู้ผลิตได้
ผลงานศิลปะที่วางจำหน่ายอยู่บนแพลตฟอร์มสินค้าดิจิทัล อย่าง Etsy, Creative Fabrica และ eBay ทุกวันนี้จำนวนมากก็มาจาก Slop ของศิลปินไทยมือสมัครเล่นที่ระดมกันใช้ Midjourney และ DALL-E อย่างหนักหน่วงมาตั้งแต่ยุคตั้งไข่ห้วงปี 2565-2566 อาจกล่าวได้ว่า Generative AI เข้ามาช่วยให้ ‘ลัทธิเงินในอากาศ’ ขยายตัวท่ามกลางสังคมของประเทศกำลังพัฒนาค่อนข้างดี
อนึ่ง แก่นแกนหลักของลัทธิข้างต้นก็ไม่ซับซ้อน เพียงแสวงโอกาสจากเครื่องมือต้นทุนต่ำช่วยผลิตสินค้าที่ต้องการออกมาครั้งละปริมาณมากในลักษณะหว่านแห โดยหวังผลถึงความเป็นไปได้ให้จากหนึ่งในแต่ละรอบการผลิตได้รับความสนใจจากฐานลูกค้าของตน
อย่าลืมว่าโลกที่เต็มไปด้วยเนื้อหา สิ่งขาดแคลนจึงเป็นความสนใจและสมาธิ (Attention economy) ผู้ประกอบการรายใดสามารถช่วงชิงและกระตุ้นความใคร่รู้ของประชากรส่วนใหญ่ได้ ผู้นั้นย่อมมีอำนาจต่อรองภายในตลาด
ครั้นจะโบ้ยความผิดทั้งหมดให้แก่ Generative AI เสียทีเดียวก็คงใช่ที่ หากพิจารณาอย่างเป็นกลางอาจพอเห็นได้ว่าโลกทัศน์นี้มีมาตั้งแต่ก่อน Generative AI รุ่นแรกถือกำเนิดอีก
เพราะแพลตฟอร์มเจ้าของโซเชียลมีเดียต่างก็ต้องการ Content มากระจายและสอดแทรกเนื้อหาโฆษณาสู่ฐานผู้ใช้งานของตนเช่นกัน บางสำนักคิดนิยามพฤติกรรมดังกล่าวผ่านกรอบ ‘Algorithmic lottery’ (ถูกรางวัลจากอัลกอริทึม จากการเน้นปริมาณมากกว่าคุณภาพ)
ไม่ใช่ปรากฏการณ์ใหม่แต่อย่างใด ย้อนกลับไปยังศตวรรษที่ 19 และ 20 เองก็มีร่องรอยคล้ายกัน คือ การผลิตใบปลิวโฆษณาสำหรับโปรยตามชุมชน ละครชุดจากค่ายบันเทิงใน Hollywood แม้กระทั่งนิยายสามสลึงต่างเน้นปริมาณด้วยตรรกะเดียวกับ Algorithmic lottery ทั้งสิ้น
ฉะนั้น Slop เป็นเพียงกระจกสะท้อนชิ้นหนึ่งต่อแบบแผนพฤติกรรมทางเศรษฐกิจที่สืบทอดมาแต่อดีตของมนุษย์ การที่ Generative AI ได้รับความนิยมมากขึ้นจึงมีสถานะแค่ปัจจัยส่งเสริมการผลิต Slop ให้สะดวกขึ้น และถูกผลิตซ้ำถมเข้าสู่ตลาดมากขึ้นเท่านั้น
ทั้งนี้ ตราบใดที่แบบแผนพฤติกรรมทางเศรษฐกิจของมนุษย์ยังไม่เปลี่ยนแปลง และด้วยปัจจัยแวดล้อม เช่น อัลกอริทึม ยังยินดีให้รางวัลผู้สร้างด้วยการนำส่ง Content และสินค้าดิจิทัลเหล่านี้เสนอสู่ฐานผู้ใช้งานในวงกว้าง โดยไม่ออกแบบแนวป้องกัน
หรือสร้างกฎลงโทษแบบที่ Youtube ริเริ่มวางอุปสรรคการสร้างรายได้จาก Content ประเภท Slop ในปี 2569 ก็จะมีนักขุดทองรายใหม่ๆ ทยอยกระโดดเข้าร่วมผลิต Slop ต่อไป





