‘สุนัขนักบําบัดไทย’ พลังใจ พันธกิจ 'สี่ขา' เยียวยาสังคม

By กนกพร โชคจรัสกุล | จุดประกาย

เราได้ไปร่วมงานแสดงความยินดีกับการรับใบประกาศหลักสูตร สุนัขบำบัดไทย ภายในงานเต็มไปด้วยเจ้าของและสุนัขหลากหลายสายพันธุ์ ที่สนุกสนาน ตื่นเต้น มีชีวิตชีวามาก ๆ

บริษัท ออลไฟน์ จํากัด ผู้ก่อตั้ง โครงการและหลักสูตร สุนัขนักบําบัดไทย แนวทางอบรมมาจากประเทศสวิตเซอร์แลนด์ Therapy Dog Association Switzerland (VTHS) เพื่อฝึกฝนเจ้าของสุนัขและสุนัขให้เป็น ทีมสุนัขนักบําบัด มาตรฐานระดับโลก

จัดงานมอบประกาศนียบัตร ประกาศความสําเร็จในการผลิต ทีมสุนัขนักบําบัด รุ่น 2 รุ่น 3 พร้อมกับการเสวนา เปิดประสบการณ์การทํางานของทีมสุนัขนักบําบัดไทย

หลักสูตร สุนัขนักบําบัดไทย ได้รับการพัฒนาร่วมกับหน่วยงานและองค์กรผู้เชี่ยวชาญในการดูแลคนในกลุ่มต่าง ๆ ได้รับการยอมรับในระดับประเทศ เพื่อทําประโยชน์แก่สังคม สร้างสรรค์ความสุข และรอยยิ้มแก่ผู้คนในสังคมอย่างยั่งยืน

โดยได้รับเกียรติจาก ขรรค์ ประจวบเหมาะ ที่ปรึกษาและกรรมการกิตติมศักดิ์มูลนิธิช่วยคนตาบอดแห่งประเทศไทยในพระบรมราชินูปถัมภ์, ดร.มลิวัลย์ ธรรมแสง เลขาธิการ มูลนิธิอนุเคราะห์คนหูหนวก ในพระบรมราชินูปถัมภ์ และ แพทย์หญิง มธุรดา สุวรรณโพธิ์ ผู้อำนวยการ สถาบันกัลยาณ์ราชนครินทร์

‘สุนัขนักบําบัดไทย’ พลังใจ พันธกิจ 'สี่ขา' เยียวยาสังคม

Cr. Kanok Shokjaratkul

สุนัขบำบัดไทย: หลักสูตรสร้างความสุขเพื่อการรักษาอย่างยั่งยืน

"หลักสูตรของเราเป็นการฝึกอบรมทั้งเจ้าของและสุนัข โดยนำหลักสูตรมาจากประเทศสวิตเซอร์แลนด์ ภายใต้ความร่วมมือกับ Therapy Dog Association Switzerland (VTHs)

จากนั้นเราได้นำมาปรับปรุงให้เข้ากับบริบทของสังคมไทย โดยทำงานร่วมกับองค์กรต่าง ๆ ทั้งภาครัฐและเอกชนเพื่อให้หลักสูตรมีความเหมาะสมที่สุด

การดำเนินงานเริ่มต้นในปี 2563 และเปิดตัวโครงการอย่างเป็นทางการในปี 2566 จนถึงตอนนี้เรามาถึงรุ่นที่ 5 แล้ว

อุปสรรคมีค่อนข้างมากเพราะเรื่องนี้ยังเป็นเรื่องใหม่ในเมืองไทย เราต้องสร้างความเข้าใจใหม่ว่า สุนัขบำบัด กับ ทีมสุนัขบำบัด นั้นต่างกันอย่างไร"

‘สุนัขนักบําบัดไทย’ พลังใจ พันธกิจ 'สี่ขา' เยียวยาสังคม

Cr. Kanok Shokjaratkul

โอ-วรกร โอสถารยกุล ผู้ก่อตั้งโครงการและหลักสูตรสุนัขนักบําบัดไทย (Therapy Dog Thailand) และนายกสมาคมสุนัขบําบัด เล่าถึงความเป็นมาของหลักสูตรนี้ให้ฟัง

"นอกจากการฝึกสุนัขแล้ว สิ่งสำคัญคือเราต้องร่วมมือกับผู้เชี่ยวชาญทางด้านการแพทย์ เพื่อให้ทีมของเราเป็นเครื่องมือหรือตัวช่วยของแพทย์ในการบำบัดรักษา

โดยนักเรียนในทุกรุ่นจะได้ออกไปฝึกงานและปฏิบัติงานจริงตามโจทย์ที่คุณหมอให้มา

เราต้องรู้ข้อมูลคนไข้ให้มากที่สุด ทั้งโรคประจำตัวและภาวะของโรคทั้งด้านร่างกายและจิตใจ

ส่วนเกณฑ์ในการเลือกสุนัขหรือการจับคู่กับคนไข้ เราไม่ได้ใช้สายพันธุ์สุนัขเป็นตัวตั้งต้น แต่ใช้ คาแรคเตอร์ของทีม (เจ้าของ + สุนัข) เป็นหลัก

เพราะเจ้าของแต่ละคนเมื่อรวมกับสุนัขของตนแล้วจะเกิดคาแรคเตอร์ใหม่ ๆ ที่ต่างกัน ซึ่งเราจะใช้คาแรคเตอร์นี้ไปจับคู่ให้เหมาะสมกับความต้องการของคนไข้แต่ละราย

‘สุนัขนักบําบัดไทย’ พลังใจ พันธกิจ 'สี่ขา' เยียวยาสังคม

Cr. Kanok Shokjaratkul

โครงการสุนัขนักบําบัดไทย ได้รับการสนับสนุนจากสํานักนวัตกรรมแห่งชาติ ทําระบบการอบรมออนไลน์ในส่วนของภาคทฤษฎี ทําให้จัดเวลามาเรียนได้ง่ายขึ้น

การอบรมมีหลายส่วน ตั้งแต่ภาคทฤษฎี ภาคปฏิบัติ และการออกฝึกทํางานจริงกับผู้ป่วยกลุ่มต่าง ๆ ปัจจุบัน มีทีมสุนัขนักบําบัดไทยรวมถึงว่าที่ทีมสุนัขนักบําบัดประมาณ 60 กว่าทีม

ทีมสุนัขนักบําบัดไทย ทํางานกับคนทุกกลุ่ม ตั้งแต่ผู้สูงวัย โดยเฉพาะผู้ป่วยสมองเสื่อม กลุ่มภาวะซึมเศร้า กลุ่มจิตเภท กลุ่มจิตเวชต่าง ๆ กลุ่มน้อง ๆ ที่มีความต้องการพิเศษ กลุ่มน้องตาบอด กลุ่มน้องหูหนวก

การไปแต่ละครั้งนอกจากผ่อนคลายความเครียดแล้วยังทำให้รู้จักและเข้าใจเครื่องมือบําบัดใหม่ที่ได้รับการยอมรับในระดับสากลด้วย

เป้าหมายต่อไป คือ การจัดตั้งโรงเรียนสุนัขนักบําบัดไทย เพื่อให้ การบำบัดด้วยสุนัข กลายเป็นอาชีพใหม่สำหรับคนไทยที่มีกฎเกณฑ์และมาตรฐานรองรับ"

‘สุนัขนักบําบัดไทย’ พลังใจ พันธกิจ 'สี่ขา' เยียวยาสังคม

Cr. Kanok Shokjaratkul

พันธกิจสี่ขา : เยียวยาหัวใจและร่างกาย

สุนัขบำบัด ไม่ใช่แค่มีหมาน่ารักมายิ้มหวาน ก็บำบัดได้แล้ว แต่จริง ๆ เราต้องเรียนกัน 4-6 เดือน หรือเป็นปี กว่าจะฝึกงานจบ และไม่ใช่แค่เอาหมาไปหาคน

แต่คือการใช้ Skill Set ทั้งความสามารถ อาชีพ งานอดิเรก ความสามารถของสุนัข มาแมตช์กับโจทย์ที่คุณหมอให้มา ซึ่งต้องรู้ประวัติคนไข้ อย่างละเอียดก่อนจะออกแบบกิจกรรมให้ลงตัวกับแต่ละเคส เช่น

คุณยายซึมเศร้า

"โจทย์ของฮอลล์ คือคุณยายที่โรงพยาบาลศรีธัญญา ท่านอยู่ที่นี่มาหลายปี มีภาวะซึมเศร้า และรู้สึกว่าตัวเองไม่มีประโยชน์

ฮอลล์เลยดีไซน์กิจกรรมให้คุณยายช่วยร้อยสร้อยลูกปัดให้พี่หมู (สุนัข)

โดยเลือกใช้เชือกและลูกปัดรูใหญ่ ๆ เพื่อให้ท่านทำได้สำเร็จ ภายใน 10-15 นาที

แววตาคุณยายก็เปลี่ยนไป จากที่อยากอยู่เฉย ๆ ท่านก็เริ่มสนุก จนขอทำสร้อย 2 เส้น บอกว่าเส้นหนึ่งให้พี่หมูใส่ออกงาน อีกเส้นให้ใส่ติดตัว

ก่อนกลับท่านยังช่วยหวีขนและหอมพี่หมู พร้อมบอกว่า "ขอบคุณมากที่ทำให้มีความสุข ไม่คิดว่าตัวเองจะทำให้คนอื่นและหมามีรอยยิ้มได้"

ซึ่งการร้อยลูกปัดเป็นเพียง อุบาย ให้เขาทำอะไรเพลิน ๆ เพื่อให้เขาเผลอเล่าเรื่องราวออกมา และสร้างความภูมิใจที่ทำสำเร็จ"

Hall + P’ Mhoo (ฮอลล์-ลีฬภัทร กสานติกุล บรรณาธิการบ้านและสวน pet กับพี่หมู) เล่าให้ฟัง

‘สุนัขนักบําบัดไทย’ พลังใจ พันธกิจ 'สี่ขา' เยียวยาสังคม

Cr. Kanok Shokjaratkul

เปลี่ยนความกลัวเป็นความรัก

"วันนั้นไปที่โรงเรียนสอนคนตาบอด ปรากฏว่าเด็ก ๆ บางคนกลัวหมามาก จนร้องไห้ และตัวสั่น เลยต้องล้มแผนเดิมทั้งหมด แล้วเอาหมาไปไว้ข้างหลังก่อน

เข้าไปแนะนำตัวเองให้เด็ก ๆ รู้จักผ่านการสัมผัส (เช่น นี่ป้าตามนะ ผมยาว ใส่แหวน)

จากนั้นค่อย ๆ ให้เขาสัมผัส ลม จากหางหมาที่สะบัดไปมา แล้วค่อยเริ่มให้เขาใช้แปรงนุ่ม ๆ หวีขน

จนตอนจบ น้องคนที่ร้องไห้หนักที่สุดกลับบอกว่า "เอาแซมมานั่งตักหนู"

แล้วกอดถ่ายรูปด้วยกัน ตามดีใจมากที่ทำให้เขาหายกลัวสุนัขได้"

Tam+ Sam (ตาม-วันวิสาข์ ล่ำซำ กับ แซม) เล่าให้ฟัง

‘สุนัขนักบําบัดไทย’ พลังใจ พันธกิจ 'สี่ขา' เยียวยาสังคม

Cr. Kanok Shokjaratkul

คุณตาอารมณ์ฉุนเฉียว

"เคสนี้คุณตาอายุ 75 ปี ที่มีอาการหงุดหงิด เกรี้ยวกราด พอไปถึง 3 นาทีแรก ท่านก็ไล่กลับทันที ไป ๆ ๆ ๆ กลับ ๆ ๆ ๆ

พลอยเลยใช้ความ หูดับ ชวนคุยเรื่องอื่นไปเรื่อย ๆ จนท่านเริ่มเปิดใจ

พลอยให้ท่านช่วย บีบน้ำให้ดีโด้ดื่ม เพราะบอกว่าดีโด้หิวมาก ท่านก็ยอมทำตาม

ตอนจบเซสชั่น ดีโด้ทำท่า ขอบคุณ (นั่งสองขา) คุณตาก็ยกมือทำท่าตามดีโด้ แล้วบอกลากันอย่างดี เป็นภาพที่ประทับใจมากค่ะ"

Ploy + Deedo (พลอยภาวัน เอี่ยมรุ่งโรจน์ กับ ดีโด้) เล่าให้ฟัง

‘สุนัขนักบําบัดไทย’ พลังใจ พันธกิจ 'สี่ขา' เยียวยาสังคม

Cr. Kanok Shokjaratkul

ฟื้นฟูผู้ป่วยสโตรก

"เคสนี้เป็นผู้ป่วยเพิ่งพักฟื้นจาก Stroke (หลอดเลือดสมอง) แขนขาซ้ายอ่อนแรงและไม่สื่อสาร

เราพาคูเปอร์ไปนั่งข้างซ้าย แล้วให้เขาเลือกขนมให้หมาโดยไม่บังคับ ท่านจึงยอมใช้มือข้างที่อ่อนแรงหยิบขนมเอง

นอกจากนี้เรายังให้ท่านลุกขึ้นยืน (โดยมีคนพยุง) เพื่อถือห่วงให้คูเปอร์กระโดดลอด

และสุดท้ายท่านยอมปอกไข่ต้มด้วยมือข้างซ้าย เพื่อเป็นรางวัลให้คูเปอร์

จากคนที่ไม่พูดเลย ท่านกลับบอกว่า "ทีหลังเอามาอีกนะ"

Ravi +Tui + Cooper (รวิ สัมฤทธิ์วงศ์, ศรีตรัง พันธุ์พิทย์แพทย์ กับ คูเปอร์) เล่าให้ฟัง

‘สุนัขนักบําบัดไทย’ พลังใจ พันธกิจ 'สี่ขา' เยียวยาสังคม

Cr. Kanok Shokjaratkul

คุณหมอผู้ดื้อรั้น

"เคสนี้ยากมาก เพราะคุณหมอท่านเป็นอาจารย์หมอใหญ่ อายุ 80-90 ปี ท่านค่อนข้างดื้อ ไม่ยอมทำตามคำสั่งใคร และไม่ยอมทำกายภาพ

ตอนแรกไปถึง ท่านก็นิ่ง ไม่มองหน้า ไม่คุยด้วยเลย

ทริกที่หน่อยใช้คือการชวนคุยในเชิง วิชาการ หน่อยเริ่มเล่าประวัติของสุนัขพันธุ์ชเนาเซอร์เป็นภาษาเยอรมัน

เล่าว่ามันมีสายพันธุ์อย่างไร ทำหน้าที่อะไร พอได้ยินข้อมูลวิชาการคุณหมอก็เริ่มสนใจและหันมามอง

จากนั้นเราก็ใช้การเล่นปาลูกเทนนิสมาเป็นอุบาย ให้ท่านได้ใช้มือทั้งสองข้างปาบอลไปให้เจ้าคาปู ซึ่งเป็นสุนัขบำบัด

คุณหมอเริ่มสนุกจนปาไปทั่วห้องและมีรอยยิ้มในที่สุด"

Noyz + Cappu (หน่อย-นิรภร โสภณพนิช กับ คาปู) เล่าให้ฟัง

‘สุนัขนักบําบัดไทย’ พลังใจ พันธกิจ 'สี่ขา' เยียวยาสังคม

Cr. Kanok Shokjaratkul

เหล่าเจ้าของและสุนัขทั้งหมดลงจากเวทีไปแล้ว เราก็ได้พบกับ Ploy + Deedo (พลอยภาวัน เอี่ยมรุ่งโรจน์ กับ ดีโด้) เธอบอกว่า

"จากการไปทำงาน ตอนแรกนึกว่าคนจะกลัวหมาใหญ่ แต่กลายเป็นว่า เคสผู้สูงวัยก็ชอบหมาใหญ่ เพราะว่าน้องหมาเขาตาแบ๊ว แล้วก็พยายามทำตัวเล็ก

หรือบางทีเจอผู้ใหญ่ที่นั่งรถเข็นมา ดีโด้ไปถึงเขาจะหมอบแบบนี้เลย ผู้ใหญ่ก็เลยไม่กลัว

แล้วอีกกลุ่มที่ชอบดีโด้เป็นพิเศษคือเด็กเล็ก เขาจะรู้สึกว่า นี่คือหมาใหญ่ เราจะมีกิจกรรมที่ให้เขายืน แล้วเด็กก็ลอด... ก็จะคลานอย่างงี้ คลานศอกแล้วก็ลอดใต้พุงเขาไปเลย

ตอนนี้ดีโด้อายุ 5 ขวบแล้ว ขี้อ้อน ตอนเล่นก็เอเนอร์จี้เยอะ แต่ว่าเวลามาทำงาน เขาจะนิ่ง

วันนี้มารับใบประกาศ จบรุ่นที่ 2 จบมาสักพักแล้ว ตอนไปฝึก ก็ฝึกหลายที่เหมือนกัน เคสที่ไปไกลสุด จ. อุดร นั่งรถไปศูนย์มะเร็ง อุดร

ตอนนี้สามารถรับงานได้แล้ว เราอยู่ในทีม Therapy Dog คุณโอ-วรกร จะช่วยจัดเคสให้ เคสเข้ามาก็จัดกับ (ทีม) เพราะเราต้องเลือกทีมที่เหมาะกับผู้ป่วยเคสนั้น ๆ "

‘สุนัขนักบําบัดไทย’ พลังใจ พันธกิจ 'สี่ขา' เยียวยาสังคม