ถอดรหัส 'Clubhouse' โดยคีย์แมน 'TED Talks ประเทศไทย' ทักษะสำคัญ คือ การตั้งคำถาม

• ความสำคัญของแก่นเนื้อหา

เมื่อ Clubhouse เป็นพื้นที่ที่จะเกิดขึ้น ณ ช่วงเวลาใดเวลาหนึ่งเพียงครั้งเดียว ผู้คนจึงกลัวพลาดประเด็นข่าวสารนั้นๆ ที่ห้อง Clubhouse นั้นๆ ถกเถียงกัน และความกลัวที่ว่านี้ทำให้คนเกิดอาการ FOMO (Fear of Missing Out) คนพูดคอนเทนต์จึงต้องพูดสิ่งที่เป็นแก่นเนื้อหาสาระที่คับแน่นไปด้วยคุณภาพจริงๆ

ผู้ใช้ Clubhouse หมู่มากที่เป็นคนรุ่นใหม่สนใจว่าอะไรคือไอเดียที่คุณจะสื่อสารมากกว่า ถ้าคุณจะสื่อสารอะไรบางอย่างกับกลุ่มคน สิ่งที่ควรคำนึงถึงตอนนี้ “ไม่ใช่รูปแบบ” แต่คือ “เนื้อหา” มากกว่าที่ควรให้ความสำคัญ

Clubhouse เป็นสิ่งที่ดึงคอนเทนต์เข้าหาแก่นมากขึ้น แต่ก่อนต้องใช้เงินซื้อโฆษณามหาศาล ลองตั้งคำถามดูว่า ที่ผ่านมามันทำให้ลูกค้าอยากเป็นสาวกแบรนด์คุณแบบที่สตีฟ จ็อบส์ทำได้หรือไม่?

Clubhouse ชี้ให้เห็นว่า โปรดักชั่นอลังการ แสงสีเสียง การแต่งตัวรูปลักษณ์ภายนอกให้ดี สิ่งเหล่านี้ไม่ใช่สิ่งที่จำเป็นอีกต่อไปแล้ว เพราะเวลาพูดเราไม่ได้เห็นหน้ากันแต่เราใช้หูฟังมากกว่าว่าคนพูดมีความคิดยังไง เป็นโจทย์ที่น่าสนใจว่าจะพูดยังไงให้คนรู้สึกชอบแล้วอยากติดตามเป็นสาวกแบบที่ สตีฟ จ็อบส์ มีสาวกแอปเปิ้ลของเขา

• พลังของบทสนทนาสังคม-การเมืองบน Clubhouse

ต้องเข้าใจก่อนว่าคนที่เอาแต่พูดโม้ขายของอย่างเดียว ยุคนี้การสร้างคอนเทนต์ประเภทนั้นไม่สามารถเป็น King ที่ชนะใจลูกค้าได้แล้ว และ Clubhouse ก็ไม่ได้มีห้องแค่ห้องเดียว ถ้าสิ่งที่คุณพูดไม่น่าสนใจ ไม่สามารถจูงใจได้ คนฟังก็คงจะกดออกไปอย่างเงียบๆ แต่ถ้าอยากให้คนฟังเนื้อหาที่พูด คุณต้องตอบให้ได้ก่อนว่า เนื้อหาที่คุณพูดในทุกๆ วินาทีมันสำคัญอย่างไรกับคนเหล่านั้น

เหตุผลสำคัญที่ทำให้หลายแบรนด์ลงมาเล่น Clubhouse แต่ไม่ประสบความสำเร็จคือ “การไม่พูดถึงบทสนทนาของสังคม” การที่เอาแต่ขายของอย่างเดียว แต่ไม่สนใจเรื่องสังคม การเมือง สิ่งแวดล้อม เป็นสิ่งที่สวนทางกับกระแสความนิยมในปัจจุบันมาก เพราะจากสถิติของกูเกิลปี 2563 มีประเด็นหนึ่งชี้ให้เห็นว่า “ทุกวันนี้คนรุ่นใหม่สนใจปัญหาประเด็นสังคมและสิ่งแวดล้อมมาก”

หลายแบรนด์ลงมาเล่น Clubhouse แต่ไม่พูดถึง "บทสนทนาที่อยู่ในสังคม" ถ้าคุณไม่สนใจที่จะขับเคลื่อนเรื่องสังคม-การเมือง ยากที่คนจะรู้สึกรักและ "เข้าถึงแบรนด์" ของคุณ

เนื้อหาใน Clubhouse แต่ละห้องหนักมากถ้าเข้าไปดู การเลือกที่จะพูดถึงแต่ฟังก์ชันสินค้า แต่ไม่พูดถึงเรื่องที่เป็นบทสนทนาของสังคมเลย 

ยกตัวอย่างง่ายๆ ถ้าคุณนัดกินข้าวแล้วเพื่อนเล่าแต่เรื่องของตัวเองให้ฟัง แต่ไม่อัพเดตเรื่องราวสังคมให้ฟังแล้ว คุณไม่ได้รับความรู้ใหม่ๆ ที่ทำให้เข้าใจสังคมมากขึ้น ครั้งหน้าอยากจะชวนเพื่อนคนนี้กินข้าวด้วยอีกไหม?

ถ้าเปรียบเทียบ Clubhouse เป็นเพื่อนคนหนึ่ง การที่เราจะสนใจฟังหรือไม่ฟังเขา สิ่งที่เป็นคุณสมบัติที่ต้องคิดพิจารณาก็คือ เพื่อนคนนั้นทำให้เรารู้สึกเชื่อมโยงกันและกันได้หรือไม่ โจทย์สำคัญที่ต้องลงมือทำคือ “การสร้างบทสนทนาที่ขับเคลื่อนสังคม” ไม่ว่าคุณจะใช้ Clubhouse เพื่อความสนุกหรือทำแบรนด์ ทำธุรกิจ สิ่งนี้คือความท้าทายของคุณ

• ความสำคัญของ ‘ทักษะการตั้งคำถาม’

มีคนกลุ่มหนึ่งที่กลายมาเป็นดาวเด่นบน Clubhouse ทั้งที่ไม่ได้มีชื่อเสียง สิ่งที่คนเหล่านี้ทำได้ดีไม่ใช่การตอบคำถาม แต่คือ “การตั้งคำถาม” คนที่มีทักษะตั้งคำถามได้ดี สามารถหาแง่มุมที่น่าสนใจจากเรื่องธรรมดาๆ มาจุดประเด็นได้คือคนที่เซ็กซี่มากที่สุดบนแพลตฟอร์มนี้

อย่างตอนที่ คุณโทนี่ (ทักษิณ ชินวัตร ในนาม Tony Woodsome บน Clubhouse) เปิดห้อง Clubhouse ใครก็รู้ว่าถ้าเป็นเรื่อง SMEs เขาเชี่ยวชาญมาก แต่คนที่น่าสนใจยิ่งกว่า คือ คนที่ยิงคำถามที่สามารถสร้างแรงขับเคลื่อนในสังคมต่ออย่างเป็นวงกว้างได้ อย่างที่คนถามถึงเรื่องกรือเซะ-ตากใบซึ่งเป็นเรื่องที่คุณโทนี่ไม่อยากพูดถึง คนที่ตั้งคำถามในบทสนทนาได้ดีก็จะมีคุณที่อยากติดตามเพราะคุณตั้งคำถามได้น่าสนใจ

สิ่งที่ทำให้คนธรรมดากลายเป็นดาวเด่นบน Clubhouse ได้ไม่ใช่การตอบคำถาม แต่คือ "การตั้งคำถาม" พวกนี้เป็นคนที่เซ็กซี่มาก จุดประเด็นจากเรื่องธรรมดาๆให้น่าสนใจได้ ถ้าตั้งคำถามได้ดีแน่นอนว่าคนจะอยากติดตามคุณเพิ่มแน่นอน

วันนี้ Clubhouse ให้โอกาสคนทั่วไปได้เข้าถึงองค์ความรู้จากคนที่เป็นมันสมองของสังคม ผู้บริหารระดับประเทศหรือคนต่างชาติ แล้วเรากล้าตั้งคำถามหรือเปล่า มีสกิลในการตั้งคำถามมากพอไหม? ในวิกฤติเศรษฐกิจที่การหางานเป็นเรื่องยากลำบากของเด็กจบใหม่และคนตกงาน ทักษะสำคัญที่ควรสร้างคือ “การตั้งคำถาม” ซึ่งวันนี้ Clubhouse ก็เป็นสถานที่ที่ให้เราฝึกตั้งคำถามได้ดีมาก

แม้การตั้งคำถามก็ไม่ใช่สิ่งที่สอนกันได้ ต้องใช้ประสบการณ์ ผ่านองค์ความรู้ความเข้าใจมามาก ถึงจะเข้าใจสิ่งนั้นๆ ได้อย่างลึกซึ้ง แต่เมื่อเข้าใจสังคมได้อย่างลึกซึ้งก็จะสามารถตั้งคำถามออกมาได้คมชัดขึ้น

Clubhouse คือพื้นที่ฝึกตั้งคำถามที่ดีมากสำหรับทุกคน โจทย์สำคัญในวันนี้คือ ถ้าคุณตั้งคำถามที่มีประโยชน์แทนใครซักคนได้ถูกเรื่อง คนจะอยากฟังคุณมากขึ้นแล้วอยากเป็นสาวกของคุณ

แต่การตั้งคำถามที่ใหญ่ไปกว่าการตั้งคำถามเพื่อตัวเองนั้นสร้างการเปลี่ยนแปลงได้ดีกว่า ถ้าเราตั้งโจทย์ว่าจะตั้งคำถามเพื่อใคร กลุ่มคนไหน สังคมไหนกำลังมีปัญหาหรือเปล่า เป็นคำถามที่มีประโยชน์เช่น การตั้งคำถามเพื่อเด็กจบใหม่ เพื่อเกษตรกรที่ไม่มีความรู้ดิจิทัล ถ้าเข้าใจปัญหาและหยิบประเด็นมาถามแทนคนเหล่านี้ถูกเรื่อง เมื่อเขาได้คำตอบที่ต้องการ พวกเขาก็จะอยากฟังคุณมากขึ้นแล้วกลายมาเป็นสาวกของคุณ

• เหตุผลที่ Clubhouse คือพื้นที่แห่งความเท่าเทียม

ถ้ามองดูดีๆ Clubhouse ให้อำนาจผู้ถามมากกว่าผู้จัดห้องพูดซะด้วยซ้ำ ไม่ใช่แค่ในแง่ของ “การเข้าถึงคนดัง-คนใหญ่คนโต” แต่ถ้ามองให้ลึกลงไปจะเห็นว่ามันยังให้ “ความเท่าเทียม” ด้วย คนรุ่นใหม่เลยกล้าที่จะตั้งคำถามอย่างตรงไปตรงมา และลึกๆ แล้วธรรมชาติของมนุษย์ก็โหยหายความเท่าเทียม อยากถูกปฏิบัติด้วยอย่างมีเกียรติและศักดิ์ศรีอยู่แล้ว

เหตุผลสำคัญที่เด็กรุ่นใหม่กล้าถามอย่างตรงไปตรงมาเพราะพวกเขาเชื่อในวิถีปฏิบัติแบบใหม่ที่ว่า การตั้งคำถามนำไปสู่สิ่งที่ดี พวกเขาไม่อยากเสียเวลาไปกับการก้มหน้าก้มตาทำสิ่งต่างๆ ไปโดยที่ไม่สามารถตั้งคำถามได้อีกต่อไปแล้ว “คนรุ่นใหม่จึงเลือกที่จะเคารพคนที่ความคิดมากกว่าเคารพที่ความอาวุโส” ถ้าผู้ใหญ่เปิดใจรับเด็กรุ่นใหม่ๆ จะเห็นว่าทุกคนมีไอเดียที่เจ๋งพอจะสร้างประโยชน์ต่อสาธารณะอยู่แล้ว

การที่เด็กรุ่นใหม่กล้าตั้งคำถามอย่างตรงไปตรงมากับผู้ใหญ่ใน Clubhouse ถ้าดูดีๆ "คลับเฮ้าส์ให้อำนาจผู้ถามมากกว่าผู้จัด" ด้วยซ้ำ ไม่ใช่แค่ "การเข้าถึงคนดัง" แต่ถ้ามองลึกลงไปมันยังให้ "ความเท่าเทียม" ด้วย

ในอีกแง่หนึ่ง Clubhouse คือตัวอย่างของแนวทางข้างหน้าของสังคมในการใช้เทคโนโลยีเพื่อมอบความเท่าเทียมให้กับคนหมู่มาก และ “อำนาจความเท่าเทียม” นี้ ทำให้คนธรรมดาปกติทั่วไปสามารถได้นั่งคุยเรื่องสัพเพเหระกับคนระดับผู้บริหารใหญ่ๆ ได้ เหลือเชื่อมาว่าแพลตฟอร์มนี้ให้สิทธิ์ทุกคนในการถามคนเหล่านี้ได้อย่างเป็นมนุษย์สดๆ