ผลการเลือกตั้งกลางเทอมของสหรัฐ

- จำนวนที่นั่งของพรรคเดโมแครตในสภาผู้แทนราษฎรเพิ่มขึ้นประมาณ 45 ที่นั่ง จาก 214 ที่นั่งมาเป็น 259 ที่นั่ง (เสียงเกินกึ่งหนึ่ง 218 ที่นั่ง)

- จำนวนที่นั่งในวุฒิสภาของพรรคเดโมแครตเพิ่มขึ้น 7 ที่นั่งจาก 47 ที่นั่งมาเป็น 54 ที่นั่ง (เสียงเกินกึ่งหนึ่ง 51 ที่นั่ง)

- จำนวนผู้ว่าการมลรัฐเพิ่มขึ้น 6 มลรัฐ รวมเป็น 30 มลรัฐ (เพิ่มความได้เปรียบในการเลือกตั้งประธานาธิบดีในปี 2571)

นอกจากนั้นก็ยังมีการสร้างประวัติศาสตร์ทางการเมืองของสหรัฐ เช่น

- ประธานสภาผู้แทนฯ คนใหม่ของพรรคเดโมแครตที่จะเข้ารับตำแหน่งวันที่ 3 มกราคม 2570 จะเป็นคนผิวดำคนแรกในประวัติศาสตร์สหรัฐ (นาย Hakeem Jeffries)

- วุฒิสมาชิกคนแรกของสหรัฐที่เป็นคนมุสลิม (นาย Abdul El-Syed ที่มลรัฐ Texas)

- สตรีเชื้อสายลาตินคนแรกที่เป็นผู้ว่าการมลรัฐ Texas (นาง Gina Hinojosa)

- สตรีผิวดำคนแรกที่เป็นผู้ว่าการมลรัฐ Georgia

อะไรทำให้พรรคเดโมแครตชนะการเลือกตั้งครั้งนี้อย่างถล่มทลาย (landslide)? คำตอบหลักๆ คือ คนอเมริกันไม่พอใจผลงานของพรรครีพับลิกัน โดยเฉพาะอย่างยิ่งการที่ประธานาธิบดีทรัมป์ไม่ได้ทำตามสัญญา เช่น บอกว่า

- จะทำให้สินค้าราคาถูกลง แต่กลับไปทำสงครามกับอิหร่าน ทำให้ราคาน้ำมันเพิ่มขึ้น

- จะสร้างงานในภาคอุตสาหกรรม โดยการขึ้นภาษีศุลกากรสินค้านำเข้าจากทั่วโลก แต่ภาษีไม่ได้เพิ่มงานในภาคอุตสาหกรรม ตรงกันข้าม ทำให้ราคาสินค้าเพิ่มขึ้นไปอีก

- จะไม่นำอเมริกาไปทำสงครามที่ไม่มีที่สิ้นสุด (forever wars) แต่การโจมตีอิหร่านทำให้สหรัฐทำสงครามกับอิหร่าน ยืดเยื้อมานานกว่า 8 เดือนแล้ว

- จะทำให้ราคาสินค้าเกษตรฯ เพิ่มขึ้น แต่ราคาสินค้าเกษตรตกต่ำ เพราะสงครามการค้ากับจีน ทำให้จีนงดการซื้อสินค้าเกษตรจากสหรัฐ

แม้แต่การปิดชายแดนและไล่คนที่เข้ามาทำงานโดยผิดกฎหมายออกนอกประเทศ ก็ใช้เจ้าหน้าที่ ICE (Immigration and Customs Enforcement) ซึ่งใช้ความรุนแรงทำให้คนสหรัฐ คนอเมริกันเสียชีวิตไปหลายคน

กล่าวคือ พรรคเดโมแครตชนะการเลือกตั้ง เพราะประชาชนไม่พอใจผลงานของพรรครีพับลิกัน 

ผลการสำรวจความเห็นพบว่าประชาชน 53% มองพรรคเดโมแครตในแง่ลบ ทั้งนี้เพราะว่าพรรคเดโมแครตเองก็มีความแตกแยกสูงระหว่างฝ่ายกลางซ้าย (center left) กับฝ่ายซ้ายสังคมนิยม (socialist left) ที่ต้องการให้รัฐเข้ามาแทรกแซง ระบบทุนนิยมและเก็บภาษีคนรวย

แต่ทุกฝ่ายในพรรคเดโมแครตสามารถเก็บความเห็นที่แตกต่างกันเอาไว้เงียบๆ ไม่ออกมาพูด และหาเสียงโดยมุ่งโจมตีความล้มเหลวของพรรครีพับลิกัน ที่ทำให้สินค้าแพงขึ้นและปัญหาคอร์รัปชันของประธานาธิบดีทรัมป์ และพวกพ้องที่ร่ำรวยกันเพิ่มขึ้นอย่างถ้วนหน้า

เมื่อพรรคเดโมแครตยึดอำนาจนิติบัญญัติไปได้แล้ว ทำไมตลาดหุ้นของสหรัฐจึงปรับตัวสูงขึ้น 1.58% หลังวันเลือกตั้ง?

คำตอบคือ ตลาดโล่งใจที่ประธานาธิบดีทรัมป์ยอมรับผลการเลือกตั้ง (เดิมที่ตลาดกลัวว่าทรัมป์จะใช้อำนาจประธานาธิบดี ยับยั้งผลการเลือกตั้ง) และยังพูดว่าอาจพร้อมทำงานร่วมกับพรรคเดโมแครต (แต่ก็ขู่ว่าจะใช้อำนาจประธานาธิบดี ยับยั้งร่างกฎหมาย (veto) ที่ฝ่ายเดโมแครตจะนำเสนอ)

ในความเห็นของผมนั้น ประธานาธิบดีทรัมป์อ้างว่าที่พรรครีพับลิกันแพ้การเลือกตั้ง ก็เพราะเขาไม่ได้ลงเลือกตั้งเอง กล่าวคือ เป็นความบกพร่องของผู้สมัครเลือกตั้งของพรรครีพับลิกัน ไม่ใช่เพราะประชาชนเสื่อมความนิยมในตัวทรัมป์

สำหรับผลกระทบของการเลือกตั้งครั้งนี้ ต่อนโยบายของสหรัฐและต่อเศรษฐกิจโลกนั้น คงจะต้องค่อยๆ วิเคราะห์กันต่อไป แต่เบื้องต้นนั้น สามารถพูดได้ว่า

ประธานาธิบดียังมีอำนาจเกือบเต็มในการดำเนินนโยบายต่างประเทศ และนโยบายเศรษฐกิจระหว่างประเทศ โดยรัฐสภาจะไม่สามารถลดทอนอำนาจดังกล่าวได้มากนัก เว้นแต่การอนุมัติงบประมาณเพื่อการสู้รบ 

อำนาจของรัฐสภาน่าจะถูกนำไปใช้ในการกดดันประธานาธิบดีทรัมป์ เกี่ยวกับนโยบายภายในประเทศมากกว่า เช่น การเพิ่มงบประมาณเพื่อการรักษาพยาบาลประชาชน และการตรวจสอบคอร์รัปชันของประธานาธิบดีทรัมป์และพวกพ้อง

สำหรับผลกระทบในระยะต่อไปกับตลาดหุ้นนั้น หากนำสถิติในอดีตหลังสงครามโลก รวมทั้งหมด 80 ปี มาเปรียบเทียบดูว่า ในช่วงที่การเมืองสหรัฐเปลี่ยนแปลงไป ทำให้ตลาดหุ้นสหรัฐมีผลตอบแทนแตกต่างกันอย่างไร ก็สามารถสรุปได้ดังนี้

- ในช่วงที่ประธานาธิบดีและสภาทั้ง 2 อยู่ภายใต้การควบคุมของพรรครีพับลิกันนั้น ตลาดหุ้นสหรัฐให้ผลตอบแทนสูง คือปรับตัวเพิ่มขึ้นเฉลี่ย 14.6% ต่อปี โดยหุ้นปรับตัวเพิ่มขึ้น 8 ปี ในช่วง 10 ปี (แต่ไม่ใช่ 10 ปีที่ติดต่อกัน)

- ในปี 2570-2571 ประธานาธิบดีจะยังเป็นพรรครีพับลิกัน แต่พรรคเดโมแครตจะคุมเสียงข้างมากในวุฒิสภาและสภาผู้แทนราษฎร กรณีดังกล่าวเกิดขึ้นรวมทั้งหมด 22 ปี ในอดีต (ไม่ติดต่อกัน) ในช่วงดังกล่าว ตลาดหุ้นสหรัฐให้ผลตอบแทนต่ำเพียง 8.6% ต่อปี และมีช่วงที่หุ้นตกลงมากถึง 6 ปี

- หากมองไปไกลถึงปี 2572 ที่จะมีประธานาธิบดีคนใหม่ และหากประเมินว่าพรรคเดโมแครตสามารถชนะการเลือกตั้งประธานาธิบดีอีกด้วย คือ คุมอำนาจเต็มทั้งที่ทำเนียบขาวและ 2 สภาในช่วงดังกล่าวในอดีตรวม 27 ปี (ไม่ติดต่อกัน) ตลาดหุ้นสหรัฐให้ผลตอบแทนเฉลี่ย 13.7% ต่อปี

แต่ขอเตือนครับว่า ผลตอบแทนในอดีตอาจไม่สามารถบ่งบอกผลตอบแทนในอนาคตได้