คนไทย 13 ล้านคน กำลังเผชิญปัญหาสุขภาพจิต เร่งสร้าง 'วัคซีนใจ'

นพ.พงศ์เทพ วงศ์วัชรไพบูลย์ ผู้จัดการกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) เปิดเผยถึงแนวโน้มปัญหาสุขภาพจิตของคนไทยที่เพิ่มสูงขึ้นอย่างน่ากังวล โดยอ้างอิงข้อมูลจากรายงานสุขภาพคนไทยปี 2568 ที่ระบุว่า คนไทยกว่า 13 ล้านคนเคยประสบปัญหาด้านจิตเวช และทุกปีมีผู้พยายามฆ่าตัวตายสูงถึง 30,000 คน

กลุ่มเปราะบางและสาเหตุสำคัญ

ข้อมูลน่าตกใจระบุว่า กลุ่มอายุ 15-19 ปี เป็นกลุ่มที่มีสัดส่วนการพยายามฆ่าตัวตายมากที่สุด โดยส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง อย่างไรก็ตาม อัตราการฆ่าตัวตายสำเร็จกลับพบในเพศชายสูงกว่าถึง 4 เท่า โดยเฉพาะในกลุ่มผู้สูงอายุที่มีจำนวนสูงถึง 5,000 คนต่อปี
 

นพ.พงศ์เทพ กล่าวว่า ภาวะซึมเศร้ายังพบมากที่สุดในกลุ่มเยาวชนอายุ 18-24 ปี ซึ่งสาเหตุสำคัญส่วนหนึ่งมาจาก "การเลี้ยงดู" ที่ผู้ปกครองมักจะผลักดันให้ลูกทำได้ดีกว่าเดิม แต่สิ่งที่เด็กมักได้ยินคือคำว่า “ยังไม่ดีพอ” ซึ่งนำไปสู่การสะสม "เศษซากจิตใจ" หรือ Psychic Debris ที่อาจพัฒนาไปสู่การระเบิดทางอารมณ์หรือการฆ่าตัวตายในที่สุด

การสร้างภูมิคุ้มกันทางใจและสังคมแห่งการแบ่งปัน

นพ.พงศ์เทพ เสนอแนวทางแก้ไขว่า การช่วยเหลือไม่จำเป็นต้องใช้เงินเสมอไป แต่สามารถทำได้ด้วย "สุขภาวะทางปัญญา" หรือ Spiritual Health ซึ่งเป็นการมองเห็นความทุกข์ของผู้อื่นและลุกขึ้นมาช่วยเหลือ แนวคิดนี้สอดคล้องกับ "จิตอาสา" ซึ่งจะเป็นเทรนด์สำคัญในปี 2569
 

ท่านยังได้กล่าวถึงการสร้าง "วัคซีนทางจิตใจ" โดยการยอมรับว่าตนเองมีคุณค่าและไม่จำเป็นต้องสมบูรณ์แบบ ซึ่งจะช่วยให้เราไม่ถูกคำวิจารณ์จากภายนอกทำลายคุณค่าในตัวเอง

สสส. กำลังดำเนินการเพื่อขับเคลื่อนเรื่องนี้ โดยมีการจัดกิจกรรมเพื่อเชิญชวนผู้ที่สนใจมาพูดคุย และใช้สื่อสังคมออนไลน์ร่วมกับอินฟลูเอนเซอร์เพื่อขยายวงกว้าง เชิญชวนให้คนไทยหันมาทำงานจิตอาสาและช่วยเหลือผู้อื่น เพื่อสร้างสังคมที่มีความสุขเมื่อเห็นคนอื่นมีความสุข และช่วยให้สังคมไทยพัฒนาไปได้อย่างรวดเร็วด้วยความเอื้ออาทร