เมื่ออายุมากขึ้น เป็นเรื่องปกติที่เราจะเริ่มมีอาการปวดเมื่อย หรือ มีความผิดปกติต่างๆ ในร่างกายตามมา นักวิจัยเชื่อว่า หนึ่งในสาเหตุสำคัญอาจมาจาก “การอักเสบเรื้อรัง” ที่ค่อยๆ สะสมอยู่ในร่างกาย
ภาวะนี้เรียกว่า “Inflammaging” ( อิน-เฟลม-เอจจิ้ง หรือ ภาวะอักเสบเรื้อรังระดับต่ำ) คือ อาการอักเสบที่เพิ่มขึ้นตามอายุ แม้ในวันที่เราไม่ได้เจ็บป่วย
ศาสตราจารย์ วิศวะ ดีพ ดิกษิต (Vishwa Deep Dixit) แห่งมหาวิทยาลัย Yale อธิบายว่า “การเข้าใจ Inflammaging เป็นกุญแจสำคัญต่อการทำความเข้าใจกลไกความเสื่อมและการป้องกันโรคที่มาพร้อมวัย”
‘กรุงเทพธุรกิจ จุดประกาย’ จะพาผู้อ่านไปเข้าใจภาวะอักเสบเรื้อรังที่เกิดขึ้นในร่างกายของเรา รู้จักต้นเหตุ และวิธีจัดการกับภาวะอักเสบนี้เพื่อสุขภาพที่ดีอย่างยืนยาว
Inflammaging ต่างจาก อาการอักเสบทั่วไป อย่างไร
โดยทั่วไป “การอักเสบ” เป็นกลไกสำคัญที่ร่างกายใช้ป้องกันตัวเองจากการติดเชื้อ หรือ การบาดเจ็บ และจะยุติลงเมื่อ ร่างกายฟื้นตัว หรือ ภัยนี้หมดไป
แต่ในภาวะ “Inflammaging” ร่างกายจะยังมีอาการอักเสบอย่างต่อเนื่อง แม้ไม่ได้มีติดเชื้อ หรือ บาดเจ็บแล้ว
อลัน โคเฮน (Alan Cohen) รองศาสตราจารย์ด้านวิทยาศาสตร์สุขภาพสิ่งแวดล้อมจากมหาวิทยาลัย Columbia ชี้ว่า สัญญาณการอักเสบนี้ ส่วนใหญ่จะมาจาก “เซลล์ที่เครียดและเสียหาย”
พร้อมเสริมว่า “เมื่อเราอายุมากขึ้น ความเครียดภายในร่างกายก็เพิ่มขึ้น สิ่งเหล่านี้แทบหลีกเลี่ยงไม่ได้เลย”
ผลกระทบต่อสุขภาพ
Inflammaging มีความเกี่ยวข้องกับปัญหาสุขภาพหลายชนิด และเพิ่มความเสี่ยงของโรคที่มากับวัย ไม่ว่าจะเป็น:
- โรคหลอดเลือดแดงแข็ง
- โรคหัวใจและหลอดเลือด
- เบาหวาน
- ภาวะเปราะบาง
- ภาวะสมองเสื่อม หรือ โรคพาร์กินสัน
ปัจจัยเสี่ยงหลักของ Inflammaging
ปัจจัยเสี่ยงของ inflammaging ที่พบได้บ่อยคือ
- ไขมันในช่องท้อง (visceral fat)
- ระดับน้ำตาลในเลือดที่ควบคุมไม่ได้
รองศาสตราจารย์อลัน เปรียบเทียบ การอักเสบ ว่าเป็นเหมือน “สัญญาณเตือนไฟไหม้” ว่าระบบภายในร่างกายกำลังมีปัญหา และไม่ใช่สิ่งที่ควรปล่อยทิ้งไว้
ขณะนี้ ทีมนักวิจัยกำลังพยายามทำความเข้าใจ “กลไกเฉพาะ” ของ inflammaging เพื่อให้สามารถตรวจพบได้เร็วขึ้น และพัฒนาวิธีรักษาที่ตรงจุดได้ดียิ่งขึ้น
เราจะจัดการ Inflammaging ได้อย่างไร?
แม้การอักเสบเล็กน้อยในร่างกายจะเป็นเรื่องธรรมชาติ แต่หากมีอาการ Inflammaging แบบเรื้อรัง ก็ไม่ใช่สิ่งที่ควรมองข้าม ผู้เชี่ยวชาญแนะนำว่า การดูแลสุขภาพตั้งแต่เนิ่นๆ คือกุญแจสำคัญในการป้องกันร่างกายจากอาการอักเสบ ซึ่งสามารถทำได้ดังนี้:
- ดูแลสุขภาพตั้งแต่ยังหนุ่มสาวและแข็งแรงดี
- ควบคุมความดัน ไขมันในช่องท้อง และระดับน้ำตาล
- ทำทุกอย่าง “พอประมาณ” เช่น ออกกำลังกายให้เพียงพอ โดยไม่หักโหมจนเกินไป
- จำกัดแคลอรีที่ทานอย่างเหมาะสม
- นอนหลับให้เพียงพอ
- ทำใจให้สบาย ไม่ปล่อยให้กังวลหรือเครียดเกินไป
รองศาสตราจารย์อลัน เสริมว่า “ความสุขก็เป็นส่วนหนึ่งของสุขภาพเช่นกัน ถ้าต้องทรมานตัวเองเพื่อมีชีวิตอยู่ได้นานขึ้น ผมก็ไม่แน่ใจว่ามันจะคุ้มไหม”
เลือกใช้ชีวิตที่สมดุล
เมื่ออายุมากขึ้น ร่างกายจะเริ่มส่งสัญญาณว่า อวัยวะบางส่วนอาจทำงานได้ไม่เหมือนเดิมแล้ว แม้เราจะไม่สามารถหลีกเลี่ยงการอักเสบในร่างกายได้ทั้งหมด แต่เราสามารถเสริมเกราะให้ร่างกายแข็งแรงขึ้นได้ ผ่านการเลือกทานอาหารที่ดี ออกกำลังกายอย่างเหมาะสม นอนหลับให้เพียงพอ และสร้างสมดุลให้ชีวิตในแบบที่สามารถทำได้จริงในทุกวัน
อ้างอิง washingtonpost