นักเดินทาง ‘นกนางนวล’ แห่งพื้นที่ชุ่มน้ำดอนหอยหลอด

ลมหนาวอาจเป็นสัญญานของการออกเดินทางของใครหลายคน ขณะที่บางชีวิตอาศัยช่วงเวลานี้เพื่อการหยุดพัก เราต่างปรับตัวรับความเปลี่ยนแปลงที่ไม่อาจปฏิเสธในวิถีที่แตกต่างกัน

เราอาจจะรู้สึกหนาวในช่วงปลายปี แต่บรรดาเจ้านกจากแดนเหนือขยับปากบอก “จิ๊บ ๆ” เพราะหนาวของเมืองร้อนถือเป็นเรื่องเล็กน้อย ในช่วงเวลาเดียวกันบ้านเกิดของพวกมันอาจจะกลายเป็นน้ำแข็งไปเสียแล้ว นั่นไม่ใช่แค่สภาพอากาศ แต่หมายถึงการลดลงของแหล่งอาหารที่ยากต่อการหากิน

ในภาวะปกตินกนางนวลกลุ่มนี้อาศัยอยู่ที่ทวีปเอเชียตอนกลาง เช่น จีน ทิเบต มองโกเลีย และไซบีเรีย ช่วงเวลาที่สภาพอากาศหนาวเหน็บในช่วงปลายปี พวกมันจำต้องทิ้งบ้าน แล้วสวมบท นกเดินทาง

นักเดินทาง วางเป้าหมายการแสวงหาประสบการณ์แปลกใหม่ แต่ นกเดินทาง ต้องการแค่แหล่งพักพิงเพื่อเอาตัวรอด เป็นการย้ายถิ่นฐานชั่วคราว ราวพฤศจิกายนถึงเมษายน เมื่อความอบอุ่นกลับกลายเป็นร้อน ก็จะถึงเวลาที่ต้องกลับไปสู่รังที่คุ้นเคย

ประเทศไทยเป็นอีกเป้าหมายของฝูงนกนางนวลจากแดนเหนือ พวกมันบินไกลนับพันกิโล ไม่อาจทราบได้ว่าต้องใช้เวลาเท่าไหร่ แวะหยุดพักกลางทางกันที่ไหน รู้เพียงว่าธรรมชาติของมันเป็นนกที่หากินกลางวัน และพักผ่อนในตอนกลางคืน

สถานตากอากาศบางปู จังหวัดสมุทรปราการ เป็นจุดชมฝูงนกนางนวลอพยพที่เรารู้จักกันดี และอีกที่ก็คือ ดอนหอยหลอด จังหวัดสมุทรสงคราม

นกเดินทาง ที่ชื่อ ‘นางนวล’

ดอนหอยหลอด เป็นชื่อเรียกสันดอนที่เกิดจากการตกตะกอนของดินปนทรายบริเวณปากแม่น้ำแม่กลอง เกิดเป็นชายหาดโคลนกว้างใหญ่ยื่นลงไปในทะเล ด้วยความอุดมสมบูรณ์ของระบบนิเวศจึงเป็นดินแดนของหอยนานาชนิด โดยเฉพาะหอยหลอด รวมทั้งสัตว์น้ำนานาชนิด บริเวณนี้มีพื้นที่ขนาดใหญ่ครอบคลุมตำบลบางจะเกร็ง ตำบลแหลมใหญ่ และตำบลบางแก้ว ในเขตอำเภอเมืองสมุทรสงคราม

ลักษณะพิเศษของดอนหอยหลอด ซึ่งเรียกว่า พื้นที่ชุ่มน้ำดอนหอยหลอด ถือเป็นพื้นที่ชุ่มน้ำระดับนานาชาติ ตามอนุสัญญาแรมซาร์ (Ramsar Convention) หรือ แรมซ่าไซด์ ลำดับที่ 1099 ของโลก

ใครที่อยากเดินทางไปหาหอยที่ดอนหอยหลอด ถ้าจะให้เหมาะต้องเป็นช่วงเข้าหน้าร้อนที่น้ำลดยาวนาน ประมาณเดือนมีนาคมถึงปลายพฤษภาคม หากเป็นช่วงนี้ไปจนถึงต้นปีก็จะได้พบกับฝูงนกนางนวล

โชว์จะเริ่มตั้งแต่บ่ายแก่ ๆ จนพระอาทิตย์ตกดิน เป็นที่รู้กันในหมู่นักท่องเที่ยวที่เข้ามาปักหลักรอคอย กลายเป็นกิจกรรมปิกนิกเกาะขอบเวทีใหญ่ ฉากหน้าคือท้องทะเลกว้างไกล

บริเวณชายฝั่งใกล้กับตลาดดอนหอยหลอด เป็นจุดที่นักท่องเที่ยวจะมารวมตัวกันในยามเย็นเพื่อเฝ้าชมฝูงนกนางนวลที่บินมาโฉบเฉี่ยวอาหาร จุดนี้ยังมีเรือรับจ้างบริการสำหรับการล่องออกไปชมความงามในอีกมุมมอง

หนึ่งปีมีเพียงหนึ่งครั้ง ยามเย็นที่ดอยหอยหลอดจึงคึกคักกว่าปกติ จนกว่าแสงสุดท้ายของวันจะลับตา ก็ถึงคราที่ต้องโบกมืออำลา แต่ก่อนที่นกเดินทางผู้มาไกลจะบินจากเราไป นักเดินทางก็ยังพอมีเวลาที่จะได้ชิดใกล้ไปจนถึงต้นปีหน้า

มาถึงจังหวัดสมุทรสงครามแล้ว สำหรับผู้ที่ชื่นชอบธรรมชาติอันเงียบสงบ ชื่นชมวิถีถิ่นอันเป็นเอกลักษณ์ ยังมีที่ให้แวะเที่ยวชมอีกหลายจุด

ตลาดน้ำท่าคา

วิถียามเช้าของชาวบ้านในย่านนี้ยังคงเป็นไปอย่างช้า ๆ เรือลำน้อยล่องมาพร้อมผัก ผลไม้จากสวน ของกินในตะกร้าใบน้อยบ่งบอกถึงเสน่ห์อันเงียบง่าย ไม่หวือหวาเหมือนตลาดใหญ่ที่ค้าขายกันแบบจริงจัง

ตลาดเล็ก ๆ ในลำคลองสายย่อย เปิดค้าขายทุกวันเสาร์-อาทิตย์ และวันหยุดนักขัตฤกษ์ เริ่มประมาณหกโมงเช้าไปจนถึงบ่ายสอง เราจะได้พบกับชาวบ้านในท้องถิ่นออกมาค้าขายและจับจ่ายเช่นเดียวกับนักท่องเที่ยว แม้จะมีร้านรวงหรือเรือแม่ค้าไม่มากมายนัก แต่ก็มากพอที่จะทำให้เราสัมผัสถึงภาพวันวานที่ยังไม่เลือนรางไปตามยุคสมัย

สวนส้มโอ GI

หนึ่งของดีสมุทรสงครามคือ ส้มโอขาวใหญ่ ซึ่งได้รับการขึ้นทะเบียน GI จากแหล่งปลูกอันเป็นอันลักษณ์ มีรสชาติหวานอมเปรี้ยวเล็กน้อย

พื้นที่ ต.บางสะแก อ.บางคนที มีการปลูกส้มโอกันมายาวนาน หากจะมาเที่ยวชมและเรียนรู้การปลูกส้มโอ แนะนำให้แวะไปที่ สวนพลอยสุภา ของคุณลุงประวิตร คุ้มสิน ซึ่งได้ถ่ายทอดภูมิปัญญาให้กับลูกสาว จิตสุภา คุ้มสิน โดยได้ใช้พลังของคนรุ่นใหม่ ต่อยอดส้มโอเป็นผลิตภัณฑ์อีกหลายชนิด พร้อมด้วยแนวคิด Zero Waste ด้วยการแปรรูปเปลือกส้มโอเป็นขนม

ในสวนสวยแบบท้องร่อง ยังมีการปลูกผลไม้อย่างลิ้นจี่ และส้มแก้ว พันธุ์ท้องถิ่นดั้งเดิมอีกด้วย สำหรับการเข้าชมควรติดต่อมาล่วงหน้า โทร.086 4145923, 081 0119820

สะพานแขวนวัดใหญ่

สะพานแขวนข้ามแม่น้ำแม่กลอง หรืออีกชื่อว่า สะพานเชื่อมศรัทธา แลนด์มาร์คแห่งใหม่ของสมุทรสงคราม อยู่บริเวณปากคลองแม่กลอง กับวัดใหญ่ อ.เมืองสมุทรสงคราม มีความยาว 120 เมตร ออกแบบด้วยเอกลักษณ์ที่สะท้อนวิถีของชาวแม่กลอง ทั้งตัวเสาที่มีรูปปลาทูประดับ และกลองขนาดใหญ่

สามารถเดินขึ้นไปชมวิวมุมสูงได้แบบ 360 องศา บริเวณริมแม่น้ำยังมีการก่อสร้าง หลวงพ่อบ้านแหลมจำลององค์ใหญ่ที่สุดในโลก ขนาดความสูง 12.30 เมตร ประดิษฐานบนอาคารมูลนิธิ 123 ปี สมุทรสงคราม ณ วัดใหญ่ อ.เมืองสมุทรสงคราม