ผ่าแผนปรับโครงสร้างรัฐ ยุบตำแหน่ง สายงานข้าราชการ ปิดเก้าอี้ถาวร

การปฏิรูประบบราชการไทยครั้งใหญ่กำลังเริ่มต้นขึ้น หลัง มติ ครม. วันที่ 11 สิงหาคม 2569 อนุมัติแนวทางปรับเปลี่ยนระบบบริหารจัดการกำลังคนภาครัฐ ผ่าแผนปรับโครงสร้างรัฐ ล่าสุด "สำนักงาน ก.พ." เปิด หลักเกณฑ์ยุบตำแหน่งข้าราชการทั่วประเทศ ปรับลด 11 สายงานสนับสนุน ที่ไม่จำเป็น ย้ำปรับโครงสร้างกำลังคน เมื่อผู้ดำรงตำแหน่งเดิมเกษียณอายุราชการ หรือพ้นจากตำแหน่ง ปิดเก้าอี้ถาวร ตั้งปีงบประมาณ 2570 เป็นต้นไป

ทั้งนี้ได้สร้างกระแสวิพากษ์วิจารณ์และคลื่นความวิตกกังวลในหมู่คนทำงานภาครัฐและผู้ที่เตรียมสอบรับราชการอย่างกว้างขวาง ล่าสุดวานนี้ 24 สิงหาคม 2569 สำนักงานคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน (สำนักงาน ก.พ.) ได้ออกหนังสือชี้แจงเจตนารมณ์เชิงลึกถึงทิศทางการเปลี่ยนแปลงครั้งนี้อย่างเป็นทางการแล้ว 

 

ส่งสัญญาณ "ภารกิจยังอยู่ แต่สถานะเปลี่ยน" ยันไม่ปลดคนเก่า-ไม่ลุยยกเลิกวิชาชีพ

สำนักงาน ก.พ. ชี้แจงเจตนารมณ์มติคณะรัฐมนตรี 11 สิงหาคม 2569 เรื่อง การทยอยยุบตำแหน่งข้าราชการใน 11 สายงาน เป็นการปรับ “รูปแบบการจ้างงาน” มิใช่การยกเลิก “ภารกิจหรือวิชาชีพ”

ตามที่คณะรัฐมนตรีในการประชุมเมื่อวันที่ 11 สิงหาคม 2569 มีมติเห็นชอบการปฏิรูประบบบริหารจัดการกำลังคนภาครัฐและกำหนดมาตรการให้ทยอยยุบเลิกตำแหน่งข้าราชการในสายงานสนับสนุน จำนวน 11 สายงาน เมื่อผู้ดำรงตำแหน่งเกษียณอายุราชการหรือพ้นจากตำแหน่งตามเงื่อนไขที่กำหนด ตั้งแต่ปีงบประมาณ พ.ศ. 2570 เป็นต้นไป นั้น

สำนักงาน ก.พ. ขอชี้แจงว่า เจตนารมณ์ของมติคณะรัฐมนตรีดังกล่าวมิใช่การยกเลิกภารกิจ ยกเลิกตำแหน่งงานหรือวิชาชีพ และมิได้หมายความว่าบุคลากรใน 11 สายงานดังกล่าวไม่มีความสำคัญหรือไม่มีความจำเป็นต่อภาครัฐ แต่เป็นส่วนหนึ่งของการปรับระบบบริหารกำลังคนภาครัฐให้เหมาะสมกับลักษณะภารกิจ รูปแบบการทำงาน และบริบทที่เปลี่ยนแปลงไป

รัฐบาลและสำนักงาน ก.พ. ให้ความสำคัญกับบุคลากรทุกสายงานและทุกวิชาชีพ อย่างไรก็ตาม การที่ภาครัฐยังมีความจำเป็นต้องดำเนิน “ภารกิจ” ใด มิได้หมายความว่าผู้ปฏิบัติงานในภารกิจนั้นจำเป็นต้องได้รับการจ้างงานในสถานะ “ข้าราชการ” ในทุกกรณี เนื่องจากภาครัฐมีรูปแบบการจ้างงานที่หลากหลาย ทั้งข้าราชการ พนักงานราชการ การจ้างตามสัญญา ตลอดจนรูปแบบการจ้างงานอื่น ซึ่งแต่ละรูปแบบมีวัตถุประสงค์และความเหมาะสมกับลักษณะงานที่แตกต่างกัน
 

แนวทางหลังตำแหน่งว่าง ทบทวนงานตามจริง เลือกรูปแบบจ้างงานยืดหยุ่นทดแทน

มาตรการดังกล่าวจึงมุ่งทบทวนความจำเป็นของการใช้กำลังคน “รูปแบบการจ้างงานประเภทข้าราชการ” ใน 11 สายงาน โดยเมื่อผู้ดำรงตำแหน่งเดิมพ้นจากตำแหน่ง ส่วนราชการจะต้องพิจารณาภารกิจ กระบวนการและวิธีการทำงาน รวมทั้งปริมาณงานและความจำเป็นในการใช้บุคลากร

หากภารกิจนั้นยังมีความจำเป็น ส่วนราชการยังสามารถจัดให้มีผู้ปฏิบัติงานที่มีความรู้ ทักษะ และคุณวุฒิที่เหมาะสมกับภารกิจนั้นได้ โดยพิจารณาใช้รูปแบบการจ้างงานอื่นที่เหมาะสมและมีความยืดหยุ่นมากกว่า

ยกเคส "บรรณารักษ์" ชี้ช่องทางรอด งานยังอยู่ แต่อาจมาในรูปแบบ "พนักงานราชการ"

ตัวอย่างเช่น กรณีสายงานบรรณารักษ์ มติคณะรัฐมนตรีมิได้มีเจตนาให้ส่วนราชการยกเลิกห้องสมุด หรือยกเลิกการใช้บุคลากรที่มีความรู้และทักษะด้านบรรณารักษศาสตร์

หากส่วนราชการยังมีภารกิจด้านห้องสมุด การจัดการสารสนเทศ หรือองค์ความรู้ และยังจำเป็นต้องมีผู้ปฏิบัติงานที่มีความเชี่ยวชาญด้านดังกล่าว ส่วนราชการยังสามารถจ้างบุคลากรที่มีคุณสมบัติเหมาะสม เช่น ในรูปแบบพนักงานราชการตามสัญญาจ้างได้ เพียงแต่เมื่ออัตราข้าราชการเดิมว่างลงจะไม่มีการคงอัตราข้าราชการไว้โดยอัตโนมัติ

หลักคิดเดียวกันทั้ง 11 สายงาน ไม่เน้นลดความสำคัญ แต่เน้นใช้เทคโนโลยีและรวมทรัพยากรคุ้มค่า

ในทำนองเดียวกัน หลักการดังกล่าวใช้กับทั้ง 11 สายงาน มิได้มุ่งลดความสำคัญของสายงานใดสายงานหนึ่งเป็นการเฉพาะ

แต่ต้องการให้ส่วนราชการพิจารณาว่า งานใดยังจำเป็น งานใดสามารถปรับกระบวนการหรือนำเทคโนโลยีมาใช้ งานใดสามารถรวมการปฏิบัติงานหรือใช้ทรัพยากรร่วมกัน และงานใดที่ยังจำเป็นต้องใช้บุคลากรควรเลือกใช้รูปแบบการจ้างงานใดจึงจะเหมาะสมกับลักษณะภารกิจและเกิดความคุ้มค่ามากที่สุด

คุ้มครองข้าราชการปัจจุบัน ข้าราชการเดิมไม่กระทบ ไม่โดนออก ไม่เปลี่ยนสถานะ

นอกจากนี้ มาตรการดังกล่าวมิได้มีผลทำให้ผู้ดำรงตำแหน่งที่เป็นข้าราชการพลเรือนสามัญในปัจจุบันต้องออกจากราชการหรือเปลี่ยนสถานะการจ้างงาน

แต่เป็นการทยอยดำเนินการเมื่ออัตราว่างลงตามเงื่อนไขที่มติคณะรัฐมนตรีกำหนด จึงเป็นการปรับโครงสร้างกำลังคนในระยะยาว โดยไม่กระทบต่อสถานภาพของข้าราชการพลเรือนสามัญผู้ดำรงตำแหน่งในปัจจุบัน

เป้าหมายระยะยาว รัฐไทยปรับตัวสู่องค์กรกระชับ ใช้ดิจิทัลขับเคลื่อนบริการประชาชน

การดำเนินการในเรื่องนี้เป็นส่วนหนึ่งของการปฏิรูประบบบริหารจัดการกำลังคนภาครัฐ ซึ่งมิได้มุ่งเพียงการลดจำนวนตำแหน่ง แต่กำหนดให้ส่วนราชการดำเนินการควบคู่กับการวางแผนกำลังคน

• การทบทวนบทบาทภารกิจและโครงสร้าง
• การปรับปรุงกระบวนการและวิธีการทำงาน
• การนำเทคโนโลยีดิจิทัลมาใช้

รวมถึงการพัฒนาและเตรียมความพร้อมของบุคลากรที่มีอยู่ เพื่อให้ภาครัฐสามารถปฏิบัติภารกิจและให้บริการประชาชนได้อย่างมีประสิทธิภาพภายใต้กำลังคนและงบประมาณที่เหมาะสม

ก.พ. พร้อมสปีดสร้างความเข้าใจ เตรียมออกแนวปฏิบัติให้ทุกหน่วยงานเดินหน้าไปในทิศทางเดียวกัน

สำนักงาน ก.พ. จะจัดทำแนวทางเพื่อสร้างความเข้าใจและสนับสนุนให้ส่วนราชการดำเนินการตามมติคณะรัฐมนตรีไปในทิศทางเดียวกัน โดยคำนึงถึงความต่อเนื่องของภารกิจ คุณภาพการให้บริการประชาชน ความเหมาะสมของรูปแบบการจ้างงาน และการใช้กำลังคนภาครัฐอย่างมีประสิทธิภาพและคุ้มค่าเป็นสำคัญ

 

อ้างอิง-ภาพ : สำนักงาน ก.พ.