ระหว่างทางไป 'อึสกือดาร์'

ผมกำลังหมายถึง Uskudar gider iken หรือที่หลายคนพึงใจจะเรียกสั้นๆ ว่า Katibim เพลงโฟล์คของตุรกี ซึ่งโดยเนื้อแท้ น่าจะเป็นเพลงที่คุณผู้อ่านเคยผ่านหูมาแล้ว ไม่ว่าจะโดยรู้ตัวหรือไม่ก็ตาม

ย้อนความกลับไป ผมพบว่า เอาเข้าจริงๆ มีการหยิบเพลงนี้มาถ่ายทอดในหลากหลายลีลา ผ่านภาษาถิ่นของชุมชนต่างๆ ทั้งที่กระเดียดไปทางยุโรป หรือค่อนมาทางตะวันออกกลาง ซึ่งส่วนมากล้วนแต่บรรเลงกันอย่างสนุกสนาน รื่นเริง โยกโยนไปบนจังหวะเต้นรำ โดยนักดนตรีด้นสดอย่างลื่นไหลและเป็นอิสระ

ทว่ ามีอยู่บ้างเหมือนกันที่มุ่งนำเสนออย่างเข้มข้น ลึกซึ้ง นัยว่าให้สัมผัสลงไปถึงก้นบึ้งของจิตวิญญาณ

แค่ได้ยินทำนองเพลง คุณคงอดขนลุกไม่ได้ เมื่อบทเพลงที่ว่านี้เดินทางผ่านกาลเวลา ยิ่งเมื่อบรรเลงด้วยเครื่องดนตรีโบราณ อย่าง อูว์ด เครื่องสายที่นิยมใช้ในพื้นที่ตะวันออกกลางด้วยแล้ว เพลงเรียบง่ายนี้ สามารถสะกดให้คุณหลุดไปในมิติของอดีตได้อย่างอยู่หมัด

มานั่งพินิจพิจารณาอีกที ผมคิดว่า ทำนองเพลงนั้นน่าจะเก่าแก่กว่าคำร้องอยู่มาก ขณะที่คำร้องหลักในภาษาเตอร์กิชนั้น มีเนื้อหาเกี่ยวพันกับสงครามไครเมียในช่วงกลางคริสต์ศตวรรษที่ 19

ชื่อเพลง Uskudar gider iken อาจจะแปลหยาบๆ ได้ความว่า “ระหว่างทางไป อึสกือดาร์” โดยผู้แต่งเขียนฉากท้องเรื่องไว้ประมาณว่า ระหว่างทางไปเมืองนี้ ฝนตกลงมาห่าใหญ่ ทำเอาเครื่องแต่งกายของเจ้าพนักงานเปียกปอนไปตามๆ กัน

ในเนื้อเพลงพูดถึง “กระโปรง” ที่สวมใส่โดยสุภาพบุรุษ (ใช้สรรพนามว่า เขา) จึงพออนุมานได้ว่า เนื้อหาของเพลงนี้มุ่งเสียดสีเครื่องแต่งกายของทหารในกองทัพสก็อตแลนด์นั่นเอง

นอกจากเนื้อหาของเพลงแล้ว ฉากของเรื่องนี้ยังอยู่ในเมืองอึสกือดาร์ ซึ่งจัดเป็นเมืองในอาณาเขตชานเมืองของนครอิสตันบูล หรือกรุงสแตนติโนเปิลเมื่อครั้งอดีต

อึสกือดาร์ ตั้งอยู่ริมทะเล บนชายฝั่งอนาโตเลีย เดิมเป็นเมืองนอกเขตกำแพงเมืองของอิสตันบูล สมัยก่อนที่นี่เป็นพื้นที่สำหรับสุสานในศาสนาและลัทธิความเชื่อต่างๆ มีทั้งยิว คริสต์ และอิสลาม

ในช่วงสงครามไครเมีย ที่นี่เป็นฐานทัพของอังกฤษ จึงพร้อมด้วยโรงพยาบาล ซึ่งมี ฟลอเรนซ์ ไนติงเกล รับหน้าที่เป็นผู้ดูแล

ในปัจจุบัน อึสกือดาร์ กลายเป็นชุมชนขนาดใหญ่สำหรับการเดินทางไปในพื้นที่ต่างๆ ในตุรกี ไม่ว่าจะเป็นทางเหนือ ทางใต้ หรือตะวันออก โดยมีเส้นทางการเดินรถคับคั่ง ใกล้ๆ กันนั้นคือแหล่งช็อปปิ้งที่สาวๆ ชื่นชอบ

เสน่ห์ของ อึสกือดาร์ บอกเล่าจากสถานที่ทางประวัติศาสตร์ที่มีอยู่มากมาย ไม่ว่าจะเป็นสวนสาธารณะ ,มัสยิด, โบสถ์ ฯลฯ ที่บ่งบอกถึงความหลากหลายทางวัฒนธรรม โดยเฉพาะกระแสของคริสต์และอิสลาม จนอาจจะกล่าวได้ หากใครมีโอกาสมาเยือนอิสตันบูล พวกเขาควรแวะเวียนมาเยี่ยมชมเมืองเก่าของ อึสกือดาร์ ที่ยังคงรักษาอาคารบ้านเรือนแบบโบราณเอาไว้ได้เป็นจำนวนมาก

ไม่ว่าใครจะว่าอย่างไร ศิลปินจะร้องในเวอร์ชั่นแบบไหน การมาเยือนอิสตันบูล โดยพ่วงอึสกือดาร์เป็นตัวเลือกเอาไว้ด้วยนั้น คือแบบฉบับของความสุขที่คุณค้นพบได้ด้วยตัวเองเสมอ

อย่าลืมว่า ความสุขจากการเดินทางนั้นมีคุณค่าในตัวเอง และสมบูรณ์ยิ่งกว่าความสุขอันเกิดจากการบรรลุถึงเป้าหมายปลายทางเป็นไหนๆ อย่างน้อยๆ เพลงนี้บอกเล่าไว้แล้ว.

Song : Uskudar gider iken (AKA : Katibim)
Composer : Unknown
Artists : Safiye Ayla ; Eartha Kitt ; Pink Martini ; etc.
Place : Uskudar
City : Istanbul
Country : Republic of Turkey
Time Zone : UTC + 2