ประกาศรายชื่อ ‘วรรณกรรมแห่งชาติ’ 65 เล่ม ‘หนังสือ’ มรดกชาติ

กรมส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม จัดงานแถลงข่าวประกาศรายชื่อ วรรณกรรมแห่งชาติ ในรอบหลายสิบปี

เพื่อยกย่องเชิดชูเกียรติวรรณกรรมแห่งชาติ วันที่ 20 มีนาคม 2569 ณ ห้องประชุม ชั้น 4 อาคารสำนักพิจารณาภาพยนตร์และวีดิทัศน์ กรมส่งเสริมวัฒนธรรม ศูนย์วัฒนธรรมแห่งประเทศไทย

โดยก่อนหน้าได้เคยประกาศรายชื่อวรรณกรรมแห่งชาติ มาแล้วครั้งหนึ่ง ครั้งนี้จะเป็นครั้งที่สอง

สานต่อโครงการวรรณกรรมแห่งชาติ

"ในปีพ.ศ. 2557 ครบรอบ 100 ปี วรรณคดีสโมสร กรมส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม ได้ดำเนิน โครงการวรรณกรรมแห่งชาติ เพื่อยกย่องผลงานวรรณกรรมชิ้นเอกของศิลปินแห่งชาติ สาขาวรรณศิลป์ พ.ศ. 2528-2555 จำนวน 38 คน

ต่อมา พ.ศ. 2569 กรมส่งเสริมวัฒนธรรม ได้ดำเนิน โครงการวรรณกรรมแห่งชาติ อีกครั้ง และได้พิจารณายกย่องวรรณกรรมเพื่อประกาศเป็นวรรณกรรมแห่งชาติเพิ่มขึ้นอีก

โดยคัดเลือกผลงาน ศิลปินแห่งชาติ สาขาวรรณศิลป์ พ.ศ. 2545 เพิ่มเติม 1 คน และ พ.ศ. 2556-2567 จำนวน 26 คน รวมผลงานวรรณกรรมแห่งชาติ พ.ศ. 2528- 2567 จำนวน 65 เรื่อง"

ยุถิกา อิศรางกูร ณ อยุธยา (อธ.สวธ.) อธิบดีกรมส่งเสริมวัฒนธรรม ประธานการแถลงข่าวกล่าวถึงที่มา

ประกาศรายชื่อ ‘วรรณกรรมแห่งชาติ’ 65 เล่ม ‘หนังสือ’ มรดกชาติ

Cr. Kanok Shokjaratkul

"เพื่อประกาศยกย่องวรรณกรรมแห่งชาติให้เผยแพร่อย่างกว้างขวาง จึงได้จัดทำโครงการสืบศิลปะ สร้างศิลปิน กิจกรรมวรรณกรรมแห่งชาติ โดยจัดพิมพ์หนังสือชื่อ วรรณกรรมแห่งชาติ : บรรณนิทัศน์ ในรูปแบบหนังสือเล่ม และหนังสืออิเล็กทรอนิกส์ (e-book)

โดยในบท บรรณนิทัศน์ ของแต่ละเรื่องจะกระตุ้นให้ประชาชนสนใจอ่านวรรณกรรมแห่งชาติ อันเป็นหนังสือมรดกของชาติ

สมกับวัตถุประสงค์ อนุรักษ์ สืบสาน สร้างสรรค์ ถ่ายทอด ต่อยอด เผยแพร่ ผลงาน ให้เป็นที่ประจักษ์ทั้งในประเทศและต่างประเทศ

ประกาศรายชื่อ ‘วรรณกรรมแห่งชาติ’ 65 เล่ม ‘หนังสือ’ มรดกชาติ

Cr. กิ่งทอง มหาพรไพศาล

กรมส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม หวังว่าหนังสือเล่มนี้จะเป็นประโยชน์ เป็นแบบอย่างความภาคภูมิใจในศิลปวัฒนธรรมของชาติ สร้างแรงบันดาลใจให้แก่เด็กและเยาวชนในการต่อยอดสร้างสรรค์ผลงาน ของตนเองในอนาคตต่อไป

และขอเชิญชวนเยี่ยมชมการจัดงานเปิดตัวหนังสือ วรรณกรรมแห่งชาติ : บรรณนิทัศน์ และนิทรรศการ วันที่ 26 มีนาคม - 6 เมษายน 2569 มีการเสวนาของศิลปินแห่งชาติ ในวันอาทิตย์ที่ 29 มีนาคม 2569 ในงานสัปดาห์หนังสือแห่งชาติ ณ ศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์"

ในงานแถลงข่าวมีการเสวนา โดย ชมัยภร บางคมบาง ศิลปินแห่งชาติ สาขาวรรณศิลป์ พุทธศักราช 2557 รองศาสตราจารย์ตรีศิลป์ บุญขจร อดีตนายกสมาคมภาษาและหนังสือแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ และ จรูญพร ปรปักษ์ประลัย นักวิจารณ์อิสระ

ประกาศรายชื่อ ‘วรรณกรรมแห่งชาติ’ 65 เล่ม ‘หนังสือ’ มรดกชาติ

Cr. Kanok Shokjaratkul

เลือกเล่มที่เด่นที่สุดของศิลปินท่านนั้น

"โครงการนี้มีมา 2 ช่วงเวลาด้วยกัน ช่วงแรกคือปี 2531-2555 และช่วงที่สอง 2556-2567 ที่ดิฉันเข้ามาเป็นกรรมการ

ทันทีที่พูดว่า วรรณกรรมแห่งชาติ เราจะเลือกเล่มที่เด่นที่สุดของนักเขียนท่านนั้นขึ้นมา และต้องตอบให้ได้ว่าเหตุผลนั้นคืออะไร

เช่น ตอนที่เลือกงานของพนมเทียน ทุกคนจะนึกถึง เพชรพระอุมา แต่ตอนนั้นเราเลือก ศิวาราตรี เพราะแม้ เพชรพระอุมา จะมีแฟนคลับเยอะ สนุก กระตุ้นการอ่านได้ดี

แต่ถ้าดูคุณค่าแท้ ๆ ในเชิงเนื้อหา ศิวาราตรี มีความหนักแน่น มีความเป็นเชิงปรัชญา และลึกซึ้งมากกว่า กรรมการจะเลือกเล่มที่ลึกซึ้งและสามารถอธิบายเหตุผลได้เมื่อประกาศออกไป"

ชมัยภร บางคมบาง ประธานผู้ทรงคุณวุฒิและกรรมการกิจกรรมวรรณกรรมแห่งชาติ กล่าว

ประกาศรายชื่อ ‘วรรณกรรมแห่งชาติ’ 65 เล่ม ‘หนังสือ’ มรดกชาติ

Cr. Kanok Shokjaratkul

"สำหรับวรรณกรรมแห่งชาติชุดใหม่ 2556-2567 มี 27 เล่ม รวมกับปี 2555 อีก 1 ท่าน คือ ประภัสสร เสวิกุล

เรามั่นใจว่าเป็นเล่มที่เด่นที่สุดของศิลปินแห่งชาติท่านนั้น แม้บางเรื่องอาจจะเคยได้รางวัลหรือไม่ก็ตาม แต่ต้องเป็นเล่มที่มีความหมายต่อตัวศิลปินเอง

ตัวอย่างเช่น ถ้าเอ่ยชื่อ อาจารย์มณี พยอมยงค์ ท่านเชี่ยวชาญเรื่อง ค่าว หรือ คร่าวร่ำ เมืองเชียงใหม่ ก็ต้องเลือกเรื่องนี้เพราะท่านเขียนอยู่คนเดียว

หรือถ้าพูดถึง อาจารย์คึกฤทธิ์ ทุกคนจะนึกถึง สี่แผ่นดิน แน่นอน แม้เราอยากได้ หลายชีวิต ด้วย แต่ สี่แผ่นดิน มีความโดดเด่นในแง่การแสดงความเป็นบ้านเมืองและแผ่นดินของเรา

การประกาศนี้จะเป็นแบบอย่างสำหรับคนรุ่นใหม่ ให้เห็นว่าถ้าจะเขียนหนังสือให้ดีควรดูเล่มไหนและเป็นการสืบทอดให้เห็นว่างานเหล่านั้นมีความพิเศษและมีคุณค่าอย่างไร

ประกาศรายชื่อ ‘วรรณกรรมแห่งชาติ’ 65 เล่ม ‘หนังสือ’ มรดกชาติ

Cr. Kanok Shokjaratkul

ในกระบวนการเลือก เราคำนึงถึงความประสงค์ของนักเขียนด้วย เช่น คุณคมทวน เลือก นายขนมต้ม แทน นาฏกรรมบนลานกว้าง หรือ คุณพิบูลศักดิ์ ละครพล เลือก กระท่อมแสงตะวัน

ส่วนการเขียน บรรณนิทัศน์ เรากำหนดไว้ 3 ย่อหน้า: 1. คืออะไร 2. ดีตรงไหน 3. รางวัลหรือการประกาศเกียรติคุณ

ประกาศรายชื่อ ‘วรรณกรรมแห่งชาติ’ 65 เล่ม ‘หนังสือ’ มรดกชาติ

Cr. กิ่งทอง มหาพรไพศาล

มีหลายเล่มที่น่าสนใจ เช่น พับแพว ของ ไพฑูรย์ ธัญญา ที่สะท้อนสังคมไทยได้ดีมาก

หนังสือมีความหลากหลายมาก ตั้งแต่ สี่แผ่นดิน หญิงคนชั่ว อ้ายเปียด้วน หัวใจทอง ไปจนถึงงานที่สะท้อนเศรษฐกิจพอเพียงอย่าง น้ำเล่นไฟ ของ คุณกฤษณา อโศกสิน

นอกจากนี้ยังมี ปีศาจ ลูกทาส ขอบฟ้าขลิบทอง จดหมายจากเมืองไทย ลูกอีสาน และงานแปลที่ทรงคุณค่าอย่าง มหากาพย์พุทธจริต

การเลือกครั้งนี้เหมือนเป็น ภาพแทนของประเทศ ที่รวบรวมงานจากทุกท้องถิ่นไว้ด้วยกัน

อยากให้ทุกท่านลองไปหาอ่านงานของคนไทย เพราะวรรณกรรมไทยของเรามีคุณค่าไม่แพ้วรรณกรรมแปลเลย"

ประกาศรายชื่อ ‘วรรณกรรมแห่งชาติ’ 65 เล่ม ‘หนังสือ’ มรดกชาติ

Cr. Kanok Shokjaratkul

ทุกเล่มที่เลือกเป็นหนังสือที่ดี

"การที่เราบอกว่าอะไรเป็น แห่งชาติ คือการสร้างมาตรฐานให้เป็นที่ยอมรับ วัตถุประสงค์เพื่อส่งเสริมการอ่าน

เพราะหนังสือของศิลปินแห่งชาติมีหลากหลาย การคัดเลือกเล่มที่ผ่านการกลั่นกรองมาแล้วจะช่วยให้พ่อแม่ ครูบาอาจารย์ หรือเยาวชน มั่นใจได้ว่านี่คือหนังสือดี

ในส่วนของ บรรณนิทัศน์ นั้น เราไม่ได้สรุปแบบ สปอยล์ แต่สรุปเพื่อแนะนำให้เกิดแรงจูงใจให้อยากอ่าน"

รองศาสตราจารย์ตรีศิลป์ บุญขจร อดีตนายกสมาคมภาษาและหนังสือแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ กล่าว

ประกาศรายชื่อ ‘วรรณกรรมแห่งชาติ’ 65 เล่ม ‘หนังสือ’ มรดกชาติ

Cr. Kanok Shokjaratkul

"อย่างเล่มนี้ นายขนมต้ม ของ คุณคมทวน คันธนู อยากชวนให้อ่าน เพราะเป็นนายขนมต้มที่มีอารมณ์ความรู้สึก มีมุมที่อ่อนแอและสับสน ซึ่งคุณคมทวนรักเล่มนี้ที่สุด

นอกจากนวนิยายแล้ว ยังมีวรรณกรรมเยาวชน เช่น คุณลุงชอบปลูกต้นไม้ ของ อาจารย์เกริก ยุ้นพันธ์ ซึ่งท่านวาดรูปเองและได้รางวัลระดับสากล บึงหญ้าป่าใหญ่ ของ คุณเทพศิริ สุขโสภา ที่สะท้อนมิตรภาพของเด็กต่างชนชั้น และสารคดี สายน้ำและความทรงจำ ของ คุณธีรภาพ โลหิตกุล ที่เขียนความเรียงสัมพันธ์กับภาพถ่ายได้อย่างลึกซึ้งและเป็นปรัชญา

การอ่านงานเหล่านี้จะสร้างแรงบันดาลใจให้คนรุ่นหลังอยากเขียน เราจะได้เห็นว่ากว่าศิลปินแต่ละท่านจะประสบความสำเร็จนั้นต้องฝึกฝนอย่างหนัก

ดิฉันอยากสนับสนุนเรื่องการทำฐานข้อมูลดิจิทัล เพราะปัจจุบันข้อมูลวรรณกรรมไทยในโลกดิจิทัลยังมีน้อยและผิดพลาดเยอะ และเครื่องมือ AI ต่าง ๆ มักให้ข้อมูลผิด

หากกระทรวงวัฒนธรรมมีฐานข้อมูลที่ถูกต้อง จะเป็นแหล่งอ้างอิงที่สำคัญในโลกสากล และช่วยสร้าง เอกราชทางดิจิทัล ให้กับข้อมูลภาษาไทยของเราด้วย"

ประกาศรายชื่อ ‘วรรณกรรมแห่งชาติ’ 65 เล่ม ‘หนังสือ’ มรดกชาติ