กระตุ้นคนไทยเลิกกินปลาดิบ เตรียมจัดใหญ่ 'มะเร็งท่อน้ำดีโลก'

สถาบันวิจัยมะเร็งท่อน้ำดี มหาวิทยาลัยขอนแก่น เตรียมจับมือภาคีเครือข่ายจัดใหญ่ "มะเร็งท่อน้ำดีโลก" ที่หนองคาย คิกออฟแคมเปญ “Isan Zero OV” หยุดยั้งมฤตยูเงียบจากการกินปลาน้ำจืดดิบมีพยาธิใบไม้ตับเพื่อเซฟชีวิตคนไทย 

รศ.ดร.วัชรินทร์ ลอยลม ผู้อำนวยการสถาบันวิจัยมะเร็งท่อน้ำดี มหาวิทยาลัยขอนแก่น เปิดเผยถึงการเตรียมจัดงาน วันมะเร็งท่อน้ำดีโลก (World CCA Day) ซึ่งจะจัดขึ้นอย่างยิ่งใหญ่ในวันที่ 27-28 กุมภาพันธ์ 2569 ณ โรงแรมรอยัลนครา อ.เมือง จ.หนองคาย

งานนี้ถือเป็นความร่วมมือระดับนานาชาติร่วมกับมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดีจากทั้งในสหรัฐอเมริกาและอังกฤษ เพื่อรณรงค์แก้ไขปัญหาโรคที่คร่าชีวิตคนไทยสูงถึงปีละ 20,000 ราย โดยเฉพาะในภาคอีสานที่เปรียบเสมือน "เมืองหลวง" ของโรคร้ายนี้

กิจกรรมไฮไลท์  “ตรวจ-รักษา-สร้างสรรค์” ครบวงจร ภายในงานจะมีการเปิดตัวแคมเปญ “Isan Zero OV” เพื่อยกระดับการแก้ไขปัญหาพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดีจากการวิจัยสู่ระบบงานประจำ (Routine)

โดยมีกิจกรรมที่น่าสนใจ ประกอบด้วย

• บริการตรวจคัดกรองพยาธิใบไม้ตับด้วยชุดตรวจ OVATK  เป็นนวัตกรรมตรวจปัสสาวะที่รู้ผลเร็ว หากพบการติดเชื้อจะได้รับยาถ่ายพยาธิทันทีเพื่อทำการ “เซตซีโร่ (Set Zero)” พยาธิออกจากร่างกาย
• บริการตรวจอัลตราซาวด์: คัดกรองความเสี่ยงมะเร็งท่อน้ำดีในระยะเริ่มต้นโดยทีมแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
• กิจกรรมแฮกาตรอน (Hackathon)  เปิดเวทีให้เยาวชน Gen Z เข้ามาร่วมออกแบบสื่อสร้างสรรค์เพื่อแก้ปัญหาโรคพยาธิใบไม้ตับ โดยมุ่งหวังให้คนรุ่นใหม่สื่อสารความรู้ไปยังครอบครัวและชุมชน
• นิทรรศการและหมอลำรณรงค์ ซึ่งจะมีการจัดนิทรรศการความรู้ “แซ่บสุก เซฟชีวิต”
• การแสดงศิลปินหมอลำชื่อดังที่นำเรื่องสุขภาพมาถ่ายทอดผ่านความบันเทิง

“การจัดงานครั้งนี้มีพลังภาคีเครือข่าย หลายหน่วยงานผนึกกำลังทุกภาคส่วนในการขับเคลื่อนครั้งนี้ได้รับความร่วมมือจากภาคีเครือข่ายที่เข้มแข็ง ได้แก่ สสส., สช. และ สวรส. ซึ่งเป็นแกนหลักในการสร้างการตระหนักรู้และปรับเปลี่ยนพฤติกรรม ร่วมกับ กระทรวงสาธารณสุข, กระทรวงมหาดไทย  และกระทรวงศึกษาธิการ นอกจากนี้ยังมีหน่วยงานในพื้นที่อย่าง สสจ. และ อบจ. หนองคาย ที่เข้ามาร่วมขับเคลื่อนเพื่อให้เกิดผลสัมฤทธิ์ในพื้นที่นำร่องนี้ด้วย” รศ.ดร.วัชรินทร์ กล่าว 

รศ.ดร.วัชรินทร์ ระบุว่า เป้าหมายสำคัญของการจัดงานและแคมเปญนี้ คือการสร้างความตระหนักรู้ในวงกว้าง โดยเฉพาะในกลุ่มเด็ก Gen Z เพื่อให้เกิด “ความสำนึกรับผิดชอบ” ต่อสุขภาพของตนเองและครอบครัวภายใต้สโลแกน “แซ่บสุก เซฟทุกความฝัน”

ทางสถาบันฯ คาดหวังว่าการดำเนินงานครั้งนี้จะเป็นจุดเริ่มต้นที่ทำให้ ลดอัตราการติดเชื้อพยาธิใบไม้ตับให้ต่ำกว่า 5% เพื่อลดความเสี่ยงในการพัฒนาเป็นมะเร็งท่อน้ำดีในอนาคตเปลี่ยนผ่านงานวิจัยสู่ระบบบริการสุขภาพปกติ เพื่อให้ประชาชนเข้าถึงการตรวจคัดกรองได้อย่างยั่งยืน และสร้างค่านิยมการกินสุกอย่างปลอดภัย เพื่อหยุดยั้งวงจรการสูญเสียชีวิตและปกป้องอนาคตของเยาวชนคนไทย

ด้าน ดร.ดนัย หวังบุญชัย ผู้จัดการแผนงานสื่อศิลปวัฒนธรรมสร้างเสริมสุขภาพ สสส. ซึ่งได้มาร่วมรณรงค์ในโครงการครั้งนี้โดยเป็นฝ่ายสื่อสารรณรงค์ด้วยแผนสื่อสารรณรงค์เป็นชุดอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้ประชาชนได้เข้าถึงสื่อในการรณรงค์ลดความเสี่ยงจากพยาธิใบไม้ตับ ในแคมเปญ “คนอีสานรุ่นใหม่ ปลอดพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดี” หรือ Isan Zero OV

ในการรณรงค์ครั้งนี้ ได้เข้ามาร่วมด้วยการผลิตสื่อรณรงค์ทั้งการทำสื่อชุดหนังสั้นทางออนไลน์ การใช้สื่อศิลปวัฒนธรรมด้วยการนำเอาหมอลำหุ่นกระติบข้าว ละครเร่ และหมอลำกลอนโดย ดร.ราตรีศรีวิไล บงสิทธิพร ศิลปินแห่งชาติ ซึ่งเป็นศิลปะการแสดงที่เป็นที่รู้จักมาสื่อสารเชิญชวนให้วัยรุ่น Gen Z เข้าถึงและตระหนักเรื่องของการกินปลาน้ำจืดดิบ ๆ  

โดยเฉพาะเมนูส้มตำที่บางครั้งอาจจะมีการนำน้ำปลาร้าดิบ หรือ ปลาร้าต่อนผสมลงไป ทำให้อาจจะปนเปื้อนพยาธิใบไม้ตับได้ ซึ่งการจัดงานครั้งนี้ถือเป็นงานใหญ่ที่จะทำให้คนอีสาน ในพื้นที่เป้าหมายได้รู้ข้อมูลและปรับเปลี่ยนพฤติกรรมไม่กินปลาดิบตามแนวคิดหลัก “แซ่บสุกเซฟชีวิต” “แซ่บสุกเซฟทุกความฝัน” ด้วย