'เรือนจำชั่วคราวเขาระกำ' สู่โอกาสแห่งการเริ่มต้นใหม่

เรือนจำชั่วคราวเขาระกำ อ.เมือง จ.ตราด สู่โอกาสแห่งการเริ่มต้นใหม่ เพราะในทุกความผิดพลาดย่อมมีบทเรียนแฝงอยู่เสมอ และความผิดที่ไม่เท่ากันย่อมมีผลที่แตกต่างกันออกไป แม้ในกระบวนการยุติธรรมก็ยังเล็งเห็นถึงความสำคัญในการมอบโอกาส โดยเฉพาะโอกาสสำหรับการคืนคนดีสู่สังคม

เรือนจำเพื่อเรียนรู้และโอกาส ก่อตั้งเมื่อปี พ.ศ. 2524 อยู่ห่างจากตัวเมืองเพียง 10 กว่ากิโลเมตร ด้วยความกว้างขวางประมาณ 1,500 ไร่ พื้นที่แห่งนี้จึงมีความพร้อมในการทำการเกษตรและปรับปรุงเป็นแหล่งท่องเที่ยว

จุดเริ่มจากศูนย์เรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียง ตามรอยพระราชดำริของในหลวงรัชกาลที่ 9 ภายใต้ โครงการกำลังใจ ในพระราชดำริของ สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา ที่ทรงมองผู้ต้องขังด้วยความเมตตา โดยเรียกขานพวกเขาว่า ‘ผู้ก้าวพลาด’ นับเป็นพระมหากรุณาธิคุณอันหาที่สุดมิได้

พระองค์ภาเคยเสด็จพระราชดำเนินมายังเรือนจำแห่งนี้เป็นครั้งแรกในปี 2553 จากนั้นพระองค์ได้เสด็จมาทรงงาน ณ เรือนจำแห่งนี้ถึง 4 ครั้ง ในการเสด็จครั้งล่าสุดเมื่อปี พ.ศ.2562 ทรงเปิดอาคารนิทรรศการและร้านกาแฟพระราชทาน ชื่อว่า Inspire by Princess ซึ่งถือเป็นพื้นที่สำหรับให้ผู้ก้าวพลาดได้ฝึกทักษะอาชีพ พร้อมการปรับตัวเข้ากับนักท่องเที่ยวที่เข้ามาใช้บริการ

เขาระกำ ชอกช้ำแล้วเริ่มต้นใหม่

ชื่อของ เขาระกำ จ.ตราด มีที่มาจากต้นระกำที่เคยมีอยู่มากบนภูเขาแห่งนี้ ช่างบังเอิญที่คำว่า ‘ระกำ’ มักจะต่อท้ายคำว่า ‘ชอกช้ำ’ สอดคล้องกับกับภารกิจของเรือนจำชั่วคราวเขาระกำ ซึ่งเปิดโอกาสให้ผู้ที่ชอกช้ำได้ตั้งต้นชีวิตใหม่

สถานที่แห่งนี้เปิดรับกลุ่มผู้กระทำความผิดจากคดีที่ไม่หนักมาก และผ่านการรับโทษทางกฎหมายมาแล้ว หากพวกเขาปฏิบัติตัวตามกฎระเบียบจนเป็นผู้ต้องขังชั้นดี ก็จะได้รับโอกาสในการฝึกวิชาความรู้ในรูปแบบที่อิสระกว่าผู้ต้องขังโดยทั่วไป

กลุ่มผู้ก้าวพลาดราว 170 คน ที่อาศัยอยู่ในเรือนจำชั่วคราวเขาระกำ พวกเขาผ่านเกณฑ์การคัดเลือก เช่น ต้องเป็นนักโทษชั้นดีที่กระทำความผิดเป็นครั้งแรก เคยต้องโทษจำคุกมาแล้วไม่น้อยกว่า 1 ใน 4 ของกำหนดโทษครั้งสุดท้าย เหลือโทษจำไม่เกิน 5 ปี เป็นต้น

แม้จะเป็นสถานที่ที่เต็มไปด้วยกฎระเบียบอันเคร่งครัด แต่มันก็ไม่ใช่บ้านใหญ่ในรั้วสูงเหมือนเรือนจำทั่วไป กลับกันยังรายล้อมด้วยธรรมชาติอันสวยงาม ภายใต้อิสระที่มีขอบเขต เปิดให้เห็นคุณค่าของการมีชีวิตอยู่บนโลกใบนี้

สำหรับวิชาชีพที่เปิดสอนครอบคลุมตั้งแต่การปลูกผัก ทำสวนทุเรียน การทำปุ๋ยหมักชีวภาพ การตัดผม การทำขนมไทย และงานช่าง รวมทั้งหลักสูตรบาริสต้าและการทำอาหาร ฯลฯ โดยรายได้ที่เกิดขึ้นจะถูกแบ่งสรรปันส่วนเป็นทุนสำหรับการเริ่มต้นชีวิตอีกครั้ง

ศูนย์เรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียง เรือนจำชั่วคราวเขาระกำ

เที่ยวตราดแบบไม่ลงเกาะ

ด้วยความโดดเด่นทางท้องทะเล นักท่องเที่ยวทั่วไปมักจะคุ้นเคยกับการเที่ยวตราดแบบลงเกาะ แต่ดินแดนสุดทางบูรพาแห่งนี้ยังมีแหล่งท่องเที่ยวอีกหลายแห่งที่ห้ามพลาด

ภายในอาณาจักรอันกว้างใหญ่บนเนินเขาเตี้ย ๆ ใกล้กับแอ่งน้ำขนาดใหญ่ ประกอบกับการออกแบบและการดูแลพืชพรรณเป็นอย่างดี มีแปลงไม้ดอกไม้ประดับเพิ่มสีสันและความสดใส นักท่องเที่ยวสามารถเข้ามาเดินเล่น หรือแวะพักผ่อนหย่อนใจได้ตลอดทั้งวัน

ร้านกาแฟ Inspire by Princess

ร้านกาแฟ Inspire by Princess เป็นจุดชมวิวที่สวยงาม มีเครื่องดื่มและอาหารให้บริการในราคามิตรภาพ หากต้องการเข้าชมศูนย์เรียนรู้ฯ ซึ่งอยู่ด้านใน ก็มีรถรางพานักท่องเที่ยวเยี่ยมชมฐานการเรียนรู้ต่าง ๆ ได้อย่างสะดวก เราจะได้พบกับพืชผักและเส้นทางอาชีพอีกมากมาย ไม่เฉพาะผู้ก้าวพลาดเท่านั้นที่จะเข้ามาเรียนรู้ได้

ศูนย์เรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียง

โอกาส แม้ไม่ได้เกิดขึ้นกับทุกคน แต่มันก็ไม่ได้เป็นของใครคนใดคนหนึ่ง ผู้ที่เฝ้ารออาจจะยังไม่ได้รับโอกาสที่มุ่งหวังไว้ แต่ผู้ที่มุ่งมั่นก็จะไม่พลาดหากโอกาสนั้นยื่นมือเข้ามาใกล้ เช่นเดียวกับผู้ก้าวพลาด ที่ไม่ยอมปล่อยให้มันหลุดมือไปอีกครั้ง

พระจมน้ำแห่งอ่างเก็บน้ำเขาระกำ

ฤดูฝนถือเป็นช่วงเวลาดี ๆ ในการเดินทางมาท่องเที่ยวในย่านเขาระกำ โดยเฉพาะมุมมองแปลกตาในอ่างเก็บน้ำเขาระกำ ซึ่งมีพระพุทธรูปจมน้ำอยู่ในสระอันกว้างใหญ่ มีนามว่า พระพุทธสิริภูวดลมงคลชัย เดิมเป็นพระพุทธรูปภายในสำนักสงฆ์เขาระกำ หรือที่ วัดมอญ

ในปี 2548 กลุ่มชาวมอญที่อาศัยอยู่ในพื้นที่แห่งนี้ ได้ร่วมแรงศรัทธาก่อสร้างองค์พระพุทธรูปนี้ขึ้นมา โดยมีขนาดความสูง 5 เมตร ต่อมาเมื่อพื้นที่เกษตรกรรมขยายตัว ทางกรมชลประทานจึงปรับปรุงเพิ่มความจุในอ่างเก็บน้ำ ขณะเดียวกันวัดมอญที่ถูกทิ้งร้างกับปริมาณน้ำที่สูงขึ้น

จึงเกิดภาพความงดงามชวนประหลาดใจของ ‘พระจมน้ำแห่งอ่างเก็บน้ำเขาระกำ’ แห่งนี้