เนื่องในโอกาส สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าสิริวัณณวรี นารีรัตนราชกัญญา ทรงได้รับการทูลเกล้าฯ ถวาย รางวัลความเป็นเลิศด้านการสร้างสรรค์ ขององค์การทรัพย์สินทางปัญญาโลก ประจำปี 2025 หรือ WIPO Award for Creative Excellence จาก องค์การทรัพย์สินทางปัญญาโลก (World Intellectual Property Organization : WIPO) เมื่อวันที่ 14 สิงหาคม 2568 เพื่อยกย่องพระปรีชาสามารถด้านแฟชั่นการออกแบบ และการส่งเสริมงานฝีมือท้องถิ่น
บริษัท ไปรษณีย์ไทย จำกัด จึงได้จัดทำ ตราไปรษณียากรที่ระลึกรางวัล "ความเป็นเลิศด้านการสร้างสรรค์ขององค์การทรัพย์สินทางปัญญาโลก : WIPO Award for Creative Excellence เพื่อเฉลิมพระเกียรติ
พร้อมกันนี้ กระทรวงพาณิชย์ โดยกรมทรัพย์สินทางปัญญา ได้จัด นิทรรศการเปิดตัวดวงตราไปรษณียากรเฉลิมพระเกียรติ สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าสิริวัณณวรี นารีรัตนราชกัญญา เนื่องในโอกาส WIPO ทูลเกล้าฯ ถวายรางวัลความเป็นเลิศด้านการสร้างสรรค์ ภายใต้แนวคิด The Journey of Royal Creative Excellence
เพื่อเฉลิมพระเกียรติ เผยแพร่พระอัจฉริยภาพด้านการสร้างสรรค์และผลงานด้านทรัพย์สินทางปัญญา ลิขสิทธิ์ การออกแบบ และเครื่องหมายการค้า ซึ่งเป็นแรงบันดาลใจสำคัญต่อการพัฒนา ‘เศรษฐกิจสร้างสรรค์’ ของประเทศไทย
โดยเฉพาะพระกรณียกิจในการส่งเสริมศักยภาพของช่างฝีมือในชุมชนท้องถิ่น เพื่ออนุรักษ์สืบสานวัฒนธรรมไทยอันเป็นรากฐานสำคัญของการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมของประเทศ
ศุภจี สุธรรมพันธุ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ กล่าวเปิดนิทรรศการฯ ความตอนหนึ่งว่า สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าสิริวัณณวรี นารีรัตนราชกัญญา ทรงสืบสานพระราชปณิธานของ ‘สมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง’ ในการอนุรักษ์และฟื้นฟูภูมิปัญญาผ้าไทยและงานหัตถศิลป์ โดยทรงผลักดันแนวคิด Sustainable Fashion (แฟชั่นแห่งความยั่งยืน) ที่ประสานความงดงามของศิลปวัฒนธรรมเข้ากับความรับผิดชอบต่อสิ่งแวดล้อมและสังคมอย่างสมดุล
พระองค์ทรงศึกษาค้นคว้าลวดลายดั้งเดิมจากทุกภูมิภาคของไทย แล้วนำมาสร้างสรรค์เป็นผลงานร่วมสมัยที่ยังสะท้อนรากเหง้าทางวัฒนธรรมได้อย่างลึกซึ้ง เพื่อให้ผ้าไทยสามารถใช้ได้จริงในชีวิตประจำวันและเป็นที่ยอมรับในระดับสากล
โดยพระราชทานลวดลายผ้าต่างๆ ให้แก่ช่างทอผ้าและช่างหัตถกรรมทั่วประเทศ ซึ่งไม่เพียงแต่ช่วยสร้างงานและรายได้ แต่ยังสร้างความภาคภูมิใจในภูมิปัญญาท้องถิ่น ส่งผลให้ประชาชนมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นอย่างยั่งยืน
“ผลงานการออกแบบลวดลายผ้าพระราชทาน เช่น ลายดอกรักราชกัญญา ลายสิริวชิราภรณ์ และลายสิริราชพัตราภรณ์ ได้รับการนำไปต่อยอดสร้างงานและรายได้ให้แก่ช่างทอผ้าในชุมชนกว่า 800,000 ครัวเรือน คิดเป็นมูลค่าทางเศรษฐกิจเกือบ 200,000 ล้านบาท”
พระองค์ทรงเล็งเห็นความสำคัญของการวางรากฐาน เศรษฐกิจสร้างสรรค์ โดยทรงนำงานสร้างสรรค์ไปรับการคุ้มครองทางด้าน ทรัพย์สินทางปัญญา อย่างเป็นระบบ เพื่อนำไปต่อยอดให้เกิดประโยชน์ตั้งแต่ต้นน้ำจนถึงปลายน้ำ
“แสตมป์ชุดนี้เปรียบเสมือนสื่อกลางที่บันทึกประวัติศาสตร์และคุณูปการของพระองค์ เพื่อถ่ายทอดเรื่องราวพระอัจฉริยภาพไปสู่สายตาคนทั่วโลก อีกทั้งนิทรรศการฯ ยังช่วยให้ประชาชนตระหนักถึงคุณค่าของงานหัตถศิลป์และการใช้ทรัพย์สินทางปัญญาในการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมอย่างยั่งยืน” รมต.กระทรวงพาณิชย์ กล่าว
นิทรรศการเปิดตัวดวงตราไปรษณียากรเฉลิมพระเกียรติฯ จัดขึ้นระหว่างวันที่ 28-30 เม.ย. 2569 ณ ลีฟวิ่งฮอลล์ ชั้น 3 ศูนย์การค้าสยามพารากอน พร้อมเสวนาพิเศษเรื่อง “พระอัจฉริยภาพอันเป็นเลิศด้านการสร้างสรรค์ทรัพย์สินทางปัญญาของสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าสิริวัณณวรี นารีรัตนราชกัญญา” ในวันเปิดนิทรรศการ 28 เม.ย. 2569
541 ผลงานคุ้มครอง
อรมน ทรัพย์ทวีธรรม อธิบดีกรมทรัพย์สินทางปัญญา กล่าวในการเสวนาพิเศษฯ ว่า รางวัลจาก WIPO แสดงให้เห็นว่านานาชาติตระหนักถึงความโดดเด่นในด้าน การสร้างสรรค์ และ การบริหารจัดการทรัพย์สินทางปัญญาอย่างเป็นระบบ ของสมเด็จเจ้าฟ้าสิริวัณณวรีฯ
พระองค์ทรงสร้างแรงบันดาลใจผ่านการพระราชทาน ลายผ้าไทย ให้กับชุมชนทั่วประเทศ ซึ่งช่วยสร้างรายได้และเป็นเครื่องมือในการพัฒนาเศรษฐกิจของประเทศอย่างเป็นรูปธรรม
“พระองค์ทรงยื่นจดทะเบียนเพื่อขอรับความคุ้มครองทรัพย์สินทางปัญญาหลายรายการและหลากหลายประเภท มีผลงานที่ได้รับการคุ้มครองแล้วรวมทั้งสิ้น 541 รายการ แบ่งเป็น งานลิขสิทธิ์ 227 รายการ การออกแบบผลิตภัณฑ์ 256 รายการ (คิดเป็นร้อยละ 47.3 ของทั้งหมด) เพื่อรักษาอัตลักษณ์ของงานออกแบบที่มุ่งเน้นการผลิตในจำนวนมาก เครื่องหมายการค้า 58 รายการ เช่น รูปนกยูง หรือพระนาม SIRIVANNAVARI เพื่อเป็นการสร้างแบรนด์และสร้างการจดจำ”
พลิกฟื้นภูมิปัญญาผ้าไทย ยุค Time Change People Change
ผศ.ดร.อนุชา ทีรคานนท์ ผู้อำนวยการสถาบันส่งเสริมศิลปหัตถกรรมไทย (SACIT) กล่าวถึงพระอัจฉริยภาพและพระกรณียกิจของเจ้าฟ้าสิริวัณณวรีฯ ในการสร้าง ทรัพย์สินทางปัญญา เกี่ยวกับ ผ้าไทย โดยจับเรื่องราวการฟื้นฟูและพัฒนาวงการผ้าไทยหลังวิกฤตโควิด-19
ในช่วงที่เศรษฐกิจหยุดชะงัก การผลิตและการซื้อขายผ้าไทยซบเซา พระองค์ทรงเข้ามาช่วยแก้ปัญหาโดยทรงนำแนวคิดของ ‘สมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง’ มาปรับใช้ให้ทันสมัย เข้ากับยุคสมัยที่เปลี่ยนไป “ทรงบอกว่า Time Change People Change”
พระองค์พระราชทาน ลายขอ เป็นลายแรก เนื่องจากเป็นลวดลายที่ผลิตและทำซ้ำได้ง่าย เหมาะกับความต้องการของตลาดในขณะนั้นที่ต้องการความรวดเร็ว
แม้ในช่วงแรกจะมีคำวิพากษ์วิจารณ์ว่าเป็นลายที่ง่ายเกินไปหรืออาจทำลายรูปแบบลายทอดั้งเดิม แต่ต่อมาพระองค์ทรงท้าทายช่างทอด้วยการพระราชทานลวดลายที่ยากขึ้นเรื่อยๆ เพื่อไม่ให้ตลาดหดตัวและดึงดูดกลุ่มคนรุ่นใหม่
ทรงนำความรู้ด้าน แฟชั่น และ พาเลทสี (Color Palette) ที่เป็นสากลมาใช้กับผ้าไทย ทำให้ผ้าไทยมีสีสันและลวดลายที่ทันสมัย สามารถนำไปตัดเย็บเป็นชุดสากลได้ ทรงจัดทำ Thai Textiles Trend Book หนังสือพัฒนาองค์ความรู้เพื่อการพัฒนาผลิตภัณฑ์ผ้าไทยสู่สากล
ทรงเชื่อมโยงคนรุ่นใหม่กับภูมิปัญญาชาวบ้าน โดย ทรงนำดีไซเนอร์รุ่นใหม่ไปทำงานร่วมกับช่างทอในพื้นที่ เพื่อแลกเปลี่ยนแนวคิดและพัฒนาเนื้อผ้าให้มีความหลากหลาย เช่น ปรับให้น้ำหนักเบาลงเพื่อตัดชุด หรือทำให้หนาขึ้นเพื่อใช้ทำผ้าบุเฟอร์นิเจอร์
พระองค์ยังพระราชทานผลงานที่เกิดจากพระอัจฉริยภาพของพระองค์ให้เป็นของประเทศ เพื่อสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจตั้งแต่ระดับครอบครัวไปจนถึงระดับมหาภาคอย่างต่อเนื่อง
นิพนธ์บทเพลง - ยกระดับ RBSO
วันชัย ญาณอุบล กรรมการมูลนิธิรอยัลแบงค์คอกซิมโฟนีออร์เคสตร้า (Royal Bangkok Symphony Orchestra - RBSO) ในพระอุปถัมภ์สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าสิริวัณณวรี นารีรัตนราชกัญญา ร่วมเผยถึงพระอัจฉริยภาพและพระกรณียกิจด้านดนตรีคลาสสิกและการพัฒนาวง RBSO ซึ่งเปรียบเสมือนการสร้าง ทรัพย์สินทางปัญญา ให้กับวงการดนตรีเมืองไทย
พระองค์ทรงเริ่ม นิพนธ์บทเพลงสำหรับประกอบการแสดงแฟชั่นโชว์ตั้งแต่ปี 2016 โดยทรงมีส่วนร่วมในทุกขั้นตอน ตั้งแต่การเขียนโน้ตเพลง การควบคุมการซ้อมกับนักดนตรีทีละกลุ่ม (Section) ที่วังสุโขทัย ไปจนถึงการทำสกอร์เพลงร่วมกับทีมงาน
ถึงปัจจุบันทรงมี ผลงานเพลงสำหรับวงออร์เคสตรา ทั้งหมด 8 บทเพลง ซึ่งรวมถึงบทเพลงพิเศษอย่าง Piano Concerto และ Violin Concerto ที่ทรงได้รับคำแนะนำและร่วมงานกับศิลปินระดับโลก
ในการซ้อมทุกครั้ง พระองค์จะทรงบรรยายถึงแรงบันดาลใจและจินตนาการเบื้องหลังบทเพลงผ่านสไลด์ เพื่อให้นักดนตรีเข้าใจอารมณ์ของเพลงและบรรเลงได้อย่างถูกต้อง
ในฐานะองค์อุปถัมภ์และประธานคณะกรรมการอาทิสติค (Artistic Committee) เจ้าฟ้าสิริวัณณวรีฯ ทรงมีพระปณิธานที่จะยกระดับ วง RBSO ให้เป็นวงออร์เคสตราชั้นนำของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และมีมาตรฐานเทียบเท่าวงในยุโรป ทรงวางนโยบายการคัดเลือกนักดนตรีใหม่ (Audition) การคัดเลือกผู้แสดงและผู้อำนวยเพลง (Conductor) รวมถึงกำหนดตารางการแสดงล่วงหน้าเป็นปีต่อปี
ภายใต้การดูแลของพระองค์ วง RBSO ได้มีโอกาสไปแสดงในโรงคอนเสิร์ตระดับโลก เช่น ใน European Tour ปี 2023 ที่กรุงเวียนนา (Golden Hall), มิวนิก และปารีส ซึ่งได้รับเสียงปรบมือชื่นชม (Standing Ovation) ยาวนานเกือบ 10 นาที
นอกจากนี้ยังได้ไปแสดงที่รัสเซีย (มอสโกและเซนต์ปีเตอร์สเบิร์ก), จีน (ปักกิ่ง) และโอมาน ตามคำเชิญของรัฐบาลโอมาน
ชุดแสตมป์เฉลิมพระเกียรติ “WIPO Award for Creative Excellence” พร้อมซองวันแรกจำหน่าย
แสตมป์ชุดพิเศษ
ในการจัดทำตราไปรษณียากรที่ระลึก “รางวัลความเป็นเลิศด้านการสร้างสรรค์ขององค์การทรัพย์สินทางปัญญาโลก” ไปรษณีย์ไทยฯ อัญเชิญ พระฉายาลักษณ์สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าสิริวัณณวรี นารีรัตนราชกัญญา ในฉลองพระองค์ชุดไทย ผสาน ภาพรางวัลจาก WIPO และตราพระนามาภิไธยย่อ ส.ร. ภายใต้พระจุลมงกุฎ บนพื้นลวดลาย ผ้าลายสิริราชพัสตราภรณ์ โทนสีส้ม ซึ่งเป็นผลงานการออกแบบของพระองค์ สะท้อนพระอัจฉริยภาพด้านการสร้างสรรค์ที่โดดเด่นและการนำทุนทางวัฒนธรรมไทยมาต่อยอดอย่างร่วมสมัย
ดร.ดนันท์ สุภัทรพันธุ์ ประธานเจ้าหน้าที่บริหารและกรรมการผู้จัดการใหญ่ บริษัท ไปรษณีย์ไทย จำกัด กล่าวว่า พระอัจฉริยภาพของสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าสิริวัณณวรีฯ ทรงเป็นแบบอย่างสำคัญของการนำองค์ความรู้ด้านการออกแบบและศิลปหัตถกรรมไทย มาผสานกับแนวคิดสมัยใหม่จนเกิดเป็นผลงานที่ได้รับการยอมรับในระดับโลก
การจัดทำแสตมป์ชุดนี้จึงไม่เพียงเป็นการเฉลิมพระเกียรติ แต่ยังเป็นการสร้างแรงบันดาลใจให้เกิดการต่อยอดความคิดสร้างสรรค์ และตระหนักถึงคุณค่าของทรัพย์สินทางปัญญาในวงกว้าง
ตราไปรษณียากรที่ระลึกชุด “WIPO Award for Creative Excellence” เฉลิมพระเกียรติ สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าสิริวัณณวรีฯ จัดทำตามราชกิจจานุเบกษา จำนวน 80,000 ดวง เปิดจำหน่ายวันแรก 26 เมษายน 2569 ในราคาดวงละ 5 บาท 1 แผ่นมี 10 ดวง และซองวันแรกจำหน่ายในราคา 17 บาท จำหน่ายหมดแล้วเมื่อวันที่ 28 เมษายน 2569