วันจันทร์ ที่ 16 พฤศจิกายน 2569

Login
Login

ผลพวงเลือกตั้งสหรัฐฯ จะส่งผลกระทบเบื้องต้นอย่างไรบ้าง

การเลือกตั้งกลางเทอมสหรัฐฯ ที่ผ่านมา ทำให้พรรคเดโมแครตมีอำนาจทางการเมืองในสหรัฐฯ เพิ่มขึ้นอย่างมาก

แต่ปรากฏการณ์ดังกล่าว จะไม่ส่งผลกระทบมากนักกับอำนาจของประธานาธิบดีทรัมป์ ในการดำเนินนโยบายต่างประเทศ และนโยบายเศรษฐกิจระหว่างประเทศ ในอีก 2 ปีข้างหน้า

จริงอยู่ที่การปรับขึ้นภาษีศุลกากรของประธานาธิบดีทรัมป์ ทำให้สินค้าและค่าครองชีพในสหรัฐฯ ปรับตัวสูงขึ้น และเป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำให้ประชาชนสหรัฐรู้สึกผิดหวัง ที่ได้เคยลงคะแนนเสียงให้กับประธานาธิบดีทรัมป์และผู้สมัครของพรรครีพับลิกัน

แต่พรรคเดโมแครตเองก็เป็นพรรคที่นิยมการกีดกันการค้า (เดิมทีพรรคเดโมแครตนิยมนโยบายกีดกันทางการค้ามากกว่าพรรครีพับลิกันด้วยซ้ำ)

ดังนั้น ผมจึงไม่คิดว่า พรรคเดโมแครตจะกดดันให้ประธานาธิบดีทรัมป์เพิกถอนมาตรการกีดกันทางการค้ามากนัก โดยเฉพาะอย่างยิ่งการใช้มาตรา 301 และมาตรา 232 ซึ่งเป็นข้อบทกฎหมายที่ให้อำนาจฝ่ายบริหารใช้การขึ้นภาษีศุลกากร เพื่อปกป้องผลประโยชน์ของสหรัฐฯ 

และสหรัฐก็คงจะยังต้องการเจรจากับประเทศคู่ค้า ให้ยอมรับการทำข้อตกลงที่เป็นทวิภาคีกับสหรัฐฯ โดยที่ประเทศคู่ค้าต้องยอมรับการถูกเก็บภาษีนำเข้าประมาณ 19% เช่นเดิม

หากพรรคเดโมแครตจะมีการรณรงค์ให้ผ่อนปรนการเก็บภาษีและกีดกันทางการค้าลงไปบ้าง ก็อาจจะทำกับบางประเทศที่ใกล้ชิดกับสหรัฐฯ เป็นพิเศษ เช่น ประเทศแคนาดาที่ทำการค้ากับมลรัฐอิลลินอยส์และมิชิแกน ที่พรรคเดโมแครตเพิ่งชนะการเลือกตั้ง และมีกระแสเรียกร้องจากประชาชนในมลรัฐดังกล่าว เป็นต้น

นอกจากนั้นก็จะต้องคาดการณ์ให้ได้ว่า ประธานาธิบดีทรัมป์จะให้ความร่วมมือและพร้อมทำงานร่วมกับพรรคเดโมแครตมากน้อยเพียงใด ซึ่ง ณ วันนี้ ก็ยังไม่มีความชัดเจนว่า ประธานาธิบดีทรัมป์จะมีท่าทีประนีประนอม แม้จะพูดในทำนองว่าพร้อมจะทำงานร่วมกับพรรคเดโมแครต 

ทั้งนี้เพราะการแต่งตั้งหัวหน้าคณะเจ้าหน้าที่ทำเนียบขาว (White House Chief of Staff) คนใหม่ คือนายสตีเฟน มิลเลอร์ แทนนางซูซี่ ไวลซ์ นั้นเป็นการแสดงออกในเชิงพฤติกรรมว่า ประธานาธิบดีทรัมป์อาจต้องการการเผชิญหน้ามากกว่า

เพราะซูซี่ ไวลซ์ เป็นที่รับรู้กันในวอชิงตันอยู่เดิมแล้วว่า เป็นผู้ที่มีประสบการณ์และความเชี่ยวชาญในการบริหารการเมืองอย่างมีวินัย และพยายามแสวงหาจุดร่วม เช่น ที่ปรึกษาของทรัมป์คนหนึ่งพูดว่า “she knows how to bring people together”.

แต่สตีเฟน มิลเลอร์นั้น เป็นผู้ที่มีแนวคิดขวาจัดและจงรักภักดีกับทรัมป์มากที่สุด เดิมที มิลเลอร์เป็นเพียงคนเขียนสุนทรพจน์ (ที่ร้อนแรง) ให้กับทรัมป์ แต่ต่อมาก็ได้รับมอบหมายให้เป็นคนที่ขับเคลื่อนนโยบายไล่คนต่างด้าว ที่เข้ามาในประเทศอย่างผิดกฎหมาย โดยเคยพูดว่า “America is for Americans, and Americans only”.

นายมิลเลอร์มีบทบาทสำคัญในการส่งเสริมให้ใช้ความรุนแรงบังคับใช้นโยบายจับกุมคนที่เข้าเมืองสหรัฐโดยผิดกฎหมาย เช่น การพรากผู้เยาว์จากพ่อแม่และการที่เจ้าหน้าที่ตรวจคนเข้าเมือง (Immigration and Customs Enforcement หรือ ICE) ยิงคนอเมริกันที่พยายามขัดขวางการทำงานของ ICE เสียชีวิตไป 2 คน

นโยบายที่ใช้ความรุนแรงดังกล่าว ได้ทำให้คนอเมริกันเชื้อสายลาตินที่เคยนิยมชมชอบและลงคะแนนให้ทรัมป์ในปี 2567 คิดเป็นสัดส่วนสูงถึง 48% เปลี่ยนท่าทีไปลงคะแนนให้กับพรรคเดโมแครตอย่างท่วมท้น

กล่าวคือ ในปี 2569 ชาวอเมริกันเชื้อสายลาตินลงคะแนนให้กับผู้สมัครเลือกตั้งของพรรครีพับลิกันเพียง 30% ที่เหลือ 70% เทเสียงไปลงคะแนนให้กับผู้สมัครรับเลือกตั้งของพรรคเดโมแครต

การสูญเสียเสียงสนับสนุนของกลุ่มคนเชื้อสายลาติน ส่งผลรุนแรงที่สุดที่มลรัฐเท็กซัส ทำให้พรรครีพับลิกันสูญเสียฐานที่มั่นทางการเมืองที่ใหญ่และสำคัญยิ่ง ทั้งในเชิงของการสูญเสียตำแหน่งวุฒิสมาชิก ตำแหน่งผู้ว่าการมลรัฐ และแม้กระทั่งเสียงข้างมากในรัฐสภาของมลรัฐเท็กซัส

นอกจากความสูญเสียทางการเมืองแล้ว มลรัฐเท็กซัสยังมีความสำคัญอย่างยิ่งในการรองรับเอไอ เพราะจะเป็นพื้นที่ซึ่งมีโครงการสร้างดาต้าเซ็นเตอร์ กำลังการผลิตรวมทั้งสิ้นมากถึง 400 กิกะวัตต์ (เทียบกับประเทศไทยที่ปัจจุบันมีกำลังการผลิตไฟฟ้าทั้งประเทศประมาณ 58 กิกะวัตต์) 

แต่พรรคเดโมแครตนั้นหาเสียงโดยให้คำมั่นสัญญาว่า จะยุติการก่อสร้างดาต้าเซ็นเตอร์ทั้งหมดเอาไว้ก่อน เพื่อปรับเปลี่ยนเงื่อนไขให้ได้มาซึ่งผลประโยชน์ที่ดีกว่าสำหรับประชาชน

ประเด็นที่น่าเป็นห่วงมากกว่าสำหรับประเทศคู่ค้าของสหรัฐ คือการที่สตีเฟน มิลเลอร์มีแนวคิดที่จะปิดประเทศสหรัฐ ซึ่งรวมถึงการลดการค้ากับประเทศคู่ค้า และนายมิลเลอร์ก็เป็นคนที่ชักจูงให้นายพีเทอร์ นาวาโร่ ได้เข้ามาร่วมทีมเศรษฐกิจของประธานาธิบดีทรัมป์ตั้งแต่ปี 2559 และปัจจุบันทั้งสองคนทำงานร่วมกันอย่างใกล้ชิด

นายนาวาโร่ได้รับตำแหน่งที่ปรึกษาอาวุโสของทำเนียบขาว ด้านการค้าและการผลิตสินค้าอุตสาหกรรม (White House Senior Counsellor for Trade and Manufacturing) และเป็นคนต้นคิดการคำนวณภาษีศุลกากรแบบต่างตอบแทน (Reciprocal Tariffs) ของประธานาธิบดีทรัมป์

เป็นที่รับรู้กันว่า นายนาวาโร่ต่อต้านจีนและการค้าขายระหว่างสหรัฐกับจีนอย่างหัวชนฝา

ดังนั้น จึงจะต้องติดตามอย่างใกล้ชิดว่า การเดินทางมาร่วมการประชุมผู้นำของอาเซียนที่ประเทศฟิลิปปินส์ของประธานาธิบดีทรัมป์ ในวันที่ 16-18 พฤศจิกายนนั้น สหรัฐกับไทยจะสามารถบรรลุข้อตกลงทางการค้าได้ตามคาดหรือไม่

และต่อมาที่ประธานาธิบดีทรัมป์จะเดินทางไปร่วมประชุมผู้นำเอเปกที่ประเทศจีนในวันที่ 18-19 พฤศจิกายนนั้น สหรัฐจะสามารถต่ออายุบันทึกความเข้าใจด้านการค้ากับจีน ซึ่งจะหมดอายุลงในเดือนมกราคม 2570 ได้หรือไม่ครับ