เข้าวังเลียบวัด ปักหมุดไฮไลต์ 'นางฟ้าผจญมาร' ใน 'บางกอก อาร์ต เบียนนาเล่ 2026'

พร้อมเปิดฉากอย่างเป็นทางการแล้วสำหรับเทศกาลศิลปะร่วมสมัยนานาชาติ บางกอก อาร์ต เบียนนาเล่ 2026 (Bangkok Art Biennale 2026) ซึ่งจัดขึ้นเป็นประจำทุก 2 ปี โดย มูลนิธิบางกอก อาร์ต เบียนนาเล่ ร่วมกับ บริษัท ไทยเบฟเวอเรจ จำกัด (มหาชน)  ผสานความร่วมมือครั้งสำคัญกับ การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) สำนักงานส่งเสริมการจัดประชุมและนิทรรศการ (TCEB) กรุงเทพมหานคร ตลอดจนเครือข่ายพันธมิตรภาครัฐ และเอกชน ร่วมกันผลักดันให้กรุงเทพมหานครเป็นแลนด์มาร์คแห่งศิลปะระดับโลก

คุณฐาปน สิริวัฒนภักดี ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท ไทยเบฟเวอเรจ จำกัด (มหาชน) และประธานกรรมการ มูลนิธิ บางกอก อาร์ต เบียนนาเล่ กล่าวว่า

"ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา BAB เป็นหนึ่งในเวทีสำคัญที่เชื่อมโยงทุนทางศิลปวัฒนธรรมของกรุงเทพมหานครเข้ากับศิลปะร่วมสมัยจากทั่วโลก พร้อมส่งเสริมเศรษฐกิจโดยเฉพาะด้านการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมสร้างสรรค์ และเปิดโอกาสให้ศิลปินไทยและต่างชาติได้นำเสนอผลงานสู่สาธารณชน

โดยการจัดงาน Bangkok Art Biennale 2024 ที่ผ่านมามีผู้เข้าชมกว่า 1.2 ล้านคน หรือเฉลี่ยวันละ 10,000 คน สร้างรายได้ให้แก่อุตสาหกรรมการท่องเที่ยวของประเทศไทยถึง 3,540 ล้านบาท จากการประเมินโดย TCEBตัวเลขดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่า ศิลปะและวัฒนธรรมมีส่วนสำคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจ และการท่องเที่ยวของประเทศได้อย่างเป็นรูปธรรม”

ศาสตราจารย์ ดร.อภินันท์ โปษยานนท์ ในนามประธานอำนวยการและผู้อำนวยการศิลป์ บางกอก อาร์ต เบียนนาเล่ กล่าวถึงไฮไลต์สำคัญของงานในปีนี้ว่าเป็นการสะท้อนแนวคิด นางฟ้า ผจญมาร (Angels and Mara) เชื่อมโยงกับความหมายของชื่อกรุงเทพมหานครในฐานะเมืองของเหล่าทวยเทพ เทวา นางฟ้า และ หมู่มาร ตัวแทนของกิเลส ความปรารถนา สิ่งปลุกเร้า ยั่วยุ

เปิดประเด็นให้ศิลปิน  72  คน 29 สัญชาติจากทั่วโลก นำไปตีความและสร้างสรรค์เป็นผลงานศิลปะร่วมสมัยตามเทคนิคที่ตนสนใจ จนได้มาเป็นผลงานกว่า 200 ชิ้น 

กรุงเทพธุรกิจ ชวนปักหมุดไฮไลต์ ชม “นางฟ้า ผจญมาร” ณ สถานที่สำคัญทางประวัติศาสตร์ที่ก่อให้เกิดบทสนทนาประสาศิลปะได้อย่างน่าตื่นตาตื่นใจ

ท้องพระโรง พระที่นั่งอิศราวินิจฉัย พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร

พระที่นั่งอิศราวินิจฉัย เป็นท้องพระโรงสำหรับพระมหาอุปราชเสด็จออกขุนนางหรือรับแขกเมือง รวมทั้งเป็นที่ประกอบพระราชพิธีของวังหน้า สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาศักดิพลเสพ โปรดเกล้าฯให้สร้างขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 3 

หลังจากยกเลิกตำแหน่งพระมหาอุปราชในสมัยรัชกาลที่ 5 พระที่นั่งอิศราวินิจฉัยเป็นส่วนหนึ่งของ “มิวเซียมหลวง” ปรับเปลี่ยนการใช้งานมาเป็นคลังเก็บรักษาโบราณวัตถุ 

Square (Siamese Triangle) โดย หลิน เจี้ยนหัว ภายในพระที่นั่งอิศราวินิจฉัย

จนกระทั่งสมัยรัชกาลที่ 7  มีการปรับปรุงวังหน้าเป็นพิพิธภัณฑสถานสำหรับพระนคร พระที่นั่งองค์นี้จึงเป็นสถานที่จัดแสดงโบราณวัตถุประเภทเครื่องสำริดและโลหะ ต่อมาใช้เป็นห้องนิทรรศการพิเศษในวาระต่างๆ ปัจจุบันเป็นห้องจัดแสดงเรื่องพระราชวังบวรสถานมงคล (วังหน้า)

ท่ามกลางบรรยากาศอันขรึมขลังของวังหน้า เมื่อนำผลงานศิลปะร่วมสมัยมาจัดวางตามมุมต่างๆ สร้างความหมายที่ชวนคิดและจินตนาการได้อย่างมากมาย ในท้องพระโรงแห่งนี้มีทั้งผลงานประติมากรรมเทวดาตกสวรรค์ที่เหมือนจริงมากจนน่าตกใจ และประติมากรรมรูปเทวดาสวมหมวกลอมพอกใบหน้าดุดันในท่วงท่าตะโกนที่แม้ไม่มีเสียงให้ได้ยินแต่ก็ชวนให้หวั่นใจไม่น้อย

Angle โดย ซุน หยวน กับ เผิง หยู่ สองศิลปินชาวจีน

ศาสตราจารย์ ดร.อภินันท์ โปษยานนท์ ประธานอำนวยการและผู้อำนวยการศิลป์ บางกอก อาร์ต เบียนนาเล่ อธิบายถึงประติมากรรมรูปเทวดาขนาดเท่าคนจริงนอนคว่ำหน้าอยู่ที่พื้นท้องพระโรงว่าเป็นผลงานที่มีชื่อว่า
Angle ของ ซุน หยวน กับ เผิง หยู่ สองศิลปินชาวจีน ที่ทำลายภาพจำของเทวดาในฐานะทูตสวรรค์ได้อย่างสิ้นเชิง ด้วยรูปลักษณ์ของเทวดาที่ทั้งชราภาพและอ่อนแรง ดูสิ้นหวัง ทั้งยังชวนตีความว่าเป็นเทวดาที่ถูกปลดระวางด้วยความแก่ชรา หรือว่าถูกขับไล่หรือไม่

ประติมากรรมชิ้นนี้นำเส้นผมจริงของคนมาถักทอและตกแต่งทำให้ผลงานมีความเหมือนจริงมากจนกลายเป็นกระแสไวรัลบนโลกออนไลน์มาแล้วเมื่อครั้งไปจัดแสดงที่กรุงลอนดอน เมื่อภาพถ่ายได้รับการเผยแพร่ออก
ไปพร้อมข้อความว่ามีทูตสวรรค์ได้ตกลงมาและกลายเป็นเฟคนิวส์ที่มีหน่วยงานออกมาตรวจสอบอย่างจริงจัง

The Bellow โดย วายุพัด รัตนเพชร

ในขณะที่ประติมากรรมรูปเทวดาตะโกน The Bellow เป็นผลงานของประติมากรชาวไทย วายุพัด รัตนเพชร ที่สร้างความหมายของเทวดาขึ้นมาใหม่ในบริบทของความเป็นมนุษย์ มีความรัก มีความโกรธ มีความขี้เกียจ ขี้เมื่อย บางครั้งก็ง่วงเหงาหาวนอน

หากในผลงานชิ้นนี้เป็นรูปเทวดาที่ทำท่าตะโกน เพราะศิลปินอยากเล่นกับอารมณ์ผู้ชม ให้คิดต่อว่าเทวดาจะมาดีหรือมาร้าย จะมาให้พร หรือ จะมาลงโทษที่เราแอบไปทำอะไรผิดไว้ คิดอย่างไรก็ไม่ผิดวายุพัดกล่าวถึงเทวดาของเขา ในขณะเดียวกันเขาก็ให้ความหมายถึง “มาร” ได้อย่างน่าสนใจ

“มาร เปรียบเสมือนกับอากาศ ดังนั้นมารจึงล่องลอยอยู่ในทุกที่รอบตัวเรา” เห็นภาพตามเลย

ผลงานของ ธีรพล สีสังข์

ในท้องพระโรงวังหน้า ยังมีผลงานของ ธีรพล สีสังข์ ที่เชื่อมโยงเรื่องราวทางประวัติศาสตร์ในสมัยรัชกาลที่ 4 ห้วงเวลาเดียวกับประติมากรรมรูปสมเด็จพระราชินีนาถวิกตอเรีย ของพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว อันแสดงให้เห็นถึงสัมพันธไมตรีระหว่างสยามและสหราชอาณาจักร ซึ่งจัดแสดงอยู่ในสถานที่แห่งนี้มาตั้งแต่ดั้งเดิม

ธีรพล สร้างมงกุฎจำลองของรัชกาลที่ 4และเครื่องเพชรราชวงศ์ฝรั่งเศส ด้วยเทคนิคถักทอจากเส้นใยโลหะ สะท้อนความเปราะบางของกาลเวลา พร้อมตั้งคำถามว่าคุณค่าที่แท้จริงนั้นอยู่ที่วัตถุหรืออยู่ในเรื่องราวของความทรงจำ รวมไปถึงนัยสำคัญของประวัติศาสตร์ในช่วงเวลานั้น

ร่วมด้วยผลงาน Square (Siamese Triangle) ของ หลิน เจี้ยนหัว ถ่ายทอดความสัมพันธ์ทางวัฒนธรรมระหว่างจีนและสยามผ่านเครื่องดินเผาและวัสดุร่วมสมัยตลอดจนผลงานของ มาร์เกรต อายเคอร์ ปิแอร์ คอมมอย&จิลล์ บล็องคาร์ และปฐมพล เทศประทีป ที่ชวนให้ขบคิดเรื่องของนางฟ้าและมารในมุมมองที่น่าสนใจไม่แพ้กัน

หอศิลป์มหาวิทยาลัยศิลปากร วังท่าพระ

วังท่าพระ ในอดีตเคยเป็นที่ประทับของเจ้านาย สถานที่ว่าราชการ ตลอดจนศูนย์กลางแห่งงานช่างแห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ปัจจุบันเป็นที่ตั้งของหอศิลป์ มหาวิทยาลัยศิลปากร ดำเนินงานส่งเสริมการสร้างสรรค์และเผยแพร่ศิลปะร่วมสมัย โดยใช้อาคารท้องพระโรง ตำหนักกลาง และตำหนักพรรณราย เป็นสถานที่จัดแสดงนิทรรศการและกิจกรรมทางศิลปะ  ตั้งแต่ พ.ศ. 2522 มาจนถึงปัจจุบัน 

The Shadows of My Light : Self Defense 01,02,03 โดย โซเนีย ฮัมซา

จากท้องพระโรงอันงดงามและเงียบสงบ จะได้พบกับผลงาน The Shadows of My Light : Self Defense 01,02,03 ของ โซเนีย ฮัมซา ศิลปินชาวฝรั่งเศส-โมร็อกโก  ที่ชวนให้ผู้ชมมาสำรวจตัวเองผ่านงานปักผ้าลงบนภาพถ่าย ศิลปินอธิบายถึงภาพถ่ายว่าเกิดจากการบันทึกภาพในเวลาอันรวดเร็ว ตรงกันข้ามกับการปักผ้าที่ต้องใช้เวลาความตั้งใจในการทำงานไปอย่างช้าๆ งานชิ้นนี้ปฏิเสธการแบ่งแยกแบบขั้วตรงข้ามระหว่างแสงสว่างกับความมืด หรือความแข็งแกร่งกับความบอบบาง ให้มองอัตลักษณ์เป็นเหมือนกลุ่มดาวของประสบการณ์ที่อารมณ์และความสัมพันธ์แปรเปลี่ยนเสมอ

Love is in the Air โดย เมล ชิน

ดูงานเงียบๆในความสว่าง ฉับพลันอารมณ์เปลี่ยนไปคนละขั้วเมื่อเข้าสู่ห้องแสดงงานของ เมล ชิน ศิลปินชาวอเมริกันที่นำโจทย์ของนางฟ้าผจญมารมาตีความแบบวิญญาณนิยม ด้วยการเล่าตำนานผีกระสือและผีกระหังที่คนไทยเรารู้จักกันดีในความน่ากลัว ตกกลางคืนมีหัวกับใส่ ใช่เลย ! ผลงานชุดนี้จัดเต็มทั้งหัวและไส้ สาก กระด้ง ของกระสือและกระหัง แถมยังเปลี่ยนความกลัวให้กลายเป็นความน่ารัก คนดูสามารถจับไส้ผีได้อย่างสบายมือ เพราะว่าวัสดุทุกอย่างที่นำมาสร้างสรรค์นี้ล้วนมาจากฟางข้าว เครื่องจักสาน งานฝีมือพื้นบ้านทั้งนั้น ส่วนที่สนุกไปกว่านั้นศิลปินติดลูกบอลดิสโก้เปิดเพลง Love is in the Air ตามชื่อผลงาน บรรยากาศราวกับเป็นงานเฉลิมฉลอง ทำลายขั้วเทพกับมารได้อย่างร่าเริงใจ

ท่าเตียน โดย สาครินทร์ เครืออ่อน

ยิ้มแล้วไปชมหนังเงียบเรื่องท่าเตียน ของ สาครินทร์ เครืออ่อน กันต่อในประตูห้องถัดไป มีเสื่อหมอนให้เอนกายชมเรื่องราวของยักษ์วัดแจ้งกับยักษ์วัดโพธิ์ที่เริ่มเรื่องอย่างสมานมิตรด้วยการทอยลูกเต๋าพนันขันต่อ อันนำไปสู่การทะเลาะวิวาทกันจนบ้านเรือนริมน้ำพังพินาศกลายเป็นตำนานท่าเตียนในทุกวันนี้

ศิลปินกำกับ เขียนบท และแสดงเองโดยมีชาวบ้านร่วมแสดงด้วย มีกลิ่นอายแฟนตาซีนิดๆผสานวัฒนธรรมท้องถิ่นบ้านเราที่อยากชวนเข้ามาเติมอารมณ์ผ่อนคลาย

ขึ้นบันไดย้ายไปชั้นบนมีผลงานให้ชมหลากหลายรูปแบบ ได้แก่ งานของ ปิแอร์ คอมมอย และ จิลล์ บล็องคาร์ ศิลปินคู่ที่ทำงานร่วมกันมาตั้งแต่ปี 2519 และการเข้าร่วมแสดงในบางกอก อาร์ต เบียนนาเล่ 2026 (พ.ศ.2569) นับเป็นวาระครบ 50 ปีพอดี ทั้งสองสร้างผลงานอย่างมีเอกลักษณ์ด้วยการผสานงานภาพถ่าย จิตรกรรม และการจัดฉากอย่างประณีตเข้าด้วยกัน

The Wren บันทึกการแสดงสดระยะยาวของ อแมดา คูแกน ศิลปินศิลปะแสดงสดชาวไอริช ในรูปแบบผลงานจัดวางผ่าน 7 หน้าจอที่เผยให้เห็นการแสดงทางร่างกายในหลากหลายบริบท ความหวังและความสิ้นหวัง ความโกรธและความไม่ยอมแพ้ ความเข้มแข็งในความเปราะบาง ใครที่ชื่นชอบศิลปินท่านนี้โปรดติดตามความเคลื่อนไหวของเทศกาลต่อไปเพราะเธอจะเดินทางมาเปิดเวิร์คช้อปที่กรุงเทพมหานคร

สุภาภรณ์ เตจา บอกเล่าถึงผลงานที่เชื่อมโยงความเชื่อของชาวล้านนากับวิถีชีวิตในปัจจุบัน

นอกจากนี้ยังผลงานวิดีโอไตรภาคของ สุภาภรณ์ เตจา ศิลปินชาวเชียงใหม่ที่นำมาจัดแสดงร่วมกับผลงานจัดวางที่มาเล่าเรื่องราวของประเพณีความเชื่อของชาวล้านนาที่สืบเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน ผ่านความเชื่อของผู้หญิงที่ไว้ผมยาวเพื่อเป็นการรักษา “ขวัญ” การปักปิ่น หมายถึงการบูชาขวัญและบูชาสิ่งศักดิ์สิทธิ โดยมีร่องรอยของกาลเวลา ตลอดจนความผูกพันในครอบครัวของศิลปินที่ลึกซึ้ง

Gold Rush โดย ชนาธิป ฉันท์วิภว

อีกหนึ่งผลงานที่ชวนตะลึง คือ การยกนาข้าวมาไว้ในห้องจัดแสดงนิทรรศการที่มาแบบเต็มพื้นที่ เว้นทางเดินให้พอผ่านได้ พร้อมด้วยกลิ่นฟางข้าวของแท้แบบชนิดเต็มพิกัด ในงานชื่อ Gold Rush โดย ชนาธิป ฉันท์วิภว จิตรกรสัญชาติไทย-อังกฤษเชื้อสายจีน ที่นำภาพเขียนรูปคนขณะเดินผ่านด่านตรวจคนเข้าเมืองมาแขวนไว้เหนือนาข้าวแห้งๆ ความทรงจำ การย้ายถิ่นจากบ้านเกิดที่เมืองไทยไปอยู่ในอังกฤษ เหล่านี้เป็นส่วนหนึ่งของอารมณ์ความรู้สึกที่แฝงไว้ในผลงานซึ่งเปิดให้ผู้ชมได้ตีความตามอัธยาศัย

ทั้งหมดนี้เป็นเพียงผลงานส่วนหนึ่งจาก 12 ศิลปินที่จัดแสดง ณ สถานที่ทางประวัติศาสตร์ของกรุงเทพฯแห่งนี้

วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม ราชวรมหาวิหาร

วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม ราชวรมหาวิหาร หรือ วัดโพธิ์ เป็นทั้งวัดที่สำคัญทางพุทธศาสนาและแหล่งเรียนรู้ทางศิลปะวิทยาการจนได้รับการขนานนามว่าเป็น มหาวิทยาลัยเปิดแห่งแรกของประเทศไทย การนำผลงานศิลปะร่วมสมัยไปจัดแสดงในวัดโพธิ์ดูเหมือนว่าจะเป็นการสร้างบรรยากาศทางสุนทรียศิลป์ที่ผสานไปกับความคิดเรื่องศีล สมาธิ ปัญญาได้อย่างน่าสนใจ

Momento Mori โดย เลโกะ อิเคมูระ

ในสวนมิสกวัน มีเก๋งจีนที่สร้างขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 3 ภายในมีภาพจิตรกรรมฝาผนังเล่าเรื่องสามก๊กที่พร่าเลือนไปตามกาลเวลา เลโกะ อิเคมูระ ศิลปินชาวญี่ปุ่นเลือกที่จะนำประติมากรรมสำริดชื่อ Momento Mori มาวางไว้ตรงกลางเก๋งจีน

ศาสตราจารย์ ดร.อภินันท์ โปษยานนท์ กล่าวถึงประติมากรรมรูปผู้หญิงที่นอนอยู่นี้ว่าอยู่ในภาวะเคลิ้ม เหมือนวิญญาณกำลังจะออกจากร่าง หากจะคิดถึง “มาร” หรือ Mara ในภาษาอังกฤษ อาจหมายถึงพลังมืด หรือ สิ่งชั่วร้ายที่มักจะมาในช่วงเวลาที่อยู่ในภาวะพร่าเลือน

โดยมีผลงานประติมากรรมขนาดเล็ก Wu-san นางฟ้าแห่งโคโลญ และ Ma-san มารแห่งโคโลญ มาตั้งอยู่เผชิญหน้ากับ Momento Mori เป็นการเติมเต็มความหมายของนางฟ้าและมารได้อย่างสมบูรณ์ 

Empathy โดย เรนาโต เลออตตา

ในพระวิหารประดิษฐานพระพุทธไสยาสน์ ที่มีองค์พระยาวถึง 46 เมตร จัดแสดงผลงาน Empathy ที่ได้รับแรงบันดาลใจมาจากไม้คั่นหน้าต่าง

เรนาโต เลออตตา ศิลปินชาวอิตาเลี่ยนมองเห็นอุปกรณ์ชิ้นนี้ว่าเป็นสิ่งที่ใช้แบ่งพื้นที่ระหว่างพื้นที่ศักดิ์สิทธิภายในอาคารกับพื้นที่ด้านนอก เขานำรูปทรงนี้มาหล่อเป็นโลหะตันด้านหลังแกะสลักเป็นภาษาไทยเขียนชื่อ วันจันทร์ วันอังคาร ไปจนถึงวันอาทิตย์ 

เป็นผลงานชิ้นเล็กๆที่จัดวางในตำแหน่งเดิมของไม้คั่นหน้าต่างวิหาร เพื่อสะท้อนจิตวิญญาณในความเรียบง่ายที่ชวนให้เรากลับมาทบทวนความสัมพันธ์ระหว่างกันและกัน

The Bellow อีกชุดหนึ่งของ วายุพัด รัตนเพชร

ปิดท้ายด้วยการมายืนอยู่หน้าเทวดาตะโกน ผลงาน The Bellow อีกชุดหนึ่งของ วายุพัด รัตนเพชร ที่ตั้งอยู่ด้านหน้าของพระวิหาร มีฉากหลังเป็นพระมหาเจดีย์ 4 รัชกาล ให้ความรู้สึกน่าเกรงขามในขณะเดียวกันก็ดูผ่อนคลายเมื่อมีนักท่องเที่ยวเข้าไปชื่นชมและถ่ายรูปกันอย่างไม่ขาดสาย

เทวดากลุ่มนี้จะตะโกนมาอวยชัยให้พร หรือ จะมาตักเตือนไม่ให้ทำสิ่งที่เลวร้าย ทั้งนี้ขึ้นอยู่ที่ใจของผลชมอันเป็นเสน่ห์ของการได้ใช้เวลาอยู่ท่ามกลางผลงานศิลปะในกรุงเทพเมืองอมรที่มีทั้งเทพและมารให้เราได้ผจญภัยไปด้วยกัน

เทศกาลศิลปะร่วมสมัยบางกอก อาร์ต เบียนนาเล่ 2026 (Bangkok Art Biennale 2026) หรือ BAB (แบ๊บ) พร้อมจัดแสดงให้ชมกันแล้วตั้งแต่วันที่ 29 ตุลาคมนี้ - 28 กุมภาพันธ์ 2570

ณ สถานที่สำคัญใจกลางกรุงเทพมหานครรวม 11 แห่ง ได้แก่ วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม ราชวรมหาวิหาร วัดอรุณราชวราราม ราชวรมหาวิหาร วัดประยุรวงศาวาสวรวิหาร มิวเซียมสยาม หอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร (BACC) วัน แบงค็อก (One Bangkok) เซ็นทรัลเวิลด์ สยามพารากอน พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร หอศิลป์มหาวิทยาลัยศิลปากร และสมาคมฝรั่งเศสกรุงเทพ (Alliance Française Bangkok)