มิติใหม่ 'สงกรานต์ 2569' เมื่อความสนุกต้องมาพร้อมความเคารพ

เมื่อประเพณีดั้งเดิมที่ได้รับการขึ้นทะเบียนจาก องค์การยูเนสโก (UNESCO) ให้เป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมนุษยชาติเมื่อปี 2566 กำลังถูกทวงคืนรากเหง้าจาก "ความเลอะเลือน" ในอดีตที่เคยถูกทำให้กลายเป็นงานเทศกาลแห่งความรุนแรงและอบายมุข ภาพจำของ "สงกรานต์กินคน" หรือ "สงกรานต์อันตราย" ที่มีทั้งการทะเลาะวิวาทและการสูญเสียบนท้องถนน กำลังจะถูกเปลี่ยนผ่านสู่ยุคแห่งความปลอดภัยและคุณค่าร่วมสมัย ภายใต้แนวคิดหลัก "สงกรานต์สร้างสรรค์ 3S : SAFE SOFT SPIRIT" ซึ่งถือเป็นการประกาศชัดว่า สงกรานต์ไทย นับจากนี้ "จะไม่เหมือนเดิมอีกต่อไป"

การเคลื่อนไหวครั้งใหญ่นี้เป็นการประสานพลังระหว่าง สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) กรุงเทพมหานคร (กทม.) และมูลนิธิเครือข่ายพลังสังคม เพื่อตอบโจทย์วิถีสังคมยุคใหม่ที่ให้คุณค่ากับสิทธิและการเคารพซึ่งกันและกัน โดยมีเป้าหมายสูงสุดคือการสร้างพื้นที่เล่นน้ำที่ปลอดภัย มีคุณค่า และเป็นมิตรสำหรับทุกคน

เปลี่ยนภาพจำด้วยสงกรานต์ 3S 

ภาพจำของ "สงกรานต์กินคน" หรือ "สงกรานต์อันตราย" ที่มีทั้งการทะเลาะวิวาทและการสูญเสียบนท้องถนน กำลังจะถูกเปลี่ยนผ่านสู่ยุคแห่งความปลอดภัยและคุณค่าร่วมสมัย ภายใต้แนวคิดหลัก "สงกรานต์สร้างสรรค์ 3S : SAFE SOFT SPIRIT" 

Safe เป็นเกราะคุ้มกันความสุข ด้วยพื้นที่ปลอดเหล้า 100%

การสร้างพื้นที่เล่นน้ำที่ปลอดภัย ไร้แอลกอฮอล์ จากข้อมูลเชิงประจักษ์ตลอด 21 ปีที่ สสส. ผลักดันพื้นที่ต้นแบบสงกรานต์ปลอดภัย พบว่าแอลกอฮอล์คือปัจจัยกระตุ้นหลักที่นำไปสู่อุบัติเหตุ การทะเลาะวิวาท และการคุกคามทางเพศ

Soft คือพลังแห่งการเล่นน้ำอย่างสุภาพและสร้างสรรค์

ในที่นี้ไม่ได้หมายถึงความเบาบาง แต่หมายถึงการเล่นน้ำอย่างสุภาพ การเคารพสิทธิในเนื้อตัวร่างกายของผู้อื่น และการนำ Soft Power ของไทยมานำเสนอผ่านรูปแบบการเล่นน้ำที่สร้างสรรค์

Spirit คือจิตวิญญาณแห่งมรดกโลกที่จับต้องได้

เป็นการสืบสานคุณค่าและจิตวิญญาณของประเพณีไทย ซึ่งในปี 2569 นี้ เราได้เห็นการตื่นตัวของชุมชนทั่วประเทศในการนำเอกลักษณ์ท้องถิ่นมาเป็นจุดขาย

ดร.นพ.ไพโรจน์ เสาน่วม รองผู้จัดการกองทุน สสส. ได้ให้ทัศนะถึงความสำเร็จของโมเดลนี้ว่า สสส. ร่วมสนับสนุนและผลักดันให้เกิด "พื้นที่ต้นแบบสงกรานต์ปลอดภัย" ต่อเนื่องเป็นปีที่ 21 ซึ่งมีข้อมูลเชิงประจักษ์ชี้ชัดว่าการจัดงาน สงกรานต์ แบบปลอดแอลกอฮอล์ช่วยลดความเสี่ยงได้จริง โดยเฉพาะการลดอุบัติเหตุทางถนนในช่วงเทศกาลสงกรานต์ 7 วันอันตราย ปี 2568 ที่ลดลงจากปี 2567 อย่างชัดเจน ซึ่งมีตัวเลขจากผลสำรวจความคิดเห็นประชาชนกว่า 5,200 คนทั่วประเทศ ยืนยันว่าคนไทยถึง 82.13% ชื่นชอบการจัดงานแบบปลอดเหล้า เพราะช่วยลดปัญหาทะเลาะวิวาทได้ถึง 87.27% และลดอุบัติเหตุจากการดื่มแล้วขับได้ 85.35% นี่คือเสียงสะท้อนว่า "ความปลอดภัย" คือสิ่งที่สังคมโหยหามากที่สุดในเทศกาลแห่งความสุขนี้

ปฏิวัติเล่นสงกรานต์ "ไม่ล้ำเส้น"

ในช่วงหลายสิบปีที่ผ่านมา สงกรานต์ไทย มักถูกมองว่าเป็น "เทศกาลแห่งการฉวยโอกาส" ข้อมูลจากการจัดงานแถลงข่าว "Respect ก่อนสาด สงกรานต์ปลอดภัย ไม่คุกคามทางเพศ" จากมูลนิธิหญิงชายก้าวไกลสะท้อนความจริงว่า ในปี 2568 มีกลุ่มตัวอย่างถึง 51.5% ถูกประแป้งที่ใบหน้าและร่างกายโดยไม่เต็มใจ ขณะที่ 29.8% ระบุว่า เคยถูกลวนลามแต๊ะอั๋ง และกว่า 51.3% ต้องเผชิญกับการก่อกวนจากคนมึนเมา สิ่งเหล่านี้ทำให้เสน่ห์ของประเพณีดั้งเดิมเลือนหายไป กลายเป็นความหวาดกลัวและการสูญเสียแทน

ครูต้องตา จำเริญใจ Influencer และครูชำนาญการ ได้ถ่ายทอดประสบการณ์ที่เจ็บปวดจากการถูกลวนลามว่า บางคนมีทัศนคติที่อันตรายว่า สงกรานต์ คือเทศกาลแห่งการฉวยโอกาสจับหน้าอก อวัยวะเพศ หรือประแป้งด้วยเจตนาคุกคาม โดยอ้างว่าเพราะอีกฝ่ายแต่งกายล่อแหลม ซึ่งนี่ไม่ควรเป็นเหตุผลในการคุกคามคนอื่นเลย

สงกรานต์กฎหมายใหม่ คุมเข้มแอลฯ ลดเสี่ยง

ความแตกต่างอย่างชัดเจนของ สงกรานต์ 2569 คือความเข้มข้นของตัวบทกฎหมายที่ไม่ใช่แค่การ "บังคับ" แต่เป็นการ "จัดการเพื่อสร้างสุขภาวะ" โดยมีการปรับปรุงกฎหมายสำคัญสองฉบับในการจัดงานรณรงค์ "Drink Drive Die อย่าให้เป็นสงกรานต์สุดท้ายของคุณ" มีการย้ำชัดถึงกฎหมายควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ฉบับใหม่ ได้แก่ ประมวลกฎหมายอาญา ฉบับที่ 30 (ว่าด้วยการคุกคามทางเพศ) มีการนิยามพฤติกรรมการคุกคามทางเพศที่ชัดเจนขึ้น ครอบคลุมถึงการกระทำที่ทำให้ผู้อื่นได้รับความอับอายหรือเดือดร้อนรำคาญทางเพศ การฉวยโอกาสประแป้งหรือลวนลามในงานเทศกาลมีโทษหนักขึ้นอย่างเห็นได้ชัด

ในงานเดียวกันยังเปิดเผยว่า ความสูญเสียทางเศรษฐกิจจากแอลกอฮอล์ของไทยสูงถึง 165,450.5 ล้านบาท หรือประมาณ 1.02% ของ GDP ซึ่งส่วนใหญ่เป็นความสูญเสียทางอ้อมจากการเสียชีวิตและการสูญเสียศักยภาพในการทำงาน ขณะที่ข้อมูลจากช่วง 7 วันอันตรายปี 2568 พบว่า จำนวนอุบัติเหตุลดลงมากกว่า 40% เมื่อมีมาตรการควบคุมที่เข้มงวดมากขึ้น

สงกรานต์ กทม. เล่นปลอดภัย ก็สนุกได้ 

ทางด้านมาตรการการจัดงานในพื้นที่ต่างๆ ทั่วไทย สงกรานต์ปีนี้ได้แสดงให้เห็นถึงความพร้อมในการบริหารจัดการพื้นที่อย่างเป็นระบบ โดยเฉพาะกรุงเทพมหานครภายใต้การนำของ รศ.ทวิดา กมลเวชช รองผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร ที่เตรียมจัดงาน 88 จุดทั่วเมือง โดยมีไฮไลต์คือถนนสีลมในธีม "สงกรานต์ อวกาศ" ที่จะยกระดับเป็น Global Destination ภายใต้มาตรการเข้มงวด 5 ป คือ ปลอดปืนฉีดน้ำแรงดันสูง, ปลอดแป้ง, ปลอดแอลกอฮอล์, ปลอดโป๊ และประหยัดน้ำ

นอกจากนี้ยังมีการกำหนดเวลาเลิกเล่นน้ำชัดเจนที่ 22.00 น. เพื่อความปลอดภัยและการบริหารจัดการเมือง และการจัดให้มี "เลนฉุกเฉิน" (Emergency Lane) เพื่อให้หน่วยแพทย์สามารถเข้าช่วยเหลือผู้ป่วยได้อย่างรวดเร็ว ซึ่งเป็นบทเรียนจากความสูญเสียในอดีตที่หน่วยงานฉุกเฉินไม่สามารถเข้าถึงพื้นที่ได้ทันท่วงที

สงกรานต์ทั่วไทย ถนนทุกสายมุ่งสู่ ปลอดภัยและ respect

ในพื้นที่ต่างจังหวัด คือการนำคุณค่าทางวัฒนธรรมมาผสานกับหลักการ 3S ผ่านกิจกรรมที่เป็นเอกลักษณ์ อย่างจังหวัดขอนแก่นกับงาน "ประเพณีสุดยอดสงกรานต์อีสาน เทศกาลดอกคูนเสียงแคน และถนนข้าวเหนียว" ระหว่างวันที่ 11-15 เมษายน ซึ่งยังคงรักษามาตรการพื้นที่ปลอดภัยไร้แอลกอฮอล์ต่อเนื่องเป็นปีที่ 21 ไฮไลท์สำคัญคือกิจกรรม "คลื่นมนุษย์ไร้แอลกอฮอล์ (Human Wave)" บนถนนศรีจันทร์ ซึ่งในปีนี้ นายประสิทธิ ทองแท่งไทย นายกเทศมนตรีนครขอนแก่น ได้นำเทคโนโลยี AI มาอัปเกรดระบบกล้องวงจรปิดเพื่อจับพฤติกรรมเสี่ยง ความรุนแรง และการพกพาอาวุธ ซึ่งเป็นการใช้เทคโนโลยีมาดูแลความปลอดภัยของมนุษย์นับหมื่นคนที่มาร่วมสนุกร่วมกัน

ทางภาคเหนืออย่างเชียงใหม่ งาน "ป๋าเวณีปี๋ใหม่เมืองเจียงใหม่ 2569" ระหว่างวันที่ 6-17 เมษายน ได้มุ่งเน้นความเป็นมรดกโลกด้วยขบวนแห่พระพุทธสิหิงค์ที่ยิ่งใหญ่ถึง 44 ขบวน และการประกวด "แม่หญิงขี่รถถีบกางจ้อง" ที่สะท้อนความงามอันละเมียดละไมของชาวล้านนา 

ณรงค์ พรหมจิตร ผู้จัดการห้างไลม์ไลท์ ได้ประกาศเจตนารมณ์อันแรงกล้าของภาคเอกชนว่า เราขอเป็นหนึ่งในตัวแทนภาคเอกชนในการไม่ผลิตคนเมาลงสู่ท้องถนน... และจะไม่ผลิตนักดื่มหน้าใหม่" โดยมีการตรวจเข้มห้ามทั้งแอลกอฮอล์ บุหรี่ไฟฟ้า และอาวุธ เพื่อสร้างพื้นที่ปลอดภัยให้ลูกหลานคนภูเก็ตและนักท่องเที่ยวได้ชมคอนเสิร์ตจากศิลปินอย่าง The Toys ได้อย่างเต็มอิ่ม เมื่อเราทุกคนร่วมใจกันเล่นสงกรานต์ด้วยความเคารพในสิทธิของตนเองและผู้อื่น สงกรานต์ประเทศไทยจะไม่ได้เป็นเพียงแค่เทศกาลสาดน้ำ แต่จะยกระดับสู่ "Soft Power" ที่ทรงพลังและสง่างามที่สุดในสายตาชาวโลก