กทม. กาง 3 มาตรการรับมือฝุ่น PM2.5 คุมเข้มรถ 4 ล้อ-เฝ้าระวังภัยแล้ง

วันนี้ (11 พ.ย. 69) นายชัชชาติ สิทธิพันธุ์ ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร เปิดเผยถึงความพร้อมและแผนยุทธศาสตร์ในการรับมือสถานการณ์ฝุ่นละอองขนาดเล็กไม่เกิน 2.5 ไมครอน (PM2.5) รวมถึงแนวโน้มปัญหาภัยแล้งจากปรากฏการณ์เอลนีโญ (El Niño) ที่อาจส่งผลกระทบต่อพื้นที่กรุงเทพมหานครและปริมณฑลในช่วงฤดูหนาวต่อฤดูแล้งนี้ โดยระบุว่ากรุงเทพมหานครไม่ได้นิ่งนอนใจ และได้วางรากฐานการแก้ไขปัญหาอย่างเป็นระบบผ่านการบูรณาการความร่วมมือทั้งในระดับท้องถิ่น ระดับประเทศ และความร่วมมือระหว่างประเทศ

เจาะลึก 3 มาตรการหลัก รับมือฝุ่น PM2.5 กรุงเทพฯ ปี 2569

ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร ระบุว่า การแก้ไขปัญหาฝุ่น PM2.5 ในปีนี้ กรุงเทพมหานครได้ยกระดับการดำเนินงานให้มีความเข้มข้นและแม่นยำมากยิ่งขึ้น โดยมุ่งเน้นไปที่การจัดการต้นตอของมลพิษและการคาดการณ์ล่วงหน้าเพื่อแจ้งเตือนประชาชนได้อย่างทันท่วงที ผ่าน 3 มาตรการหลัก ดังนี้

1. ยกระดับการพยากรณ์ฝุ่นด้วยเทคโนโลยีขั้นสูง (Superstation)

หัวใจสำคัญของการรับมือวิกฤตฝุ่นคือการรู้เท่าทันสถานการณ์ล่วงหน้า ในปีนี้กรุงเทพมหานครได้รับการสนับสนุนทางวิชาการและอุปกรณ์เทคโนโลยีขั้นสูงอย่าง Superstation หรือสถานีตรวจวัดคุณภาพอากาศและวิเคราะห์องค์ประกอบของฝุ่นละออง PM2.5 แบบเจาะลึกและเรียลไทม์จากสาธารณรัฐประชาชนจีน

• การวิเคราะห์พฤติกรรมฝุ่น อุปกรณ์ดังกล่าวไม่ได้ทำหน้าที่เพียงแค่ตรวจวัดค่าปริมาณฝุ่นในอากาศเท่านั้น แต่สามารถวิเคราะห์องค์ประกอบทางเคมีและแหล่งกำเนิดของฝุ่นได้อย่างละเอียด ทำให้ทีมนักวิชาการและผู้บริหารสามารถเข้าใจพฤติกรรม การเคลื่อนตัว และการสะสมตัวของฝุ่นในแต่ละช่วงเวลาได้อย่างชัดเจน
• ความแม่นยำในการแจ้งเตือน ข้อมูลเชิงลึกที่ได้จาก Superstation จะถูกนำมาประมวลผลร่วมกับแบบจำลองทางอุตุนิยมวิทยา ส่งผลให้การพยากรณ์ค่าฝุ่นล่วงหน้ามีความแม่นยำสูงขึ้น ช่วยให้กรุงเทพมหานครสามารถประกาศมาตรการควบคุมฉุกเฉิน และแจ้งเตือนประชาชนให้เตรียมพร้อมป้องกันสุขภาพได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น

2. คุมเข้มภาคการขนส่ง ขยายผลโครงการ Green List สู่รถ 4 ล้อเชิงพาณิชย์

ภาคการจราจรและยานพาหนะยังคงเป็นหนึ่งในปัจจัยหลักที่ก่อให้เกิดฝุ่น PM2.5 ใจกลางเมือง กรุงเทพมหานครจึงเดินหน้ายกระดับโครงการ Green List (บัญชีรายชื่อยานพาหนะที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมและผ่านเกณฑ์การบำรุงรักษาเครื่องยนต์)

• ขยายกลุ่มเป้าหมาย จากเดิมที่มุ่งเน้นไปที่รถบรรทุกขนาดใหญ่ ในปีนี้ได้ขยายผลครอบคลุมไปยังกลุ่ม รถ 4 ล้อเชิงพาณิชย์ (เช่น รถกระบะขนส่งสินค้า รถตู้เชิงพาณิชย์) ซึ่งเป็นกลุ่มยานพาหนะที่มีจำนวนมากและวิ่งใช้งานในพื้นที่กรุงเทพฯ อย่างต่อเนื่อง เพื่อกระตุ้นให้ผู้ประกอบการนำรถเข้าตรวจเช็กสภาพ เปลี่ยนถ่ายน้ำมันเครื่องและไส้กรองอากาศตามกำหนด
• มาตรการจำกัดพื้นที่ (Low Emission Zone) หากวันใดที่ระบบพยากรณ์พบว่าค่าฝุ่น PM2.5 มีแนวโน้มพุ่งสูงเกินเกณฑ์มาตรฐานและอากาศปิด กรุงเทพมหานครจะบังคับใช้มาตรการควบคุมพื้นที่อย่างเด็ดขาด โดยจะไม่อนุญาตให้ยานพาหนะที่ไม่ผ่านเกณฑ์หรือไม่ปรากฏชื่ออยู่ในระบบ Green List วิ่งเข้าสู่พื้นที่ควบคุม เพื่อลดปริมาณการปล่อยควันดำและมลพิษสะสมในเขตเมืองชั้นใน

3. บูรณาการความร่วมมือ ขจัดปัญหาการเผาชีวมวลนอกพื้นที่

เนื่องจากฝุ่น PM2.5 ในกรุงเทพมหานครส่วนหนึ่งเกิดจากการพัดพาของกระแสลมที่หอบเอาควันไฟจากการเผาในที่โล่งและพื้นที่เกษตรกรรมจากจังหวัดโดยรอบเข้ามาสะสม กรุงเทพมหานครจึงเร่งประสานงานเชิงรุกกับผู้ว่าราชการจังหวัดในเขตปริมณฑล รวมถึง กระทรวงมหาดไทย เพื่อวางมาตรการกวดขันและบังคับใช้กฎหมายอย่างเคร่งครัดในการห้ามเผาชีวมวล วัสดุเหลือใช้ทางการเกษตร และขยะมูลฝอยในที่โล่ง เพื่อตัดวงจรการเกิดฝุ่นข้ามแดนตั้งแต่ต้นทาง

เฝ้าระวังภัยแล้ง (El Niño) ตัวเร่งปฏิกิริยาไฟป่าและการเผา

นอกเหนือจากแผนการรับมือฝุ่น PM2.5 แล้ว นายชัชชาติ สิทธิพันธุ์ ยังได้แสดงความห่วงใยต่อแนวโน้มสถานการณ์ ภัยแล้ง ที่เป็นผลพวงมาจากปรากฏการณ์เอลนีโญ (El Niño) โดยชี้ให้เห็นว่าแม้ในช่วงที่ผ่านมาจะมีบางพื้นที่ในประเทศไทยที่ประสบปัญหาน้ำท่วมหรือมีฝนตกหนัก แต่หากมองในภาพรวมระดับประเทศและลุ่มน้ำเจ้าพระยา ยังคงมีความเสี่ยงสูงที่จะเกิดภาวะภัยแล้งในระยะต่อไป

• ปริมาณน้ำต้นทุนยังไม่เต็มพิกัด ปัจจุบันปริมาณน้ำกักเก็บในเขื่อนหลักหลายแห่งยังมีไม่ถึงระดับ 100% ของความจุ ซึ่งเป็นสัญญาณเตือนว่าทุกภาคส่วนจะต้องบริหารจัดการน้ำอย่างรัดกุมและไม่ตั้งอยู่ในความประมาท
• ความเชื่อมโยงระหว่าง "ภัยแล้ง" และ "ฝุ่น PM2.5" ผู้ว่าฯ กทม. เน้นย้ำว่าปัญหาภัยแล้งและปัญหาฝุ่นละอองมีความสัมพันธ์กันโดยตรง เมื่อสภาพอากาศแห้งแล้งจัด ความชื้นในดินและพืชพรรณลดต่ำลง จะทำให้พื้นที่เกษตรกรรมและพื้นที่ป่ากลายเป็นเชื้อเพลิงชั้นดี ส่งผลให้เกิดการลุกลามของไฟป่าและการเผาในที่โล่งได้ง่ายและรุนแรงยิ่งขึ้น ซึ่งจะย้อนกลับมาซ้ำเติมวิกฤตฝุ่น PM2.5 ในช่วงต้นปีหน้า

ชูหัวใจสำคัญ "หารือจังหวัดข้างเคียง" หนุนเกษตรกรลดการเผาอย่างยั่งยืน

เพื่อรับมือกับความเสี่ยงซ้ำซ้อนระหว่างภัยแล้งและมลพิษทางอากาศ นายชัชชาติ ระบุว่า การใช้มาตรการทางกฎหมายเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอ แต่ หัวใจสำคัญ คือการสร้างความเข้าใจและการทำงานร่วมกันอย่างไร้รอยต่อกับจังหวัดข้างเคียงในภาคกลางและภาคตะวันออก

กรุงเทพมหานครและเครือข่ายจังหวัดปริมณฑล เตรียมร่วมกันหารือเพื่อหาแนวทางช่วยเหลือและสนับสนุนเกษตรกรในการจัดการเศษวัสดุทางการเกษตรทดแทนการเผา เช่น การส่งเสริมการไถกลบตอซัง การนำฟางข้าวและเศษพืชไปแปรรูปเป็นปุ๋ยหมักหรืออาหารสัตว์ รวมถึงการสนับสนุนเครื่องจักรกลทางการเกษตร หรือในกรณีที่จำเป็นต้องมีการบริหารจัดการเชื้อเพลิง จะต้องกำหนดช่วงเวลาและวิธีการเผาที่เหมาะสมตามหลักวิชาการและสภาพอากาศ (การชิงเผาอย่างมีระบบ) เพื่อให้เกิดผลกระทบต่อคุณภาพอากาศของประชาชนในวงกว้างน้อยที่สุด

ทั้งนี้ กรุงเทพมหานครขอความร่วมมือประชาชนร่วมเป็นส่วนหนึ่งในการลดมลพิษ ด้วยการหมั่นตรวจสอบสภาพเครื่องยนต์ ลดการใช้รถยนต์ส่วนบุคคลหันมาใช้ระบบขนส่งสาธารณะ และติดตามรายงานคุณภาพอากาศผ่านแอปพลิเคชัน AirBKK อย่างใกล้ชิด เพื่อวางแผนการใช้ชีวิตประจำวันและดูแลสุขภาพได้อย่างปลอดภัยตลอดช่วงฤดูฝุ่นนี้