การแข่งขันไฮร็อกซ์ ถ้าร่างกายไม่พร้อม ปัญหาจะตามมา เพราะกีฬาประเภทนี้ ทั้งวิ่งและใช้กล้ามเนื้ออย่างหนักหน่วง
หนึ่งในหัวข้อบนเวที Sustainability expo 2026 (SX 2026) มีการนำเสนอเรื่อง How hard is too hard (เมื่อการออกกำลังกายหนัก ร่างกายกำลังแข็งแรงขึ้น หรือกำลังส่งสัญญาณเตือน) โดยยกตัวอย่างกีฬา ไฮร็อกซ์(Hyrox) ในมุมแพทย์เฉพาะทางเวชศาสตร์การกีฬา หากจะเล่นกีฬาหนักๆ อย่างต่อเนื่อง การเตรียมตัวเป็นสิ่งที่ต้องทำอันดับแรก
เนื่องจากไฮร็อกซ์ เป็นกีฬาผสมผสานทั้งการวิ่งและการออกกำลังกายแบบ Functional Training มีฐานทั้งหมด 8 ฐาน ต้องวิ่งสลับแต่ละฐานรวมๆ 8 กิโลเมตร กว่าจะฝ่าแต่ละฐาน คนลงแข่งแทบไม่ได้พักเลย ทั้งวิ่งและใช้กล้ามเนื้ออย่างหนักและต่อเนื่อง
การออกกำลังกายหนักๆ แบบไฮร็อกซ์ ถ้าไม่มีความพร้อมก่อนลงแข่ง อาจได้รับบาดเจ็บ เพราะระหว่างแข่ง ต้องใ้ช้กำลังเกินตัวเพื่อทำเวลา ผลลัพท์ที่ได้คือ ปวดตามเนื้อตามตัว เจ็บเข่า ปวดข้อ ฯลฯ บางคนอาจเกิดอาการเรื้อรัง
พญ.อลิศรา อารีราการัณย์ แพทย์ผู้ชำนาญการด้านศัลยศาสตร์กระดูกและข้อ เฉพาะทางเวชศาสตร์การกีฬา และพญ.ศนิศรา จันทรจำนง แพทย์ผู้ชำนาญการด้านโรคหัวใจและหลอดเลือด เฉพาะทางสรีระวิทยาไฟฟ้าหัวใจ โรงพยาบาล MedPark ร่วมกันเชื่อมโยงความรู้เรื่องการออกกำลังกายในเวทีนี้
- ถ้าพูดถึงเทรนด์การออกกำลังกาย ไฮร็อกซ์ (Hyrox) เป็นกีฬาที่ต้องใช้เรี่ยวแรงประมาณไหน
หมออลิศรา : ไฮร็อกซ์ (Hyrox) เป็นกีฬาผสมผสานระหว่างการวิ่งและความแข็งแกร่งของร่างกาย ปัจจุบันเป็นเทรนด์ที่ได้รับความนิยมทั่วโลก การแข่งขันต้องวิ่งหนึ่งกิโลเมตรสลับกับการใช้กล้ามเนื้อแบบไม่หยุดในแต่ละฐานทั้งหมด 8 ฐาน ต้องใช้กล้ามเนื้อทุกส่วนของร่างกาย ถ้าไม่ฝึกร่างกายให้แข็งแรง อาจบาดเจ็บได้ ต้องทำความเข้าใจให้ดี
หมอศนิศรา : นอกจากใช้กล้ามเนื้อ หลอดเลือดหัวใจก็ต้องทำงานหนัก ปกติการออกกำลังกายหนักๆ ต้องมีการผ่อนหนักให้เบาลง แต่คนเข้าแข่งต้องการทำลายสถิติ ก็ไม่ค่อยผ่อนเบา ทำให้เกิดปัญหาระยะยาว ดังนั้นต้องเตรียมความพร้อม เพื่อจะรู้ว่ามีความเสี่ยงอะไรบ้าง
- ทำไมกีฬาไฮร็อกซ์ต้องเตรียมร่างกายมากกว่ากีฬาชนิดอื่น
หมออลิศรา : กีฬาทุกอย่างมีการซ้อมไม่เหมือนกัน จากที่เล่นกีฬามาหลายชนิด เคยเป็นนักกีฬาทีมชาติสเก็ตน้ำแข็ง กีฬาประเภทนี้จะเหนื่อยต่อเนื่องไม่เกิน 5 นาที จากนั้นมีช่วงผ่อน เบา หมุนตัว กระโดด ส่วนกีฬาว่ายน้ำ นักกีฬาต้องมีกล้ามเนื้อแข็งแรงสำหรับว่ายน้ำระยะสั้น ถ้าว่ายระยะยาวต้องมีความสามารถในการใช้แรงนานขึ้น ส่วนไฮร็อกซ์ ทั้งวิ่งและใช้ความแข็งแรงกล้ามเนื้อต่อเนื่องเป็นเวลานาน เหนื่อยมากเป็นชั่วโมงๆ
หมอศนิศรา : ไฮร็อกซ์ จัดเป็นกีฬาเอ็กซ์ตรีม (Extreme Sports) มีความเสี่ยงสูง เกี่ยวข้องกับความเร็ว ความสูง แรงกระแทก ต้องใช้ทักษะร่างกายและอุปกรณ์เฉพาะทาง
ถ้าเป็นกีฬาวิ่งมาราธอน ต้องซ้อมอย่างน้อย 3-6 เดือน เพื่อลดอาการบาดเจ็บ ก่อนหน้านี้เคยมีข่าวในนิวยอร์กซิตี้มาราธอน
คนเข้าแข่งอายุ 20 กว่าๆ เสียชีวิตกิโลเมตรที่ 38 น่าจะไม่ค่อยเตรียมตัวหรือซ้อมไม่มากพอ
- การแข่งขันไฮร็อกซ์ในไทยเมื่อเดือนสิงหาคม 2569 เทรนเนอร์ชาวแอฟริกาใต้เสียชีวิต มองเรื่องนี้อย่างไร
หมอศนิศรา : ในรายงานไม่ได้มีรายละเอียด สาเหตุทั่วไปเกี่ยวกับเรื่องหัวใจ มักเสียชีวิตจากหลอดเลือดหัวใจอุดตันเฉียบพลัน กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดเฉียบพลัน อะดรีนาลีน (Adrenaline) มีส่วนเร่งให้หัวใจเต้นเร็ว ความดันโลหิตสูงขึ้น ถ้าเกิดกับคนไข้หลอดเลือดหัวใจ จะทำให้หัวใจห้องล่างเต้นผิดจังหวะ ทำให้หมดสติเฉียบพลัน ถ้าช่วยเหลือไม่ทัน อาจเสียชีวิต
กรณีของเทรนเนอร์ที่หมอตามข่าว พบว่า แต่ละฐานของสถานีไฮร็อกซ์ เขาไม่ได้เกิดปัญหา แต่เมื่อจบทุกสถานีแล้วออกจากตรงนั้น เขาล้มลง เพราะร่างกายถูกใช้อย่างหนักหน่วง ก่อนแข่งเขาอาจคิดว่า ร่างกายแข็งแรง ฝึกมาอย่างหนักหน่วง แต่ โรคหัวใจเกิดกับใครก็ได้ ตอนไหนก็ได้ โดยเฉพาะคนที่มีความเสี่ยง
- คนที่มีปัญหาหัวใจ ระหว่างเล่นกีฬาจะมีสัญญาณเตือนอย่างไร
หมอศนิศรา : ก่อนแข่งต้องสังเกตร่างกายตัวเอง เวลาออกแรงมีอาการแน่นหน้าอก เวียนศรีษะ ใจสั่น หน้ามืด ไหม เพราะการแข่งแบบนี้ต้องใช้ออกซิเจนเยอะ ส่วนคนที่มีโรคร่วม ไขมันในเลือดสูง หรือคอเรสเตอรอลสูงมานาน และไม่เคยรักษา
ไขมันอาจไปพอกในหลอดเลือด บางคนกว่าหลอดเลือดจะตีบมีอาการให้เห็น อาจใช้เวลา 7-10 ปี อีกสัญญาณคือ ไม่เคยรู้มาก่อนว่ามีโรคประจำตัว เมื่อเข้าแข่งออกแรงหนักๆ อาจมีการปริแตกของคราบไขมัน เกิดการอุดตันของเกล็ดเลือดแบบเฉียบพลัน
- ถ้าจะลงแข่งไฮร็อกซ์ต้องเตรียมตัวอย่างไรให้ปลอดภัย
หมอศนิศรา : ถ้าอายุเกิน 35 ปีต้องตรวจร่างกาย ทั้งความดันโลหิต ไขมันในเลือด และปริมาณน้ำตาลในเลือด เพื่อดูว่าสูงเกินมาตรฐานไหม ถ้ายังควบคุมได้ไม่ดี หรือมีประวัติครอบครัวเป็นโรคหัวใจ ถ้าอยากออกกำลังกายหนักๆ ต้องตรวจร่างกายมากกว่านี้ โดยเฉพาะคนที่มีประวัติเกี่ยวกับโรคหัวใจ อาทิ วิ่งสายพาน ฯลฯ
หมออลิศรา : ในเรื่องข้อกับกระดูก อย่างแรกต้องออกกำลังกายแบบคาร์ดิโออย่างสม่ำเสมอ เพื่อให้ร่างกายชินกับอัตราการเต้นของหัวใจสูงๆ และใช้กล้ามเนื้ออย่างต่อเนื่องนานๆ
ถ้าไม่ได้ฝึก เวลาลงแข่งเมื่อเหนื่อยมากๆ ฟอร์มจะเสีย แทนที่จะโหลดกล้ามเนื้อก็ไปโหลดข้อกระดูก เมื่อข้อกระดูกรับแรงไม่ไหว ก็จะบาดเจ็บ ไม่ว่าหมอนรองข้อเข่าขาด กล้ามเนื้อหลังตึง หรือเส้นเอ็นไหล่ฉีกขาด ดังนั้นต้องออกกำลังกายแบบเวทเทรนนิ่งให้เพียงพอในท่าบริหารนั้นๆ อย่างต่อเนื่อง
- ต้องทำท่ากายบริหารให้ถูกต้องด้วย ?
หมออลิศรา : ถ้าอยากรู้ว่า ทำท่าบริหารถูกต้องไหม หลายคนใช้เทรนเนอร์ส่วนตัว แต่โค้ชบางคนไม่รู้ว่าเรามีโรคประจำตัวอะไรบ้าง การพบหมอด้านเวชศาสตร์การกีฬาก่อนจะได้รู้ว่าเจ็บปวดส่วนไหน เพราะอะไร เพื่อส่งต่อให้นักกายภาพสอนท่ากายบริหารไม่ให้บาดเจ็บ แล้วนำข้อมูลตัวนี้ไปให้เทรนเนอร์ส่วนตัว เพื่อฝึกเราให้ถูกต้อง
- การลงแข่งไฮร็อกซ์ สำหรับคนอายุ 40-50 ปี ต้องเตรียมตัวอย่างไร
หมอศนิศรา : ปกติคนอายุ 35 ปี ถ้าจะลงแข่งต้องตรวจสุขภาพ เพราะคนอายุช่วงนี้เริ่มมีปัญหาสุขภาพ โดยเฉพาะเรื่องหลอดเลือดปัจจุบันคนไขมันสูง ความดันสูง อายุน้อยลงเรื่อยๆ
และไม่ใช่ว่าคนอายุน้อยกว่า 35 ปี จะปล่อยปะละเลยเรื่องนี้ได้ เพราะกีฬาประเภทนี้ถ้าคนอายุน้อยๆ ที่เป็นโรคหัวใจลงแข่ง อาจกระตุ้นให้เสียชีวิตได้เหมือนกัน บางคนหัวใจเต้นผิดจังหวะ ไม่เคยมีอาการ ไม่รู้ตัว บางคนคลื่นไฟฟ้าหัวใจผิดปกติ บางคนกล้ามเนื้อหัวใจมีปัญหา แม้จะอายุน้อยก็ควรตรวจร่างกายก่อนลงแข่ง
- ระหว่างแข่งไฮร็อกซ์ ถ้าอัตราการเต้นหัวใจแตะที่ 180-190 ครั้งต่อนาที ควรหยุดหรือไปต่อ
หมอศนิศรา : อัตราการเต้นของหัวใจ 180-190 ครั้งต่อนาทีของแต่ละคนไม่เหมือนกัน คนอายุน้อยอัตราการเต้นของหัวใจสามารถไปได้สูง ขึ้นอยู่ที่ความพร้อมของหัวใจและปอดคนๆ นั้น ถ้าเตรียมตัวมาดีและไม่มีโรคซ่อนอยู่ อัตราการเต้นหัวใจก็สูงได้ ที่เจอบ่อยคือ อาการหลอดเลือดหัวใจตีบ จึงจำเป็นต้องตรวจสุขภาพเรื่องหัวใจ ทั้งตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ การเดินสายพาน อัลตราซาวด์หัวใจ เพื่อดูว่า เราเคยมีรอยโรคหรือไม่
หมออลิศรา : คนไข้ที่เคยปวดตามเนื้อตามตัวจากไฮร็อกซ์ เคยถามหมอว่า ร่างกายจะสามารถอดทนต่อได้ระดับไหนเพื่อสู้ต่อ หรือต้องหยุดเพื่อรักษา ถ้าอยู่ในสนามแข่งเราพอประเมินได้
ยกตัวอย่างถ้าคนๆ นั้นได้ยินเสียงกระดูกลั่นในตัวเองต้องหยุด แล้วพบแพทย์สนาม ประคบเย็น และเรื่องที่เจอบ่อยคือ บางคนกล้ามเนื้อฉีกขาดเล็กน้อย ส่วนใหญ่ยังเดินได้ก็ไปต่อ หรือบางคนหมอนรองกระดูกเส้นหน้าขาด ไม่เจ็บปวดตอนนั้น แต่เจ็บภายหลัง
หมอเคยเจอคนวิ่งมาราธอนหรือเล่นไฮร็อกซ์ มีปัญหากระดูกหน้าแข้งเจ็บทุกครั้งที่วิ่ง เพราะเป็นจุดที่ลงน้ำหนัก แต่เขาคิดว่าไม่มีอะไรผิดปกติ ฟิลม์เอ็กซเรย์มองไม่เห็น เพราะกระดูกหักแต่ไม่เคลื่อน ต้องตรวจ MRI (ตรวจด้วยเครื่องสร้างภาพด้วยสนามแม่เหล็กไฟฟ้า)จึงพบรอยร้าวกระดูก เพราะยิ่งใช้งานยิ่งเจ็บ ถ้ามีอาการบาดเจ็บจากกล้ามเนื้อฉีกขาดหรือกระดูกในข้อ ต้องระวัง
- การออกกำลังกายในชีวิตประจำวัน ควรทำอะไรบ้าง
หมออลิศรา : ออกกำลังกายแบบคาร์ดิโอ สัปดาห์ละ 3-5 วัน ,เวทเทรนนิ่ง สัปดาห์ละ 2-3 วัน อาจซื้อดัมเบลมาเล่นเบาๆ ที่บ้าน เสริมด้วยการเล่นโยคะ ดูจากคลิปก็ได้ เป็นการออกกำลังกายที่ดี หรือเล่นพีลาทิส
หมอศนิศรา : มีหลักฐานยืนยันว่า อุบัติการณ์การเสียชีวิตฉับพลันขณะออกกำลังกายมีน้อยมาก การออกกำลังกายช่วยยืดอายุ และป้องกันโรคหัวใจได้ ส่วนตัวออกกำลังกายตั้งแต่มัธยม ตอนนี้ยังทำต่อเนื่อง อายุ 40 ก็ยังแข็งแรง ทำให้คุณภาพชีวิตดี
อยู่ที่ว่าจะออกกำลังกายเพื่อสุขภาพหรือเพื่อแข่งมาราธอน เล่นไฮร็อกซ์ ถ้าเพื่อสุขภาพก็สัปดาห์ละ 150 นาที วันละ 30 นาที จะเป็นคาร์ดิโอหรือเวทเทรนนิ่งก็ได้ เพิ่มการยืดเหยียด ระหว่างออกกำลังกาย ควรดื่มน้ำให้พอ ไม่อย่างนั้นวูบ
ส่วนการออกกำลังกายเพื่อแข่งขัน ก็ควรดูว่าจะลงกีฬาแบบไหน ต้องเตรียมตัวฝึกอย่างน้อยสามเดือน เพราะเวลาออกกำลังกาย หัวใจแต่ละคนจะปั๊มของเลือดไม่เหมือนกัน ถ้าจะเข้าแข่งต้องดูความพร้อมของผู้จัดในการช่วยเหลือเบื้องต้นด้วย
- ถ้าอยากออกกำลังกายหนักๆ ต้องเตรียมความพร้อมอย่างไร
หมออลิศรา : ต้องเคลียร์ว่า มีกระดูกหรือข้อส่วนไหน มีอาการเจ็บเรื้อรัง ถ้าฝืนเล่นกีฬาหนักๆ อาจต้องผ่าตัด ต้องประเมินความเสี่ยง ที่เจอบ่อยๆ คือ เจ็บเข่า เพราะกระดูกหลังสะบ้าอักเสบ เนื่องจากใช้งานเยอะ ควรฝึกประมาณ 4-6 เดือน เพื่อให้กระดูกและข้อรับน้ำหนักมากๆ ได้





