วันอังคาร ที่ 17 พฤศจิกายน 2569

Login
Login

Tech it Yourself: ผู้บริโภคกลายเป็นผู้ออกแบบเทคโนโลยี

ผู้บริโภคยุคใหม่เผชิญภาวะ Digital Burnout จึงหันมาใช้สิ่งของแบบอนาล็อกมากขึ้น เกิดกระแสสร้างสรรค์เทคโนโลยีด้วยตัวเอง เช่น Cyberdeck จนเกิดธุรกิจใหม่ที่น่าสนใจ

KEY POINTS

  • ผู้บริโภคบางกลุ่มหันมาสนใจเทคโนโลยีรุ่นเก่าหรืออุปกรณ์ที่ทำงานเฉพาะทาง เพื่อลดความเหนื่อยล้าจากโลกดิจิทัล (Digital Burnout) และต้องการควบคุมการใช้งานเทคโนโลยีด้วยตนเอง
  • เกิดกระแสการสร้างสรรค์เทคโนโลยีด้วยตัวเอง (DIY) เช่น Cyberdeck ที่ผู้ใช้ประกอบคอมพิวเตอร์ขนาดเล็กและออกแบบรูปลักษณ์ตามความชอบส่วนตัว สะท้อนการเปลี่ยนบทบาทจากผู้ใช้สู่ผู้สร้าง
  • เทรนด์นี้ก่อให้เกิดธุรกิจใหม่ในรูปแบบบริการปรับแต่งสินค้า (Customization) ที่ให้ผู้บริโภคมีส่วนร่วมในการออกแบบ ดัดแปลง และยืดอายุการใช้งานอุปกรณ์เก่าให้มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว

บริษัทเทคโนโลยีทั่วโลกกำลังแข่งขันกันพัฒนาอุปกรณ์ให้ฉลาดขึ้น เร็วขึ้น และทำงานได้หลากหลายกว่าเดิม แต่ขณะเดียวกัน ผู้บริโภคบางกลุ่มกลับเริ่มหันไปสนใจเทคโนโลยีที่ดูเหมือนเดินสวนทางกับความก้าวหน้าเหล่านั้น ไม่ว่าจะเป็นกล้องดิจิทัลยุค 2000 เครื่องเล่นเพลง MP3 โทรศัพท์มือถือรุ่นเก่า หรือแม้แต่คอมพิวเตอร์ขนาดเล็กที่ประกอบขึ้นเอง แม้อุปกรณ์เหล่านี้อาจไม่สามารถแข่งขันกับสมาร์ตโฟนรุ่นใหม่ในด้านประสิทธิภาพ แต่กลับมีเสน่ห์บางอย่างที่เทคโนโลยีสำเร็จรูปอาจให้ไม่ได้ นั่นคืออิสระในการเลือก ปรับแต่ง และกำหนดวิธีใช้งานด้วยตัวเอง

ความสนใจนี้ไม่ได้เกิดขึ้นเพียงเพราะความคิดถึงอดีตเท่านั้น รายงาน Tech / Device Usage Report ของ YPulse ซึ่งสำรวจคนอายุ 13-39 ปี จำนวน 1,500 คนในสหรัฐอเมริกาและแคนาดา พบว่าเกือบ 2 ใน 3 ของผู้ตอบแบบสำรวจต้องการใช้ชีวิตแบบ Analog มากขึ้น ตั้งแต่การถ่ายภาพด้วยกล้องฟิล์ม ฟังเพลงจากแผ่นเสียง ไปจนถึงการทำงานฝีมือที่ได้ลงมือทำจริง

โดยไม่ได้หมายความว่าคนกลุ่มนี้ต้องการเลิกใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่ แต่กำลังมองหาวิธีสร้างสมดุลระหว่างโลกออนไลน์กับชีวิตประจำวัน ซึ่งสอดคล้องกับประเด็น Digital Burnout หรือความเหนื่อยล้าจากการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลอย่างต่อเนื่อง ที่ปรากฏในรายงานเจาะเทรนด์โลก 2027 ของสำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์ (CEA)

Tech it Yourself: ผู้บริโภคกลายเป็นผู้ออกแบบเทคโนโลยี

เพราะเมื่อทุกอย่างรวมอยู่บนสมาร์ตโฟนเครื่องเดียว ตั้งแต่การทำงาน ความบันเทิง ไปจนถึงการติดต่อสื่อสาร ความสะดวกสบายก็มาพร้อมกับการแจ้งเตือนและข้อมูลที่ไหลเข้ามาตลอดเวลา การกลับไปใช้อุปกรณ์ที่ทำหน้าที่เฉพาะอย่าง เช่น เครื่องเล่นเพลงที่ไม่มีแอปพลิเคชันอื่นรบกวน จึงอาจเป็นอีกวิธีที่ช่วยให้ผู้ใช้เลือกได้ว่าอยากให้เทคโนโลยีเข้ามาอยู่ในชีวิตมากน้อยเพียงใด

นอกจากการเลือกใช้อุปกรณ์ที่ตอบโจทย์ชีวิตมากขึ้นแล้ว ผู้คนบางส่วนยังเริ่มลงมือสร้างเทคโนโลยีในแบบที่ตัวเองต้องการ อย่างกระแส Cyberdeck หรือคอมพิวเตอร์ขนาดเล็กที่ผู้ใช้นำแผงวงจร หน้าจอ คีย์บอร์ด และชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์มาประกอบเข้าด้วยกัน ก่อนออกแบบรูปลักษณ์และการใช้งานตามความชอบ

Tech it Yourself: ผู้บริโภคกลายเป็นผู้ออกแบบเทคโนโลยี

แม้แนวคิดนี้จะมีรากมาจากวัฒนธรรม Cyberpunk และนิยายวิทยาศาสตร์ที่จินตนาการถึงโลกอนาคตอันเต็มไปด้วยเทคโนโลยี แต่ Cyberdeck ในปัจจุบันกลับถูกตีความออกไปอย่างหลากหลาย บางเครื่องอยู่ในกระเป๋าถือ กล่องเครื่องประดับ หรือของเล่นเก่า เพื่อใช้ฟังเพลง อ่านหนังสือ หรือทดลองเขียนโปรแกรม

ตัวอย่างที่น่าสนใจมาจาก meshtimes ครีเอเตอร์ชาวไทยที่นำความชื่นชอบด้านแฟชั่นและศิลปะมาผสมผสานกับเทคโนโลยี โดยสร้าง Cyberdeck ที่ได้รับแรงบันดาลใจจากแอนิเมชัน Totally Spies! ให้มีหน้าตาคล้ายตลับเครื่องสำอาง ภายในมีหน้าจอแสดงขั้นตอนการแต่งหน้าและกลไกที่ทำให้แผ่น CD หมุนได้

Tech it Yourself: ผู้บริโภคกลายเป็นผู้ออกแบบเทคโนโลยี

ผลงานชิ้นนี้อาจไม่ได้ถูกสร้างขึ้นเพื่อแทนที่คอมพิวเตอร์หรือสมาร์ตโฟน แต่แสดงให้เห็นว่าเทคโนโลยีสามารถเป็นพื้นที่ให้ผู้คนได้ทดลองนำความชอบ ความทรงจำ และจินตนาการมาสร้างเป็นอุปกรณ์ที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัวได้เช่นกัน

ความสนุกจากการลงมือสร้างและปรับแต่งอุปกรณ์เหล่านี้ยังเปิดโอกาสให้เกิดธุรกิจรูปแบบใหม่ โดยเฉพาะบริการปรับแต่งสินค้าเฉพาะบุคคล หรือ Customization ที่ไม่ได้ขายเพียงตัวผลิตภัณฑ์ แต่รวมถึงประสบการณ์ในการออกแบบและสร้างสิ่งของด้วยตัวเอง อย่าง Mod Tokyo เวิร์กช็อปในกรุงโตเกียวที่ชวนผู้คนมาปรับแต่งเครื่องเล่นเกม Game Boy รุ่นเก่า ตั้งแต่การเลือกสีตัวเครื่อง ปุ่มกด ไปจนถึงการเปลี่ยนหน้าจอให้ทันสมัยขึ้น โดยมีอุปกรณ์และผู้เชี่ยวชาญคอยแนะนำตลอดกระบวนการ

ความน่าสนใจของกิจกรรมนี้ไม่ได้อยู่แค่การได้เครื่องเล่นเกมที่มีหน้าตาไม่เหมือนใคร แต่ยังเป็นประสบการณ์จากการเรียนรู้กลไกภายในและประกอบอุปกรณ์ด้วยมือตัวเอง ขณะเดียวกันก็ช่วยให้เครื่องเล่นเกมรุ่นเก่ากลับมาใช้งานได้อีกครั้ง โมเดลลักษณะนี้ทำให้เห็นว่าธุรกิจอาจสร้างรายได้มากกว่าการขายสินค้าใหม่เพียงอย่างเดียว ทั้งจากชุดอุปกรณ์สำหรับปรับแต่ง บริการเปลี่ยนชิ้นส่วน การอัปเกรดผลิตภัณฑ์ หรือกิจกรรมเวิร์กช็อปที่เปิดให้ลูกค้ามีส่วนร่วม นอกจากนี้ยังเชื่อมโยงกับแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy) ผ่านการซ่อมแซมและยืดอายุการใช้งานสิ่งของ 

Tech it Yourself: ผู้บริโภคกลายเป็นผู้ออกแบบเทคโนโลยี

ขณะที่การประกอบและปรับแต่งอุปกรณ์เป็นวิธีหนึ่งในการสร้างผลิตภัณฑ์เฉพาะตัว ความก้าวหน้าของเทคโนโลยีวัสดุก็กำลังเปิดโอกาสให้รูปลักษณ์ของผลิตภัณฑ์เปลี่ยนแปลงได้โดยไม่ต้องถอดหรือเปลี่ยนชิ้นส่วน เช่น คอลเล็กชัน SKIN ของแบรนด์แฟชั่นญี่ปุ่น ANREALAGE ที่เปิดตัวใน Paris Fashion Week ฤดูกาล Spring/Summer 2027

โดยร่วมมือกับบริษัท E Ink นำเทคโนโลยีหมึกอิเล็กทรอนิกส์ที่สามารถเปลี่ยนสีได้ด้วยการควบคุมทางไฟฟ้า มาพัฒนาเป็นองค์ประกอบบนพื้นผิวเสื้อผ้า ทำให้ชุดสามารถเปลี่ยนสีและลวดลายได้โดยไม่ต้องเปลี่ยนตัวชุด

แม้ผลงานนี้ยังเป็นการทดลองด้านวัสดุและการออกแบบ มากกว่าผลิตภัณฑ์ที่ผู้บริโภคทั่วไปสามารถนำไปปรับแต่งเองได้ แต่ก็ชวนให้จินตนาการถึงความเป็นไปได้ของสินค้าในอนาคต ไม่ว่าจะเป็นเสื้อผ้า เฟอร์นิเจอร์ หรือของตกแต่งบ้าน ที่อาจเปลี่ยนรูปลักษณ์ให้เข้ากับความชอบและสถานการณ์ต่าง ๆ ได้มากขึ้น