เราอาจคุ้นเคยกับยามเช้าที่เรือประมงหันหน้ากลับเข้าหาฝั่งพร้อมของฝาก แต่ไม่ว่ายามสาย บ่าย เย็น ค่ำ ทะเลยังมีของขวัญมอบให้กับคนที่ตามหา และรู้จักที่จะได้มาด้วยความหวงแหน
ของขวัญที่ว่านี้ไม่ได้หล่นมาจากฟากฟ้า ไม่ได้ผุดขึ้นมาเหมือนตอไม้ เช่นเดียวกับยามน้ำลดในช่วงบ่ายวันนี้ ชาวบ้านกับคราดเพียงหนึ่งคัน ออกเดินไปตามเนินทรายที่เผยตัวขึ้นมา เป้าหมายคือหอยขาวและหอยตลับ มันอาจจะเพียงพอสำหรับกับข้าวในมื้อต่อไป หรือเหลือพอที่จะแบ่งขาย
ชาวบ้านออกมาคราดหอยตลับและหอยขาวในช่วงน้ำลด
ฟาร์มหอย
หลากชีวิตป่าชายเลน ปากน้ำประแส
จากท่าเรือคลองแสม เรือประมงเล็กพาเราล่องออกไปผ่านป่าชายเลนสองข้างทางอันร่มรื่น คนเรือชี้ชวนให้เราชมบ้านโบราณที่อยู่มายาวนานนับร้อยปีจนเกิดเรื่องเล่าไปต่าง ๆ นานา แต่คุณลุงท้ายเรือก็เอ่ยขึ้นมาลอย ๆ ว่า ก็มันมีอยู่หลังเดียวทั้งป่า (จะไม่น่ากลัวได้ยังไง)
เนินทรายยามน้ำลดที่คลองแสม ปากน้ำประแส
บริเวณ ปากน้ำประแส เป็นแหล่งการทำประมงชายฝั่ง เช่น การเลี้ยงหอยนางรม ทั้งแบบแปะหอย ที่ใช้ไม้หลักหรือปูนปักไว้บริเวณชายฝั่ง รวมทั้งการทำแพไม้ไผ่แล้วหย่อนเชือกห้อยแป้นปูนซิเมนต์ลงไปเพื่อให้หอยมาเกาะ
ปูก้ามดาบ
ชุมชนปากน้ำประแส
ต้นตะเคียนอายุกว่า 500 ปี ชาวประมงเคยใช้เป็นจุดสังเกตเมื่อยามเข้าฝั่ง
บรรยากาศยามเย็น ปากน้ำประแส
เมื่อล่องเรือไปอีกสักพัก จนเห็นเนินทรายสีเข้มที่ปรากฎขึ้นในช่วงน้ำลด มันเป็นดินทรายปนโคลนแบบป่าชายเลน แต่แสงที่แผดจ้าอาจทำให้ทุกอย่างดูขาวโพลนไปหมด จนเรือเข้าไปเทียบแนวสันทราย จึงได้รู้ว่ามันมีสีสันมากกว่าที่ตาเห็น
ณ ช่วงขณะนั้นเราตัดสินใจจากภาพที่เห็นตรงหน้าว่ามันคือสิ่งมีชีวิตที่น่ารักที่สุด แม้จะจับจุดโฟกัสได้ยาก เพราะมันคือฝูงปูตัวจิ๋วนับพันที่กำลังแตกทัพ
ปูก้ามดาบออกมาโชว์ตัวยามน้ำลด
ปูก้ามดาบ เป็นปูทะเลขนาดเล็กที่พบได้ตามป่าชายเลนในช่วงน้ำลด ลักษณะเด่นคือก้านตายาว กระดองและก้ามสีสันสดใสละลานตา ตัวผู้อาจจะเป็นนักกล้าม เพราะมีก้ามโตขนาดใหญ่ แต่ดูยังไงก็ไม่สมส่วน แถมยังมีเพียงข้างเดียว
ขากลับเรือเลี้ยวเข้าลำคลองอีกสาย ผ่านแนวป่าที่แปลกตาออกไป ปลายยอดมีเงาสีดำเกาะกุมอยู่เต็มพื้นที่ สังเกตดี ๆ จะเห็นฝูงค้างคาวที่รวมตัวกันเป็นหมู่บ้านขนาดใหญ่
ทุ่งโปรงทอง
ล่องเรือไปสักพักก็เข้าเทียบท่าบริเวณเส้นทางเดินชมป่าชายเลน ถึงตอนนี้เราได้รู้ว่าสีเขียวช่างมีเฉดที่หลากหลาย จากความเขียวครึ้ม พาเราไปสู่อีกเขียวที่สว่างไสว สมชื่อ ทุ่งโปรงทอง ที่กำลังเปล่งประกาย คือต้นโปรงขนาดใหญ่ในผืนป่าชายเลนพื้นที่รวมกว่า 6,000 ไร่
สะพานรักษ์แสม อยู่ห่างจากขุมชนปากน้ำประแสประมาณ 4 กิโลเมตร
ปากน้ำประแส อ. แกลง จ.ระยอง เป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ ไม่ว่าจะเป็นการล่องเรือในคลองแสม เชื่อมโยงมาถึง ทุ่งโปรงทอง หรือห่างออกไปไม่ไกลบริเวณ สะพานรักษ์แสม อีกพื้นที่ป่าชายเลนซึ่งเป็นแหล่งอาศัยของปูแสม และเป็นสถานที่จัดงานใหญ่ประจำปี วิวาห์ปู@รักแสม ในช่วงวันวาเลนไทน์
ปูแสม พบเห็นได้มากในป่าชายเลน บริเวณ สะพานรักษ์แสม
ปัจจุบันชุมชนเก่าปากน้ำประแสมีที่พักแบบโฮมสเตย์ให้บริการเกือบ 20 แห่ง แม้จะเรียกว่าโฮมสเตย์ แต่หลายแห่งก็ได้คุณภาพมาตรฐาน
มาหาสมุทร บูติค โฮมสเตย์ ปากน้ำประแส
มาหาสมุทร บูติค โฮมสเตย์ ปากน้ำประแส
อาหารเช้าแบบปิ่นโต ที่มาหาสมุทร บูติค โฮมสเตย์
ภายในชุมชนปากน้ำประแส เรียงรายด้วยเรือนไม้และอาคารพาณิชย์แบบเก่าผสมผสานกับสมัยใหม่ มีถนนสายเล็ก ๆ คดเคี้ยวไปตามริมแม่น้ำ มีศาลเจ้าอยู่หลายแห่ง รวมทั้งตลาด และร้านค้าเล็ก ๆ ของชาวบ้าน ไม่มีสีสันหรือแสงสี แต่มีในสิ่งที่หาได้ยากยิ่ง นั่นคือความเงียบสงบ ท่ามกลางการเดินทางของผู้คนที่เคลื่อนไหวแบบค่อย ๆ เป็นไป
ล่องเรือ คลองแสม
นอกจากจะเข้ามาใช้เวลานิ่งสงบในชุมชนที่เรียบง่ายแห่งนี้ ยังมีกิจกรรมให้เลือกใช้เวลาไปกับเรื่องของชาวชุมชน เช่น บริการรถสามล้อพ่วงข้างพาทัวร์จุดสำคัญต่าง ๆ อาทิ พิพิธภัณฑ์ชุมชนประแส ศาลกรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์ อนุสรณ์เรือรบหลวงประแส และวัดตะเคียนงาม ซึ่งมีต้นไม้ยักษ์อายุกว่า 500 ปี ลำต้นสูงใหญ่สมัยก่อนจึงเป็นจุดสังเกตของคนเรือเมื่อกลับเข้าสู่ชายฝั่ง
อีกกิจกรรมที่น่าสนใจ คือการล่องเรือและแพเปียกออกไปชม เหยี่ยวแดง ในยามเย็น จากนั้นก็ล่องออกสู่ปากอ่าว ชมวิวพระอาทิตย์ตกดิน พร้อมสัมผัสวิถีชีวิตชุมชนริมน้ำที่กลับเข้าสู่ช่วงพักอีกครั้ง
ล่องเรือชมเหยี่ยวแดง
ชีวิตเรียบช้าที่ชุมชนปากน้ำประแส
ชาวชุมชนปากน้ำประแสผูกพันกับแม่น้ำทะเลมาอย่างยาวนาน ปัจจุบันก็ยังคงเป็นเช่นนั้น ภาพของชาวชุมชนริมน้ำยังคงมนต์ขลัง สงบงามตั้งแต่เช้าไปจนพลบค่ำ หลังสี่ทุ่มเป็นต้นไป ทั้งหมู่บ้านบริเวณริมฝั่งแม่น้ำจะเงียบจนรู้สึกได้ถึงความสุขที่แตกต่าง ยามเช้าพระสงฆ์ออกเดินรับบิณฑบาต ชาวบ้านจะออกมาเฝ้ารอ พร้อมจับจ่ายซื้อข้าวปลาอาหารในตลาดเล็ก ๆ กลางหมู่บ้าน
ปากน้ำประแสในวันนี้ยังคงสวยงาม เพราะความเข้มแข็งของคนในชุมชนและผู้อาศัย ความเข้มแข็งนี้ไม่ตจำกัดแค่คนกล้ามโตหรือตัวใหญ่ ขอแค่คนที่ยังรักและแคร์ คอยดูแลอย่างเข้าใจ ประแสอาจจะดูเงียบ ๆ เรียบและง่าย แต่ชีวิตที่เรียบช้ามันก็คุ้มค่าเสมอสำหรับความงดงามแบบที่เราได้พบเจอ
ทางเดินทางคลองแสม ผ่านแนวป่าโกงกางไปสู่ทุ่งโปรงทอง
ฝูงค้างคาวที่อาศัยในคลองแสม
ร้านกาแฟที่มีถ้ำ
U Forests Cafe (ยูฟอเรสต์ คาเฟ่) ห้องรับแขกแห่งใหม่ของเมืองแกลง จ.ระยอง เป็นร้านอาหารขนาดใหญ่ที่ออกแบบมาเพื่อเอาใจคนทั้งครอบครัว ตัวร้านอยู่ในพื้นที่โล่งกว้าง มีการสร้างน้ำตกขึ้นมาเพิ่มความชื่นตาชื่นใจ ด้านหลังสร้างเป็นถ้ำจำลองในม่านหมอก เหมาะเป็นอย่างยิ่งสำหรับผู้ที่ชื่นชอบธรรมชาติ มีต้นไม้หายาก ต้นไม้ใหญ่ ให้หลบร่มเงา สูดความสดชื่น เย็นตาเย็นใจกันตลอดทั้งวัน
ร้านกาแฟที่มีถ้ำ