วันศุกร์ ที่ 20 พฤศจิกายน 2569

Login
Login

ไขข้อข้องใจ! น้ำขวดตากแดดในรถ ดื่มแล้วเป็นมะเร็งจริงหรือ?

เช็กให้ชัวร์ก่อนแชร์! ความร้อนในรถทำสารก่อมะเร็งละลายลงน้ำขวดจริงไหม? เปิดคำตอบตามหลักวิทยาศาสตร์ พร้อมคำแนะนำดื่มน้ำอย่างไรให้ปลอดภัย

ความเชื่อที่ถูกส่งต่อกันมาอย่างยาวนานในโลกออนไลน์เกี่ยวกับพฤติกรรมการทิ้ง น้ำขวดตากแดดในรถ แล้วนำกลับมาดื่ม ว่าความร้อนจากแสงแดดจะทำปฏิกิริยากับพลาสติกจนปล่อยสารก่อมะเร็งละลายปนเปื้อนลงในน้ำดื่ม สร้างความตื่นตระหนกและข้อสงสัยให้กับผู้บริโภคจำนวนมาก ล่าสุด ข้อมูลทางวิทยาศาสตร์และหน่วยงานด้านความปลอดภัยทางอาหารได้ออกมายืนยันข้อเท็จจริงในเรื่องนี้แล้วว่า "ไม่เป็นความจริง" พร้อมอธิบายกลไกทางเคมีและข้อควรระวังที่แท้จริงซึ่งผู้บริโภคควรให้ความสำคัญมากกว่า

เปิดความจริงทางวิทยาศาสตร์ ทำไมน้ำขวดตากแดดในรถจึงไม่ก่อมะเร็ง?

ความเข้าใจผิดที่แพร่หลายมักระบุว่า เมื่อขวดน้ำพลาสติกถูกความร้อนสูงในรถยนต์ที่จอดกลางแจ้ง พลาสติกจะเสื่อมสภาพและปล่อยสารเคมีอันตราย 3 ชนิด ได้แก่ ไดออกซิน (Dioxin), บิสฟีนอล เอ (BPA - Bisphenol A) และ พทาเลต (Phthalate) ลงสู่น้ำดื่ม แต่เมื่อพิจารณาจากโครงสร้างทางเคมีและกระบวนการผลิตบรรจุภัณฑ์ในปัจจุบัน พบข้อเท็จจริงที่หักล้างความเชื่อดังกล่าวดังนี้

1. ขวดน้ำดื่มใส (PET) ไม่มีสารก่อมะเร็งเหล่านี้ในกระบวนการผลิต

ขวดน้ำดื่มพลาสติกใสที่วางจำหน่ายทั่วไปในท้องตลาด ผลิตจากพลาสติกชนิด พอลิเอทิลีนเทเรฟทาเลต (Polyethylene Terephthalate หรือ PET) ซึ่งสามารถสังเกตได้จากสัญลักษณ์รีไซเคิลหมายเลข 1 ที่ก้นขวด พลาสติกชนิดนี้มีคุณสมบัติใส แข็งแรง และปลอดภัยสำหรับการบรรจุอาหารและเครื่องดื่ม ที่สำคัญคือ ในกระบวนการผลิตพลาสติก PET ไม่ได้มีการใช้สารไดออกซิน สาร BPA หรือสารกลุ่มพทาเลตเป็นส่วนประกอบแต่อย่างใด ดังนั้น จึงเป็นไปไม่ได้ที่สารเคมีเหล่านี้จะหลุดรอดหรือละลายออกมาปนเปื้อนในน้ำดื่มตามที่หลายคนกังวล

2. อุณหภูมิในรถยนต์ไม่สูงและไม่นานพอที่จะทำให้พลาสติกสลายตัว

จากการศึกษาวิจัยทางวิทยาศาสตร์เกี่ยวกับการแพร่กระจายของสารเคมีจากบรรจุภัณฑ์พลาสติก พบว่า พลาสติกชนิด PET มีความเสถียรทางความร้อนในระดับหนึ่ง การที่จะทำให้โครงสร้างพลาสติกเกิดการเปลี่ยนแปลงจนสารเคมีพื้นฐานเริ่มหลุดออกมาปนเปื้อนในน้ำได้นั้น จำเป็นต้องอยู่ภายใต้อุณหภูมิที่สูงกว่า 60 องศาเซลเซียส อย่างต่อเนื่องยาวนานติดต่อกันถึง 11 เดือน ในสภาพความเป็นจริง แม้รถยนต์ที่จอดตากแดดจัดในประเทศไทยจะมีอุณหภูมิภายในห้องโดยสารพุ่งสูงขึ้นในช่วงกลางวัน แต่ก็เป็นเพียงช่วงเวลาไม่กี่ชั่วโมงต่อวัน และอุณหภูมิจะลดลงในช่วงเย็นหรือเมื่อเปิดเครื่องปรับอากาศ ซึ่งสภาวะดังกล่าวไม่รุนแรงและไม่ยาวนานพอที่จะทำให้ขวดน้ำพลาสติกสลายตัวจนเกิดอันตรายได้
 

3. มาตรฐานการควบคุมที่เข้มงวดจากสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.)

ผู้ผลิตน้ำดื่มบรรจุขวดในประเทศไทยต้องปฏิบัติตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข และอยู่ภายใต้การกำกับดูแลอย่างเข้มงวดของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) โดยกำหนดให้ภาชนะบรรจุอาหารและเครื่องดื่มต้องผ่านการตรวจวิเคราะห์ความปลอดภัยตามมาตรฐานสากล ต้องปราศจากโลหะหนักที่เป็นพิษ ไม่มีการปนเปื้อนของสี และไม่มีสารเคมีอันตรายแพร่กระจายลงสู่อาหารในปริมาณที่เป็นอันตรายต่อผู้บริโภค

อันตรายที่แท้จริงของการดื่มน้ำขวดที่ทิ้งไว้ในรถ: ไม่ใช่มะเร็ง แต่คือ "แบคทีเรีย"

แม้ว่าประเด็นเรื่องสารก่อมะเร็งจากขวดพลาสติกตากแดดจะได้รับการยืนยันแล้วว่าไม่เป็นความจริง แต่ผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพและสุขาภิบาลอาหารยังคง ไม่แนะนำให้ดื่มน้ำจากขวดที่เปิดฝาแล้วและทิ้งไว้ในรถเป็นเวลานาน เนื่องจากมีความเสี่ยงด้านสุขอนามัยที่อันตรายต่อระบบทางเดินอาหารซ่อนอยู่

  • การปนเปื้อนของเชื้อจุลินทรีย์จากช่องปาก เมื่อเราเปิดฝาขวดและยกดื่มโดยตรง แบคทีเรียและเชื้อจุลินทรีย์ที่อาศัยอยู่ในช่องปากและน้ำลายจะปนเปื้อนลงไปในน้ำดื่มและบริเวณปากขวดทันที
  • ความร้อนเป็นตัวเร่งการเจริญเติบโตของเชื้อโรค สภาพอากาศที่อบอ้าวและอุณหภูมิที่สูงขึ้นภายในรถยนต์ที่จอดตากแดด เปรียบเสมือนตู้ฟักเชื้อโรคชั้นดี ความอบอุ่นจะกระตุ้นให้แบคทีเรียที่ปนเปื้อนอยู่ในน้ำสามารถแบ่งตัวและเพิ่มจำนวนได้อย่างรวดเร็วภายในเวลาไม่กี่ชั่วโมง
  • ผลกระทบต่อสุขภาพ หากนำน้ำที่มีเชื้อแบคทีเรียสะสมจำนวนมากกลับมาดื่ม อาจส่งผลให้เกิดอาการเจ็บป่วยในระบบทางเดินอาหาร เช่น ท้องเสีย ปวดท้อง คลื่นไส้ อาเจียน หรืออาหารเป็นพิษได้ โดยเฉพาะในกลุ่มเด็กเล็ก ผู้สูงอายุ และผู้ที่มีภูมิคุ้มกันอ่อนแอ

ข้อแนะนำในการเลือกซื้อและเก็บรักษาน้ำดื่มบรรจุขวดให้ปลอดภัย

เพื่อให้การบริโภคน้ำดื่มในชีวิตประจำวันมีความปลอดภัยสูงสุดและห่างไกลจากโรคภัยไข้เจ็บ ผู้บริโภคควรปฏิบัติตามแนวทางดังต่อไปนี้

  • ตรวจสอบบรรจุภัณฑ์ก่อนซื้อทุกครั้ง เลือกซื้อน้ำดื่มที่บรรจุในขวดที่ปิดสนิท ฝาเกลียวอยู่ในสภาพสมบูรณ์ ไม่มีรอยฉีกขาด บุบเบี้ยว หรือมีรอยรั่วซึม น้ำภายในขวดต้องใสสะอาด ไม่มีตะกอน หรือมีกลิ่นผิดปกติ
  • สังเกตเครื่องหมาย อย. ตรวจสอบฉลากสินค้าให้ชัดเจน โดยต้องระบุชื่อและที่ตั้งของผู้ผลิต วันเดือนปีที่ผลิตหรือวันหมดอายุ และมีเลขสารบบอาหาร (เครื่องหมาย อย.) ที่ถูกต้องครบถ้วน
  • หลีกเลี่ยงการดื่มน้ำจากขวดที่เปิดค้างไว้นาน หากเปิดขวดดื่มแล้ว ควรดื่มให้หมดภายในระยะเวลาที่เหมาะสม ไม่ควรวางทิ้งไว้ข้ามวัน โดยเฉพาะในพื้นที่ที่มีอุณหภูมิสูงอย่างภายในรถยนต์
  • ไม่ควรนำขวดน้ำพลาสติกแบบใช้ครั้งเดียวกลับมาใช้ซ้ำ ขวด PET ถูกออกแบบมาเพื่อการบรรจุเพียงครั้งเดียว การนำกลับมาล้างและกรอกน้ำใช้ซ้ำบ่อยๆ อาจทำให้เกิดรอยขีดข่วนขนาดเล็กภายในขวด ซึ่งเป็นแหล่งสะสมของคราบสกปรกและเชื้อแบคทีเรียที่ทำความสะอาดได้ยาก
  • เก็บรักษาในที่ร่มและอุณหภูมิเหมาะสม สำหรับน้ำดื่มที่ยังไม่ได้เปิดฝา ควรเก็บรักษาไว้ในที่ร่ม อากาศถ่ายเทสะดวก หลีกเลี่ยงการวางตากแดดโดยตรง หรือวางใกล้แหล่งความร้อนและสารเคมี เพื่อคงคุณภาพและรสชาติของน้ำดื่มให้สดใหม่อยู่เสมอ

สรุปได้ว่า การดื่มน้ำขวดที่ตากแดดในรถ ไม่ได้ทำให้เป็นมะเร็ง เนื่องจากขวดพลาสติก PET ไม่มีสารก่อมะเร็งอย่างไดออกซินหรือ BPA และความร้อนในรถไม่สูงพอที่จะทำให้พลาสติกสลายตัว อย่างไรก็ตาม เพื่อความปลอดภัยจากเชื้อแบคทีเรียและโรคระบบทางเดินอาหาร ผู้บริโภคควรหลีกเลี่ยงการดื่มน้ำจากขวดที่เปิดฝาทิ้งไว้ในรถ และหันมาใส่ใจสุขอนามัยในการเก็บรักษาน้ำดื่มอย่างถูกวิธี

ไขข้อข้องใจ! น้ำขวดตากแดดในรถ ดื่มแล้วเป็นมะเร็งจริงหรือ?