จีนทำถึง! เปิดพิพิธภัณฑ์ใหม่ทุก 1.5 วัน ปั้นวัฒนธรรมเป็นเครื่องยนต์เศรษฐกิจใหม่

รายงานข่าวจาก China Daily ระบุว่า จีนกำลังเร่งขยาย "โครงสร้างพื้นฐานทางวัฒนธรรม" อย่างเป็นระบบ โดยในช่วงปี 2010–2024 มีการเปิดพิพิธภัณฑ์ใหม่เฉลี่ยทุก 1.5 วัน หรือคิดเป็นรวมราว 3,600 แห่งในระยะเวลากว่า 1 ทศวรรษ

ปัจจุบันจีนมีพิพิธภัณฑ์มากกว่า 6,800 แห่งทั่วประเทศ โดยเฉพาะในช่วง 5 ปีที่ผ่านมา จำนวนเพิ่มขึ้นจาก 5,788 เป็น 7,046 แห่ง หรือเฉลี่ยเปิดใหม่ราวทุก 2 วัน แสดงให้เห็นถึงการเติบโตอย่างต่อเนื่อง แม้จังหวะจะเริ่มปรับเข้าสู่ภาวะที่มีเสถียรภาพมากขึ้นเมื่อเทียบกับช่วงเร่งตัวก่อนหน้า สะท้อนบทบาทของวัฒนธรรมที่ถูกยกระดับจาก soft power ไปสู่เครื่องมือเชิงยุทธศาสตร์ของรัฐ ทั้งในมิติทางเศรษฐกิจ สังคม และอิทธิพลระหว่างประเทศ

พระราชวังต้องห้าม หนึ่งใน a must เมื่อเดินทางไปกรุงปักกิ่ง

การขยายตัวในระดับนี้ไม่ได้เกิดขึ้นโดยบังเอิญ แต่เป็นผลจากนโยบายภาครัฐที่วาง “วัฒนธรรม” ให้เป็นหนึ่งในเครื่องยนต์ขับเคลื่อนประเทศ ควบคู่ไปกับการพัฒนาเมือง การท่องเที่ยว และเศรษฐกิจสร้างสรรค์ โดยพิพิธภัณฑ์ถูกปรับบทบาทจากพื้นที่จัดแสดงเชิงอนุรักษ์ ไปสู่ “แพลตฟอร์มประสบการณ์” ที่เชื่อมโยงกับการเรียนรู้และไลฟ์สไตล์ร่วมสมัยมากขึ้น

ตัวเลขผู้เข้าชมสะท้อนแนวโน้มดังกล่าวอย่างชัดเจน เช่น ในช่วงวันหยุดตรุษจีนที่ผ่านมา มีผู้เข้าชมพิพิธภัณฑ์ทั่วประเทศเกือบ 90 ล้านคน เพิ่มขึ้นกว่า 27% จากปีก่อนหน้า พร้อมด้วยนิทรรศการพิเศษและกิจกรรมด้านการศึกษาหลายหมื่นรายการทั่วประเทศ

พิพิธภัณฑ์ศิลปะ "Róng" ว่าที่แลนด์มาร์กแห่งใหม่ของเซินเจิ้น คาดว่าจะเปิดได้ในปี 2027  (เครดิตภาพ : จาก Büro Ole Scheeren)

ในเชิงโครงสร้าง พิพิธภัณฑ์ในจีนยังคงมี ภาครัฐเป็นผู้เล่นหลัก โดยส่วนใหญ่ดำเนินงานภายใต้หน่วยงานรัฐในระดับต่าง ๆ ทำหน้าที่เชื่อมโยงกับนโยบายด้านการศึกษา อัตลักษณ์ทางวัฒนธรรม และการสร้าง soft power ขณะที่ ภาคเอกชนเริ่มมีบทบาทเพิ่มขึ้นในช่วงหลัง โดยเฉพาะในเมืองใหญ่ มุ่งเน้นงานศิลปะร่วมสมัยและพื้นที่วัฒนธรรมรูปแบบใหม่ที่ตอบโจทย์คนรุ่นใหม่

นอกจากนี้ ยังเห็นการพัฒนาโมเดลความร่วมมือระหว่างรัฐและเอกชนมากขึ้น ทั้งในด้านการลงทุนและการบริหารจัดการ รวมถึงการผลักดัน “พิพิธภัณฑ์สาขา” เพื่อกระจายทรัพยากรจากเมืองหลักไปยังเมืองรอง เพิ่มการเข้าถึงและยกระดับการใช้ประโยชน์จากคอลเลกชันในระดับประเทศ

พิพิธภัณฑ์สุสานจิ๋นซีฮ่องเต้ ที่เมืองซีอาน ได้รับประกาศให้เป็นมรดกโลกทางวัฒนธรรม

ภาพรวมจึงสะท้อนว่า จีนไม่ได้มองวัฒนธรรมเป็นเพียงมรดกเชิงสัญลักษณ์อีกต่อไป แต่กำลังวางตำแหน่งให้เป็น “โครงสร้างพื้นฐาน” ที่สร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจและอิทธิพลเชิงภูมิรัฐศาสตร์ในระยะยาว โดยการเปิดพิพิธภัณฑ์ใหม่อย่างต่อเนื่องจึงเป็นมากกว่าการเพิ่มจำนวนสถานที่ หากแต่เป็นการสร้างระบบนิเวศทางวัฒนธรรมที่ฝังอยู่ในชีวิตประจำวัน และสามารถต่อยอดสู่เวทีโลกได้อย่างเป็นรูปธรรม