ชาวบ้านกดดันอุทยานฯถอดแท๊กพะยูนหวั่นตาย

พร้อมจี้ให้มีการจับถอดสัญญาณดาวเทียมที่ติดไปแล้วทั้ง 3 ตัว หวั่นพะยูนตาย

ที่มูลนิธิอันดามัน จ.ตรัง นายอะเหร็น พระคง ประธานชมรมประมงพื้นบ้าน จ.ตรัง พร้อมด้วยตัวแทนเครือข่ายชมรมประมงพื้นบ้าน จ.ตรัง กว่า 20 คน ได้นัดนายสนิท องศารา ผู้อำนวยการส่วนอุทยานแห่งชาติ สำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ที่ 5 (นครศรีธรรมราช) มาร่วมรับฟังปัญหาจากชาวประมงพื้นบ้านที่มีต่อการติดตั้งสัญญาณดาวเทียมติดตามตัวพะยูนของอุทยานแห่งชาติหาดเจ้าไหม โดยนายมาโนช วงศ์สุรีย์รัตน์ หัวหน้าอุทยานแห่งชาติหาดเจ้าไหม ที่ดำเนินการติดตั้งไปแล้วจำนวน 3 ตัว เมื่อประมาณ 1 เดือนที่ผ่านมา โดยชาวบ้านต่างระบุว่า การติดตั้งสัญญาณดาวเทียวติดตามตัวพะยูนของอุทยานแห่งชาติหาดเจ้าไหมในครั้งนี้ ใช้งบประมาณที่สูงเกินไปและไม่ได้แจกแจงในรายละเอียดของโครงการให้ประชาชนได้รับทราบ ไม่ได้มีการสอบถามความคิดเห็นหรือแจ้งให้ประชาชนในพื้นที่ได้รับทราบและเข้ามามีส่วนร่วมในการทดลองดังกล่าว ทั้งๆที่ชาวบ้านส่วนใหญ่ประกอบอาชีพทำประมงพื้นบ้านอยู่ในพื้นที่และเป็นผู้ริเริ่มทำการดูแลอนุรักษ์พะยูน (ดุหยง) มาตั้งแต่ประมาณปี 2535 ด้วยการผลักดันให้ทางจังหวัดกวาดล้างเครื่องมือทำประมงที่เป็นอันตรายต่อพะยูนและร่วมก่อตั้งชุดปฏิบัติการเฉพาะกิจทางทะเลเพื่อเฝ้าระวังดูแลทรัพยากรชายฝั่งในพื้นที่

ขณะเดียวกันอุปกรณ์เครื่องส่งสัญญาณดาวเทียมที่ติดตั้งไว้กับหางพะยูนทั้ง 3 ตัว ความยาวประมาณ 3 เมตร เป็นการติดตั้งที่ไม่ถูกวิธี เครื่องมือไม่มีความเหมาะสมกับการใช้ชีวิตของพะยูน เนื่องจากยาวเกินไปเกะกะ ทำให้ว่ายน้ำหากินได้อย่างยากลำบาก และอาจไปเกี่ยวกับเครื่องมือทำประมงจนดิ้นไม่หลุดและจมน้ำตายได้ จึงอยากให้ทางอุทยานแห่งชาติหาดเจ้าไหมยุติการทดลองดังกล่าว และจะต้องทำการถอดสัญญาณดาวเทียมติดตามตัวออกจากตัวพะยูนทั้ง 3 ตัว เพื่อคืนอิสรภาพให้กับพวกมันในการใช้ชีวิตหากินในทะเลต่อไป ประกอบกับไม่พอใจที่ทางอุทยานแห่งชาติหาดเจ้าไหมสั่งห้ามชาวบ้านซึ่งประกอบอาชีพทำประมงพื้นบ้านในพื้นที่ออกไปทำประมง โดยเฉพาะการใช้อุปกรณ์ทำประมงประเภทอวนต่างๆ เพราะเกรงจะเป็นการรบกวนพะยูนและหวั่นพะยูนจะไปติดเครื่องมือทำประมงของชาวบ้าน โดยชาวบ้านระบุว่าการกระทำดังกล่าวของอุทยานแห่งชาติหาดเจ้าไหมเป็นการทำงานเพื่อหวังผลงานและงบประมาณเพียงฝ่ายเดียว โดยไม่ให้ชาวบ้านซึ่งเป็นเจ้าของทรัพยากรร่วมกันเข้ามามีส่วนร่วมและกำหนดวิธีการทำงาน และยังทำให้ชาวประมงขาดรายได้ได้รับความเดือดร้อนเนื่องจากไม่สามารถอออกจับสัตว์น้ำในบริเวณพื้นที่ได้ นอกจากนั้นเกรงว่าสายส่งสัญญาณที่ลากติดตามตัวไปด้วยตลอดเวลา อาจทำให้คนที่จ้องจะจับพะยูนเพื่อเอาเขี้ยวหรือกระดูกพะยูนไปจำหน่ายสามารถติดตามและจับตัวพะยูนทั้ง 3 ได้โดยง่าย

นายมาโนช ได้กล่าวชี้แจงผลดีของการติดแท็กพะยูน ว่าจะได้ติดตามพฤติกรรมของพะยูน และได้ทราบที่อยู่ของพะยูนที่แน่ชัดด้วย โดยการดำเนินการติดแท็กพะยูน ได้ทำตามขั้นตอนทางวาการ ได้รับการยอมรับจากทั่วโลก ซึ่งก่อนการดำเนินการก็ได้มีการศึกษาวิธีการ รวมถึงได้มีการพูดคุยกับนักวิชาการถึงผลกระทบต่อพะยูน ซึ่งจากงานวิจัยและประสบการณ์ที่ผ่านมา ก็ไม่ได้เป็นการทำร้ายพะยูนแต่อย่างใด ยืนยันว่ามีการศึกษาผลดีผลเสียอย่างรอบด้วนแล้ว ก่อนจะนำเสนอไปยังกรมอุทยานฯ เพื่อขออนุมัติ

นายรุ่งโรจน์ เบ็นหมูด อายุ 38 ปี ตัวแทนชาวประมงพื้นบ้านกล่าวว่า อุทยานฯทำการติดแท๊กพะยูนในครั้งนี้ ชาวประมงที่อาศัยทำกินในพื้นที่ทะเลตรังทั้งหมดไม่ได้รับรู้มาก่อน เพราะอุทยานไม่เคยแจ้งให้รับทราบและเป็นการกระทำที่ผิดวิธี พะยูนต้องลากสายสัญญาณยาวๆติดตามตัวไปด้วยตลอดเวลาทำให้พะยูนได้รับความทรมานหากินหญ้าทะเลในน้ำลึกไม่ได้ต้องอยู่แต่เฉพาะในบริเวณน้ำตื้น ซึ่งเท่าที่ชาวบ้านออกเรือไปสำรวจพบว่า พะยูนมีร่างกายที่ซูบผอมลง โคนหางมีบาดแผลและเกรงว่าหากปล่อยไว้จะทำให้พะยูนตายได้ ชาวบ้านจึงลงความเห็นกันว่าจะต้องให้อุทยานฯทำการถอดสัญญาณแท๊กออก

นายสนิท องศารา ผู้อำนวยการส่วนอุทยานแห่งชาติ สำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ที่ 5 (นครศรีธรรมราช) กล่าว่า ตนเข้ามาเพื่อรับฟังความคิดเห็นของชาวบ้านในพื้นที่ ยืนยันชาวบ้านกับอุทยานแห่งชาติหาดเจ้าไหมไม่ได้มีความขัดแย้งกันแต่ประการใด แต่เป็นการขัดแย้งกันทางด้านความคิด ซึ่งสามารถที่จะปรับเข้าหากันได้ โดยยอมรับว่าการทดลองติดแท๊กพะยูนดังกล่าวทางอุทยานทำความเข้าใจกับประชาชนในบางหมู่บ้านเท่านั้น แต่ไม่ได้ทำความเช้าใจกับประมงพื้นบ้านที่ริเริ่มในการดูแลมาก่อนจึงทำให้เกิดปัญหา ส่วนที่ชาวบ้านเรียกร้องให้เอาสัญญาณออกจากตัวพะยูนนั้น

ตนเองในฐานะตัวแทนจากกรมอุทยานแห่งชาติสัตว์ป่าและพันธุ์พืชจะต้องออกไปดูพฤติกรรมของพะยูนก่อนว่า สัญญาณดังกล่าวที่ติดตามตัวพะยูนอยู่ขณะนี้เป็นผลเสียต่อพะยูนทำให้พะยูนตัวซูบผอม ถูกทรมาน ไม่สมบูรณ์ หรือป่วยตามที่ชาวบ้านกล่าวอ้างหรือไม่ ซึ่งหากพบว่าเป็นจริงก็จะรายงานไปยังผู้บังคับบัญชาต่อไป และจะต้องทำการปรับเปลี่ยนวิธีการและเครื่องมือต่อไป แต่หากไม่ได้ส่งผลเสียทางราชการก็ยังต้องการทราบถิ่นอาศัยหากินของพะยูน เพื่อกำหนดเขตคุ้มครองต่อไป ทั้งนี้ การติดตั้งสัญญาณดาวเทียมพะยูนในครั้งนี้ กรมอุทยานฯรับทราบข้อมูลและวิธีการทำงานเป็นอย่างดี โดยใช้งบประมาณจากจังหวัดตรัง กลุ่มยุทธศาสตร์ฝั่งอันดามัน จากนั้นอธิบดีกรมอุทยานฯ ได้พิจารณาอนุมัติโครงการและมอบหมายให้อุทยานแห่งชาติหาดเจ้าไหมเป็นผู้ดำเนินการ