ดู 'ซีรีส์เรื่องโปรด' ซ้ำไปมา ไม่ใช่เรื่องแปลก! ดีต่อใจ แถมได้ประโยชน์

Key Points: 

• คนเราเลือกดูละครโทรทัศน์ ซีรีส์ และภาพยนตร์เรื่องโปรดซ้ำไปซ้ำมา เพราะความผูกพันกับตัวละคร และต้องการอารมณ์บางอย่างที่หาได้จากสื่อเรื่องนั้น ๆ 
• การดูสื่อวนไปวนมาเป็นเหมือนพื้นที่ปลอดภัย เพราะผู้ชมรู้อยู่แล้วว่าเนื้อหาเป็นอย่างไร ต่างจากการเลือกดูเรื่องใหม่ที่ต้องอาศัยการตั้งใจดูมากกว่า และอาจจะผิดหวังเพราะไม่สนุกอีกด้วย
• การดูซีรีส์เรื่องโปรดยังช่วยผ่อนคลายความเครียด เหมือนกับได้ชาร์จพลังงานไปในตัว

แม้ปัจจุบันจะมีละครโทรทัศน์และซีรีส์ให้เลือกดูมากมาย จนบางทีอาจมากเกินไปด้วยซ้ำ หลายครั้งนั่งกดเลือกอยู่นาน แต่ไม่รู้ว่าจะดูอะไร สุดท้ายต้องย้อนกลับไปดูละครหรือซีรีส์เรื่องโปรดทุกที แถมดูเท่าไหร่ก็ไม่มีเบื่อ ดูจนจำบทได้แล้วด้วยซ้ำ 

ทั้งที่การรับชมสื่อบันเทิงเรื่องใหม่ ๆ สามารถมอบประสบการณ์ ผ่านโลกของตัวละคร เรื่องราว สถานที่ และแนวคิด ในมุมมองใหม่ๆ ได้เสมอ แต่ถึงอย่างนั้นก็ปฏิเสธไม่ได้ว่าเรายังคงมีความสุขเสมอที่ได้ดูตัวละครที่คุ้นเคย และเรื่องราวที่คุ้นตา

• ความผูกพันและความต้องการทำให้เราดูซ้ำ

เมื่อดูรายการที่คุ้นเคย เราสามารถคาดหวังได้ว่าเราจะได้รับอารมณ์อะไร เพราะเรารู้อยู่แล้วว่า เรื่องราวจะดำเนินไปและลงเอยอย่างไร ดังนั้นจึงจะมีบางช่วงเวลาของปีที่เรามักจะเลือกภาพยนตร์หรือซีรีส์เรื่องเดิมมาดูซ้ำในทุกปี เพราะเวลานั้นเราต้องการเรื่องราวและอยากได้อารมณ์เหล่านี้มาช่วยชูใจ เช่น ชมภาพยนตร์โรแมนติกคอมเมดี้อบอุ่นหัวใจในช่วงคริสต์มาส หรือบางครั้งที่อารมณ์ท่วมท้นอยากระบายออกก็จะดูซีรีส์ดราม่าน้ำตาแตก

ชีรา กาเบรียล ศาสตราจารย์ด้านจิตวิทยา จากมหาวิทยาลัยบัฟฟาโล ในสหรัฐ กล่าวว่า โดยสัญชาตญาณแล้ว มนุษย์จะกลับไปหาเรื่องเดิม ๆ ที่คุ้นเคย เพื่อปลอบโยนหัวใจเราเอง แรงผลักดันนี้เป็นส่วนหนึ่งของการสร้างประสบการณ์ ซึ่งเป็นหนึ่งในกระบวนวิวัฒนาการเก่าแก่และถูกพัฒนาอย่างต่อเนื่อง จนทำให้มนุษย์เป็นสัตว์สังคม มีความสุขและรู้สึกเหมือนได้รางวัลเมื่อมีปฏิสัมพันธ์ทางสังคม

ดังนั้น เมื่อเราได้รับสื่อ แล้วประทับใจ เราจะผูกพันตัวละครในโทรทัศน์ ภาพยนตร์ หรือแม้กระทั่งในนิยาย จนรู้สึกเป็น “เพื่อน” กับตัวละครเหล่านั้น โดยไม่สนใจว่าตัวละครนั้นมีจริงบนโลกมนุษย์หรือไม่ ดังนั้นเมื่อมนุษย์เริ่มเหงา โหยหาใครสักคน ก็จะย้อนกลับไปหาสื่อที่เปรียบเสมือนเพื่อนเก่าที่คุ้นเคยกันอย่างดี

กาเบรียลเสริมว่า “การดูรายการทีวีซ้ำเพื่อผ่อนคลายก็ช่วยให้รู้สึกสบายได้เช่นกัน เพราะผู้ชมจะรู้สึกเหมือนหลุดไปยังโลกแห่งจินตนาการ รู้สึกเหงาน้อยลง แถมยังดีต่อสุขภาพโดยรวมและรู้จักตนเองมากขึ้นอีกด้วย”

มีงานวิจัยหลายเล่มที่ชี้ให้เห็นว่าผู้ชมจะได้รับประโยชน์หลายประการจากการดูซ้ำซีรีส์เรื่องโปรดครั้งแล้วครั้งเล่า

• รู้สึกดีขึ้น

อย่างที่กล่าวไปข้างต้น แม้ว่าสื่อบันเทิงใหม่ ๆ จะมอบประสบการณ์ที่แปลกใหม่ แต่ขณะเดียวกันจำเป็นต้องใช้ความพยายามในการรับชมเพื่อทำความเข้าใจ เพราะทุกอย่างเป็นเรื่องใหม่ ไม่คุ้นเคย ต่างจากเรื่องเก่า ๆ ที่เรารู้แล้วจึงไม่ต้องใช้พลังงานมาก

งานวิจัยของ เจย์ เดอร์ริค จากมหาวิทยาลัยฮูสตัน พบว่า การดูสื่อเรื่องโปรดซ้ำ ๆ เปรียบเสมือนเป็นการชาร์จพลังชีวิต สามารถเติมพลัง ฟื้นฟูแรงใจ และควบคุมตนเองได้ดีขึ้น 

ในแต่ละวัน มนุษย์มีความสามารถในการควบคุมจิตใจตัวเอง หรือ willpower ในจำนวนจำกัด ซึ่งส่วนมากเราใช้หมดไปในช่วงระหว่างวันที่พบเจอแต่เรื่องเครียด เมื่อตกค่ำก็หมดพลังงาน ไม่อยากจะมีส่วนรวมในการตัดสินใจอะไรแล้ว ซึ่งการดูซีรีส์เรื่องโปรดเป็นการหยุดพักการตัดสินใจ ดังนั้นจึงสามารถเพิ่มความสามารถในการควบคุมจิตใจตัวเองได้อีกครั้ง ปลดปล่อยตนเอง เพลิดเพลินใจได้อย่างเต็มที่

 

• ไม่มีทางผิดหวัง

การศึกษาพบว่าเมื่อผู้คนต้องเผชิญกับทางเลือกในการลองสิ่งใหม่ ๆ หรือสานต่อสิ่งเดิมที่คุ้นเคย คนส่วนใหญ่มักจะเลือกที่จะทำสิ่งเดิม ๆ สิ่งนี้เรียกว่า ความลำเอียงกับสถานะปัจจุบัน หรือ Status Quo Bias ซึ่งเราทำอย่างนั้น เพราะการรักษาสิ่งเดิมที่เรามีอยู่แล้วจะช่วยลดความเสี่ยงของความทุกข์หรือความผิดหวัง

หนึ่งในการทดลองสุดคลาสิกเกี่ยวกับความลำเอียงกับสถานะปัจจุบัน เกิดในปี 1988 โดยพบว่าคนส่วนใหญ่ชอบซื้อของเดิม ๆ จากร้านเดิม ๆ เพราะรู้อยู่แล้วว่าจะเป็นตามความคาดหวัง จนกลายเป็นความชอบโดยไม่รู้ตัว ขณะเดียวกันการการลองร้านใหม่หรือสั่งสินค้าใหม่สามารถเกิดความไม่พอใจเพิ่มมากขึ้นได้

เมื่อคุณอยู่ภายใต้ความเครียดหรือต้องการการปลดปล่อย คุณอาจไม่กล้า “เสี่ยง” ที่จะหาสิ่งใหม่ ๆ ดู เพราะไม่รู้ว่าคุ้มค่าจะดูหรือไม่ บางทีตัวละครอาจจะน่าเบื่อ หรือพล็อตเรื่องไม่โดน ดังนั้นการย้อนกลับไปดูรายการโปรดจึงสามารถช่วยปกป้องคุณจากความผิดหวังได้ เพราะคุณรู้อยู่แล้วว่าซีรีส์ที่เคยดูเป็นอย่างไร คุณจึงเตรียมพร้อมรับประสบการณ์ทางอารมณ์ที่มาพร้อมกับการรับชมรายการได้ เป็นการเพลย์เซฟไปในตัว

“การดูรายการที่คุณเคยดูอยู่แล้ว คุณสามารถคาดเดาและควบคุมอารมณ์ของคุณได้ และไม่จำเป็นต้องตั้งใจดูมากเท่ากับสิ่งที่ไม่เคยดูมาก่อน” เดอร์ริคสรุป

 

• มีความสุขในโลกจิตนาการ

ในชีวิตของคนเราไม่ได้มีเฉพาะความสัมพันธ์แบบตัวต่อตัวอยู่ในวงเพื่อนสนิท เพื่อนที่ทำงาน และในครอบครัวเท่านั้น แต่ยังมีความสัมพันธ์เชิงสังคม ซึ่งเป็นการรู้จักที่เกิดเพียงฝ่ายเดียว เช่น บุคคลที่มีชื่อเสียง หรือตัวละครในสื่อต่าง ๆ

ความสัมพันธ์เชิงสังคมเหล่านี้สามารถเกิดขึ้นได้ จากการที่เราติดตามโซเซียลมีเดีย หรือรู้จักตัวละครผ่านละคร ภาพยนตร์ หรือหนังสือ จนเกิดเป็นความรู้สึกเชื่อมโยงกับเราได้

อีกหนึ่งความมหัศจรรย์ของการดูรายการซ้ำ คือ คนดูได้รับความอบอุ่นเหมือนได้อยู่ร่วมกับผู้อื่นในสังคม โดยปราศจากการตัดสิน ถูกปฏิเสธ รวมถึงความยุ่งยากที่เกิดขึ้นระหว่างการปฏิสัมพันธ์ในชีวิตจริง อาจจะกล่าวได้ว่าเราเป็นผู้กำหนดความสัมพันธ์นี้ ตัวละครโปรดพร้อมอยู่กับเราทุกเมื่อ ตามที่เราต้องการ ซึ่งเมื่อเรามีส่วนร่วมกับเรื่องราวในเรื่อง เรามักจะจินตนาการถึงโลกของตัวละคร

การพึ่งพาสื่อและเรื่องเล่าเพื่อให้เกิดความสบายใจและเป็นส่วนหนึ่งของชุมชน ในทางจิตวิทยาเรียกพฤติกรรมนี้ว่า “Social Snacking” ซึ่งเป็นปฏิสัมพันธ์เชิงบวกที่เกิดขึ้นในชีวิตประจำวัน จนเกิดความสุข ความรู้สึกเป็นส่วนหนึ่งและร่วมเป็นพวกเดียวกัน (A Sense of Belonging and Identification) 

 

• รำลึกถึงอดีต

หลายครั้งที่การดูหนังเก่า ๆ แล้วบรรยากาศภายในเรื่องทำให้เราหวนรำลึกถึงอดีตอันหอมหวาน คล้ายกับการได้ฟังเพลงเก่าเมื่อหลายสิบปีที่แล้ว ไม่เพียงแต่สื่อบันเทิงจะพาเราไปโลกอีกใบเท่านั้น แต่ที่จริงแล้วเรื่องราวในชีวิตของเราก็มีส่วนร่วมในสื่อบันเทิงเหล่านั้นด้วยเช่นกัน

ขณะที่ย้อนดูหนังเรื่องโปรด ความทรงจำของเราในเรื่องต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นในช่วงที่ดูหนังเรื่องนี้ครั้งแรก ไม่ว่าจะเป็นคน สถานที่ คำพูด หรือแม้แต่กล่าวถึงที่เกิดขึ้นจะผุดขึ้นมาเสมอ เมื่อเราสามารถยอมรับความทรงจำเหล่านี้ได้ เราจะย้อนกลับมาดูซ้ำ ๆ หรือเลือกดูเฉพาะช่วงที่ประทับใจ คล้ายกับการบำบัดด้วยการระลึกถึงความหลัง หรือ Nostalgia Therapy

คำอธิบายที่ดีที่สุดสำหรับคอนเทนต์เรื่องโปรดวนไปวนมา ก็เพราะ เรายังได้รับความสนุก ความประทับใจอยู่กับสิ่งเหล่านี้ เหมือนกับครั้งแรกที่เราได้ดู และในบางครั้งการดูอีกครั้งอาจจะได้รับแง่มุมใหม่ ๆ ตามช่วงเวลาและประสบการณ์ชีวิตที่เพิ่มขึ้น

ที่มา: Everyday Health, Psychology Today, TIME, VOX