'ปูซาน' คิดการใหญ่! ขอไปให้ถึงเมืองกาแฟโลก 'Coffee City Busan'

แม้ 'เกาหลีใต้' ไม่ได้เป็นประเทศผู้ปลูกกาแฟ ไม่ใช่ประเทศต้นทางการผลิตเหมือนไทย, ลาว, พม่า และอินโดนีเซีย แต่หลาย ๆ เมืองในประเทศนี้กำลังใช้ 'กาแฟ' เป็นตัวโปรโมทเมืองให้เป็นที่รู้จักมากขึ้น เป็นแม่เหล็กดึงดูดนักท่องเที่ยว เป็นกลไกขับเคลื่อนเศรษฐกิจ บางเมืองคิดการใหญ่ เสนอแผนผลักดันให้เป็นเมืองกาแฟระดับต้น ๆ ของโลกเลยทีเดียว

'ปูซาน' เป็นเมืองใหญ่อันดับ 2 ของเกาหลีใต้ รองจากกรุงโซล ตั้งอยู่ทางตอนใต้ของประเทศ เนื่องจากอยู่ติดทะเล จึงมีชื่อเสียงเป็นที่รู้จักในด้านอาหารทะเล และแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติ รวมทั้งด้านวัฒนธรรมดั้งเดิมเกาหลี เป็นหนึ่งในจุดหมายปลายทางของนักท่องเที่ยวทั่วโลก

เรื่องกิน-ดื่ม-เที่ยว เกี่ยวกับร้านกาแฟ ปูซานก็ถือว่าไม่ธรรมดา จัดเป็นเมืองแถวหน้าของเกาหลีใต้ในด้านนี้

แต่หลังจากวิกฤติการณ์ไวรัสโควิดผ่านพ้นไป นักท่องเที่ยวต่างประเทศแม้กลับมาแล้วแต่จำนวนยังไม่สูงเท่าก่อนหน้า ปูซานจึงคิดการใหญ่ เริ่มมองหา 'จุดขายใหม่' โฟกัสไปที่พืชเศรษฐกิจที่มีมูลค่าสูงอย่างกาแฟว่าจะไปต่อได้อีกมากน้อยแค่ไหน หลังธุรกิจร้านกาแฟทำท่าจะมาถึงจุดอิ่มตัวเอาเสียแล้ว มีหน่วยงานราชการและภาคเอกชนช่วยกันระดมสมองเสนอไอเดียใหม่ ๆ ไม่ขัดแข้งขัดขากันหรือต่างคนต่างคิด ต่างคนต่างทำ

ปูซาน เมืองใหญ่อันดับ 2 ของเกาหลีใต้ เป็นหนึ่งในจุดหมายปลายทางของนักท่องเที่ยวทั่วโลก  (ภาพ : Jo Quinn on Unsplash)

เมื่อกลางเดือนพฤษภาคม ปูซานประกาศแผนเชิงรุก เตรียมแปลงโฉมให้เป็นเมืองแห่ง 'ศูนย์บ่มเพาะธุรกิจ' (incubator) ที่เกี่ยวข้องกับกาแฟ เพื่อใช้เป็นกลไกขับเคลื่อนการเติบโตของเมือง ซึ่งมีวัฒนธรรมที่หลากหลายและอุตสาหกรรมกาแฟที่เบ่งบานอยู่แล้ว ภายใต้สโลแกน 'เมืองกาแฟปูซาน' หรือ Coffee City Busan

ศูนย์บ่มเพาะธุรกิจมีตั้งกันในหลายประเทศ ปกติเป็นหน่วยงานที่สนับสนุนและช่วยเหลือผู้ประกอบการในธุรกิจต่าง ๆ ตั้งแต่เริ่มต้นกิจการ พร้อมจะก้าวไปข้างหน้าอย่างรวดเร็ว จนในที่สุดสามารถดำเนินกิจการได้อย่างประสบความสำเร็จ

ประมาณว่าใครอยู่ในเกาหลีใต้ อยากเปิดร้านกาแฟขึ้นมา แต่เป็นมือใหม่อยากเรียนรู้เรื่องธุรกิจ ก็ไม่ต้องไปไหนไกล ให้มาที่ปูซานได้เลย

เกาหลีใต้ถือเป็นประเทศหนึ่งที่ธุรกิจร้านกาแฟเติบโตอย่างรวดเร็ว แม้จะดื่ม 'ชา' กันมาอย่างยาวนานเหมือนจีนและญี่ปุ่นก็ตาม จริง ๆ แล้ววัฒนธรรมการดื่มกาแฟในแดนกิมจิยังถือว่าใหม่อยู่พอควร กาแฟในฐานะเครื่องดื่มเพิ่งมาได้รับความนิยมเอาก็ช่วงปลายศตวรรษที่ 20 นี้เอง

เรื่องกิน-ดื่ม-เที่ยว เกี่ยวกับร้านกาแฟ ปูซานก็ถือว่าไม่ธรรมดา จัดเป็นเมืองแถวหน้าของเกาหลีใต้  (ภาพ : facebook.com/visitbusan.en)

ช่วง 10 ปีที่ผ่านมา ธุรกิจ 'กาแฟพิเศษ' ถือว่าลงหลักปักฐานในเกาหลีใต้ได้อย่างมั่นคง มีการพัฒนานวัตกรรมและคุณภาพอย่างต่อเนื่อง จึงเป็นที่ตั้งของร้านกาแฟและโรงคั่วกาแฟชั้นเยี่ยม ไม่ด้อยไปกว่าประเทศอื่น ๆ ส่งผลให้ตลาดร้านกาแฟบูมสุด ๆ

ปัจจุบันทั่วเกาหลีใต้มีร้านกาแฟอยู่เฉียด ๆ 80,000 แห่ง แต่ละปีมีการนำเข้ากาแฟมูลค่าไม่ต่ำกว่า 1,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ อัตราการบริโภคกาแฟต่อหัวต่อปี 405 แก้ว สูงกว่าค่าเฉลี่ยทั่วโลกซึ่งมีตัวเลขอยู่ที่ 152 แก้ว

'ปูซาน' เองมีร้านกาแฟอยู่ในราว 6,000 แห่ง จะแข่งเรื่องจำนวนตัวเลขร้านสูงสุดก็ไม่ได้ เพราะใน 'โซล' มีอยู่เกือบ ๆ 30,000 แห่ง ครั้นจะสู้กันในแง่ความครบเครื่องเรื่องเที่ยวเรื่องกาแฟก็ทำกันดาษดื่นแล้วทั่วประเทศ

เพราะขนาดเมืองเล็ก ๆ อย่าง 'คังนึง' บนชายฝั่งตะวันออกของประเทศ ก็ยังโด่งดังไปกับอัตลักษณ์ด้านกาแฟ มีทั้งร้านกาแฟเรียงรายรอบชายหาด, พิพิธภัณฑ์กาแฟ, ถนนสายกาแฟ, โรงงานผลิตกาแฟ, สถาบันอบรมบาริสต้า และสถานที่ท่องเที่ยวอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องกับกาแฟอีกมาก

เมืองปูซานร่วมกับสมาคมกาแฟพิเศษ (SCA) เป็นเจ้าภาพจัดเทศกาลกาแฟโลก ประจำปี 2024 เมื่อเดือนพฤษภาคมที่ผ่านมา  (ภาพ : facebook.com/WorldofCoffeeBusan)

แล้วถ้าจะโปรโมท 'เมือง' ในเรื่องกาแฟ ปูซานมีจุดเด่นตรงไหน? ต้องเพิ่มเติมอะไรบ้าง?

ปูซานมีท่าเรือใหญ่ที่สุดในเกาหลีใต้ แล้วการนำเข้ากาแฟที่ใช้บริโภคกันทั้งประเทศประมาณ 92% ก็ต้องผ่านทางท่าเรือของเมืองนี้ ทำให้ปูซานกลายเป็น'จุดแรก'ที่ท่านจะพบกับสารกาแฟนำเข้า และเมล็ดกาแฟคั่ว 'สดใหม่' กว่าใคร ก่อนที่จะนำออกกระจายไปตามเมืองต่างทั่วประเทศ

การประชุมนัดพิเศษเพื่อออกแบบ 'พิมพ์เขียวธุรกิจ' ตามแผนผลักดันศูนย์บ่มเพาะธุรกิจกาแฟ เปลี่ยนเมืองให้กลายเป็นหัวใจสำคัญของอุตสาหกรรมกาแฟของเกาหลีใต้และของโลก ก็เริ่มขึ้นเมื่อ 10 พฤษภาคม งานนี้เจ้าภาพได้แก่สมาคมผู้ว่าการแห่งเกาหลี ซึ่งเป็นคณะทำงานในระดับนายกเทศมนตรีและผู้ว่าราชการจังหวัด จัดขึ้นที่ 'โมมอส ยองโด โรสเตอรี่ แอนด์ คอฟฟี่ บาร์' (Momos Yeongdo Roastery & Coffee Car) ร้านและโรงคั่วกาแฟแบบพิเศษที่มีชื่อเสียงโด่งดังประจำเมือง ซึ่งนิยมเรียกกันสั้น ๆ ว่า โมมอส คอฟฟี่

ทำไมเลือกโมมอส คอฟฟี่ เป็นสถานที่จัดประชุมนัดสำคัญ อาจเป็นเพราะว่า 'บาริสต้า' ที่ทำงานในร้านนี้สร้างชื่อเสียงให้กับเมืองและประเทศอย่างมาก เป็น 'ผู้หญิง' เกาหลีใต้คนแรกที่สามารถคว้าแชมป์โลกการแข่งขันประกวดกาแฟรายการใหญ่ระดับโลกมาครองได้สำเร็จ

บรรยากาศภายในร้านโมมอส คอฟฟี่ ร้านกาแฟควบโรงคั่วที่มีชื่อเสียงของเมืองปูซาน  (ภาพ : facebook.com/momoscoffee)

ใช่ครับ... เธอคือ 'จอน จู-ยอน' แชมเปี้ยนโลกบาริสต้าปี 2019 เธอเป็นผู้หญิงคนที่สองที่ได้แชมป์รายการนี้

ว่ากันว่า วัฒนธรรมกาแฟแบบพิเศษ (specialty coffee) ในปูซานนั้น เริ่มต้นขึ้นนับจากที่โมมอส คอฟฟี่ ก่อตั้งร้านขึ้นมาในปีค.ศ. 2007 ปัจจุบันมีบาริสต้าที่ได้เรียนรู้งานจากร้านนี้กระจายอยู่ทั่วประเทศ และมีร้านกาแฟมากกว่า 250 แห่งที่รับเมล็ดกาแฟคั่วจากโมมอสฯ

จอน จู-ยอน ซึ่งตอนนี้ผันตัวเองมาเป็นผู้บริหารในระดับซีอีโอของโมมอส คอฟฟี่  ให้สัมภาษณ์สื่อมวลชนว่า เนื่องจากกาแฟนำเข้าของเกาหลีใต้ส่วนใหญ่ผ่านทางปูซาน เมืองนี้จึงมีศักยภาพในการนำเสนอเมล็ดกาแฟที่ 'สดใหม่' ที่สุดเมื่อเทียบกับเมืองอื่น ๆ กระทั่งโรงคั่วกาแฟแบบพิเศษของโมมอส คอฟฟี่ เอง ก็ดึงดูดคนรักกาแฟทั้งหลาย ด้วยการใช้เมล็ดกาแฟสดใหม่ด้วยเช่นกัน

เพื่อนผู้เขียนแนะนำว่า ถ้ามีโอกาสไปเที่ยวปูซาน ต้องแวะไปที่ร้านโมมอส คอฟฟี่ ห้ามพลาดเด็ดขาด ที่นี่นอกจากกาแฟรสชาติดีแล้ว ขนมในร้านก็ยังอร่อยอีกด้วย โดน'ป้ายยา'กันขนาดนี้ ก็ต้องขอไปพิสูจน์แล้วล่ะครับ

จอน จู-ยอน บาริสต้าสาวจากโมมอส คอฟฟี่ คว้าแชมเปี้ยนโลกบาริสต้ามาครองได้ในปี 2019  (ภาพ : worldcoffeeevents.org)

เมืองท่าเรือใหญ่ทางตอนใต้แห่งนี้ มีถนนกาแฟอยู่หลายสายด้วยกัน พร้อมร้านกาแฟอันเป็นเอกลักษณ์ซึ่งเป็นที่ชื่นชอบของนักท่องเที่ยว 'จอนโพ คาเฟ่ สตรีท' หรือถนนสายกาแฟจอนโพ เป็นสถานที่สุดฮอตที่สื่อดังของสหรัฐอย่างเดอะ นิวยอร์ค ไทมส์ และซีเอ็นเอ็น เลือกให้เป็นหนึ่งในจุดท่องเที่ยวที่ห้ามพลาดด้วยประการทั้งปวง

การขับเคลื่อนเมืองให้เป็นศูนย์บ่มเพาะธุรกิจกาแฟ เสริมภาพลักษณ์เมืองกาแฟชั้นแนวหน้า ไม่ใช่มาเริ่มเอาปีนี้ มีไทม์ไลน์ปูทางกันมาพอสมควร

เริ่มจากปีค.ศ. 2022 หรือ 2 ปีก่อนหน้านี้ 'สมาคมกาแฟพิเศษ' (SCA) ซึ่งมีออฟฟิศอยู่ที่แคลิฟอร์เนีย ได้ลงนามข้อตกลงกับเมืองปูซาน สร้างแพลตฟอร์มดิจิทัลขนาดใหญ่ รวบรวมข้อมูลของสารกาแฟหรือเมล็ดกาแฟที่ยังไม่ผ่านการคั่วอย่างเป็นระบบ เพื่อเป็นช่องทางให้บาริสต้าสามารถเข้าถึงและเลือกชนิดของกาแฟตามที่ต้องการได้สะดวกและรวดเร็วยิ่งขึ้น

ปีค.ศ. 2023 ปูซานเปิดตัว 'กลุ่มความร่วมมือ' จากภาครัฐและภาคเอกชน มีสมาชิก 100 คน ประกอบด้วยสถาบันวิจัยและสมาคมธุรกิจกาแฟต่าง ๆ เพื่อสร้างกลยุทธ์ที่มุ่งส่งเสริมอุตสาหกรรมกาแฟประจำเมือง มีระดับผู้อำนวยการของสมาคมกาแฟพิเศษเข้าร่วมประชุมด้วย

เมืองใหญ่ในหลายประเทศกำลังใช้กาแฟ ช่วยโปรโมทเมืองให้เป็นที่รู้จักมากขึ้น และเป็นแม่เหล็กดึงดูดนักท่องเที่ยวด้วย  (ภาพ : pexels.com/Thomas Plets)

สด ๆ ร้อน ๆ เมื่อเดือนพฤษภาคมที่ผ่านมา เมืองปูซานร่วมกับสมาคมกาแฟพิเศษ เป็นเจ้าภาพจัด 'เทศกาลกาแฟโลก' (World of Coffee Expo) ประจำปี 2024 ขึ้นที่เมืองปูซาน ถือเป็นครั้งแรกที่งานใหญ่ระดับนี้จัดขึ้นในทวีปเอเชีย เป้าหมายคือต้องการส่งเสริมภาพลักษณ์ของเมืองปูซานในฐานะเมืองกาแฟพิเศษชั้นนำของโลก

เชื่อว่าจะมีความคืบหน้าออกมาเป็นระยะๆสำหรับโครงการริเริ่มเชิงรุก ภายใต้สโลแกน 'เมืองกาแฟปูซาน' หรือ Coffee City Busan ที่มีเป้าหมายเพื่อเสริมความแข็งแกร่งและยกระดับขึ้นเป็นเมืองแห่งศูนย์บ่มเพาะธุรกิจกาแฟซึ่งไม่เคยมีเมืองไหนในเกาหลีใต้ดำเนินการมาก่อน

ผู้เขียนเคยไปเที่ยวเกาหลีใต้อยู่หลายเมือง ที่ชอบมากที่สุดคือเกาะเชจู แต่ถ้ามีโอกาสไปเที่ยว 'ปูซาน' ก็อยากไปเดินสบาย ๆ ตามชายหาดสวย ๆ พร้อมสูดกลิ่นกาแฟหอม ๆ จากร้านที่เรียงรายอยู่ริมทะเล เพียงแค่คิดก็ดีต่อใจแล้วครับ

เกาหลีใต้ปลูกกาแฟเองไม่ได้ แต่เมืองปูซานคิดการใหญ่ เอาจริงเอาจัง และมุ่งมั่น ขอไปให้ถึงเมืองกาแฟแถวหน้าของโลก

พิมพ์มาถึงตรงนี้ก็อดนึกถึงประเทศไทยเราไม่ได้ครับ เราปลูกกาแฟเองได้ มีทั้งสายพันธุ์อาราบิก้าและโรบัสต้า มีความพร้อมมากกว่ากันเห็น ๆ ...ท่านผู้อ่านว่าจริงไหมครับ

............................

เขียนโดย : ชาลี วาระดี