อูเบ หรือ มันม่วงฟิลิปปินส์ พืชหัวสีม่วงสดที่เห็นแล้วแทบละสายตาไม่ได้ ด้วยโทนสีตามธรรมชาติ รสหวานนวลคล้ายวานิลลา และปราศจากคาเฟอีน อูเบจึงค่อย ๆ ก้าวออกจากบทบาทวัตถุดิบพื้นถิ่น สู่การเป็นดาวเด่นบนเมนูขนมและเครื่องดื่มในคาเฟ่ทั่วโลก จนหลายคนเริ่มเรียกมันว่า “the new matcha” วัตถุดิบแห่งยุคที่กำลังเดินตามรอยมัทฉะ
จากลาเต้สีม่วงในคาเฟ่ดัง ไปจนถึงไอศกรีม เบเกอรี่ และเมนูฟิวชันร่วมสมัย อูเบไม่ได้โดดเด่นแค่เรื่องหน้าตา แต่ยังตอบโจทย์ไลฟ์สไตล์ของคนยุคใหม่ที่มองหาอาหาร “อร่อย ดีต่อสุขภาพ และถ่ายรูปสวย” ในเวลาเดียวกัน
‘กรุงเทพธุรกิจ จุดประกาย’ ชวนผู้อ่านมาทำความรู้จักกับ “อูเบ” ให้มากยิ่งขึ้น ตั้งแต่ที่มา ความต่างจากเผือก ไปจนถึงเหตุผลว่า ทำไมอูเบถึงกลายเป็นวัตถุดิบดาวรุ่งบนเวทีโลก พร้อมพาไปสำรวจ 7 ประโยชน์ด้านสุขภาพ ที่ทำให้อูเบไม่ได้ดีแค่สวยสะดุดตา แต่ยังเป็นมิตรต่อร่างกาย และอาจกลายเป็นซูเปอร์ฟู้ดสีม่วงประจำยุคนี้อย่างแท้จริง
อูเบ คืออะไร
อูเบ (Ube) มาจาก ภาษาตากาล็อก (Tagalog) หรือภาษาฟิลิปิโน (Filipino) ซึ่งเป็นภาษาราชการของฟิลิปปินส์ มีชื่อทางวิทยาศาสตร์ว่า Dioscorea alata หรือที่รู้จักกันว่า purple yam / violet yam เป็นหัวมัน มีถิ่นกำเนิดในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และเป็นวัตถุดิบพื้นบ้านสำคัญของประเทศฟิลิปปินส์ เนื้อในสีม่วงเข้ม เปลือกสีน้ำตาลเทา เมื่อปรุงสุกจะนุ่มคล้ายมันฝรั่ง รสชาติหวานมันแบบถั่ว ๆ และกลิ่นวานิลลาอ่อน ๆ ใช้ได้ทั้งเมนูหวานและคาว
นอกจากนี้ อูเบ ยังถูกยกให้เป็น Flavor of the Year 2024 หรือ รสชาติยอดนิยมแห่งปี โดย T. Hasegawa USA 2024 trends report ซึ่งเป็น รายงานแนวโน้มรสชาติอาหารและเครื่องดื่มประจำปี 2024 จากบริษัท T. Hasegawa USA
อูเบ ไม่ใช่ เผือก
หลายคนมักเข้าใจผิดว่า อูเบ คือเผือกสีม่วง เพราะรูปร่างคล้ายกันมาก แต่ในความจริงแล้ว ทั้งสองคือพืชคนละชนิด และมีเอกลักษณ์แตกต่างกันอย่างชัดเจนทั้งสี เนื้อสัมผัส และรสชาติ
เผือก (Colocasia esculenta)
มีเนื้อสีขาว เทา หรือม่วงอ่อน รสชาติหวานนิด ๆ กลิ่นค่อนข้างอ่อน นิยมนำไปทำอาหารคาว เช่น แกง ทอด หรือเชื่อม
อูเบ (Purple Yam)
มีเนื้อสีม่วงเข้มตามธรรมชาติ กลิ่นหอมหวานเฉพาะตัว คล้ายวานิลลาและถั่ว เนื้อสัมผัสเนียนนุ่มเมื่อปรุงสุก เหมาะกับเมนูของหวานและเครื่องดื่ม
7 ประโยชน์ด้านสุขภาพของอูเบ
-
สารอาหารแน่น
อุดมไปด้วยคาร์โบไฮเดรตเชิงซ้อน โพแทสเซียม และวิตามินซี พร้อมสารแอนโทไซยานิน หรือสารต้านอนุมูลอิสระที่ให้สีม่วงสด งานวิจัยชี้ว่า แอนโทไซยานินช่วยลดการอักเสบ ความดันโลหิต และความเสี่ยงมะเร็งกับเบาหวานชนิดที่ 2
-
ต้านอนุมูลอิสระสูง
วิตามินซีในอูเบช่วยเพิ่มระดับสารต้านอนุมูลอิสระในร่างกายได้ สูงถึง 35% ลดความเสียหายจาก oxidative stress ซึ่งเกี่ยวข้องกับโรคเรื้อรังหลายชนิด
-
ช่วยคุมระดับน้ำตาลในเลือด
ฟลาโวนอยด์ในอูเบมีส่วนช่วยลดระดับน้ำตาลในผู้ที่เป็นเบาหวานชนิดที่ 2
-
สนับสนุนสุขภาพหัวใจ
สารต้านอนุมูลอิสระอาจช่วยลดความดันโลหิต ซึ่งปัจจัยเสี่ยงสำคัญของโรคหัวใจและหลอดเลือด
-
บรรเทาอาการหอบหืด
อาหารที่มีสารต้านอนุมูลอิสระสูง เช่น วิตามิน A และ C เชื่อมโยงกับความเสี่ยงหอบหืดที่ลดลง
-
เสริมสุขภาพลำไส้
มี resistant starch หรือ แป้งทนต่อการย่อยด้วยเอนไซม์สูง ช่วยเป็นอาหารให้จุลินทรีย์ดี งานทดลองพบว่าแป้งทนการย่อยจากอูเบะช่วยเพิ่ม Bifidobacteria (แบคทีเรียกลุ่มโพรไบโอติกส์ที่มีประโยชน์ต่อสุขภาพ โดยอาศัยอยู่ในลำไส้ใหญ่เป็นหลัก) ซึ่งสำคัญต่อการย่อยและภูมิคุ้มกัน
-
อเนกประสงค์ในครัว
สามารถนำไป ต้ม บด ทอด อบ และใช้แทนแป้งหรือหัวมันอื่น ๆ ได้หลากหลาย ตั้งแต่ของหวานไปจนถึงเมนูคาว
ทำไมอูเบถึงถูกเปรียบเทียบกับมัทฉะ?
เหตุผลที่หลายคนเรียกอูเบว่า “the new matcha” ไม่ได้มาจากกระแสอย่างเดียว แต่เป็นเพราะเส้นทางการเติบโตและบทบาทในวัฒนธรรมอาหารของทั้งสองมีความคล้ายกันอย่างน่าสนใจ ดังนี้
ภาพลักษณ์ที่ไวรัลบนโซเชียล
มัทฉะ มีความโดดเด่นด้วยสีเขียวสด ส่วนอูเบ สะดุดตาด้วยสีม่วงเข้มตามธรรมชาติ ทั้งสองสีสวยจนแทบไม่ต้องปรุงแต่ง ทำให้เมนูเครื่องดื่มและขนม “ขึ้นกล้อง” กลายเป็นคอนเทนต์ที่แชร์ต่อได้ไม่รู้จบ
ความอเนกประสงค์ในครัว
มัทฉะ ได้ถูกนำไปใช้ในขนมญี่ปุ่นแบบดั้งเดิมอย่าง วากาชิ ก่อนจะถูกตีความใหม่เป็นลาเต้ เค้ก หรือโดนัท ในขณะที่อูเบ ก็มีจุดเริ่มต้นจากขนมฟิลิปปินส์อย่าง ฮาโล-ฮาโล แล้วค่อย ๆ ขยับเข้าสู่เมนูร่วมสมัย ตั้งแต่ลาเต้ ชีสเค้ก ไปจนถึงไอศกรีมและเบเกอรี่ในคาเฟ่ทั่วโลก
เส้นทางจากวัฒนธรรมท้องถิ่นสู่เวทีโลก
มัทฉะ เดินทางจากพิธีชงชาในญี่ปุ่น สู่การเป็นเครื่องดื่มประจำคาเฟ่นานาชาติ และวันนี้อูเบ หัวมันพื้นถิ่นของฟิลิปปินส์ก็กำลังเดินตามเส้นทางเดียวกัน จากครัวในบ้านสู่เมนูซิกเนเจอร์ในร้านดังระดับโลก
อูเบต่างจากมัทฉะอย่างไร?
แม้จะถูกนำมาเปรียบเทียบกันบ่อย แต่ทั้งสองก็มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว
คาเฟอีน
มัทฉะมีคาเฟอีนและ L-theanine ช่วยเรื่องสมาธิและความตื่นตัว ขณะที่อูเบปราศจากคาเฟอีนตามธรรมชาติ ดื่มหรือทานได้ทุกช่วงเวลา โดยไม่ต้องกังวลเรื่องใจสั่นหรือนอนไม่หลับ
รสชาติ
มัทฉะให้รสขมนิด ๆ ในแบบชา ส่วนอูเบมีรสหวานนวล กลิ่นถั่วและวานิลลาอ่อน ๆ เหมาะกับคนที่ไม่ชอบรสขม
คุณค่าทางโภชนาการ
มัทฉะโดดเด่นด้านการบำรุงสมองและสมาธิ อูเบอุดมด้วยไฟเบอร์และคาร์โบไฮเดรตเชิงซ้อน ช่วยให้ร่างกายค่อยปล่อยพลังงานอย่างยั่งยืน
อนาคตของอูเบ: จากไวรัลสู่ความท้าทายซัพพลาย
เมื่อความต้องการของตลาดพุ่ง ร้านเบเกอรี่และคาเฟ่หลายแห่งรายงานความตึงตัวของวัตถุดิบ ซึ่งเป็นสัญญาณเดียวกับที่มัทฉะเคยเผชิญในช่วงบูมแรก ๆ อูเบ จึงไม่ได้แค่ “สีสวย” แต่เป็นวัตถุดิบที่เชื่อมโยง วัฒนธรรม โภชนาการ และเทรนด์สุขภาพ เข้าด้วยกันอย่างลงตัว
อ้างอิง channelnewsasia , rnz , healthline , fooddive , voathai