รพ.ราชวิถี กรมการแพทย์ เผย ‘ภาวะกรดแลคติกสูง’ กิดขึ้นเมื่อร่างกายมีออกซิเจนไปเลี้ยงเซลล์ไม่เพียงพอ สาเหตุ เช่น ภาวะติดเชื้อรุนแรง ภาวะช็อก โรคหัวใจล้มเหลว โรคตับหรือไต รวมถึง การออกกำลังกายอย่างหนัก
นพ.สกานต์ บุนนาค รองอธิบดี กรมการแพทย์ กล่าวว่า ภาวะกรดแลคติกสูง (Lactic acidosis) มักเกิดขึ้นเมื่อร่างกายมีออกซิเจนไปเลี้ยงเซลล์ไม่เพียงพอ ทำให้เซลล์ต้องสร้างพลังงานในรูปแบบที่ก่อให้เกิดกรดแลคติกมากขึ้น สาเหตุที่พบได้ เช่น ภาวะติดเชื้อรุนแรง ภาวะช็อก โรคหัวใจล้มเหลว โรคตับหรือไต รวมถึง การออกกำลังกายอย่างหนัก
ความรุนแรงของ ภาวะกรดแลคติกสูง มีได้ตั้งแต่ไม่รุนแรงและสามารถหายได้เอง จนถึงขั้นส่งผลกระทบต่อการทำงานของเซลล์ และอวัยวะต่าง ๆ ทั่วร่างกายและเสียชีวิตได้ จึงถือเป็นภาวะฉุกเฉินทางการแพทย์ที่ควรได้รับการประเมินรักษาโดยเร็ว
นพ.จินดา โรจนเมธินทร์ ผู้อำนวยการโรงพยาบาลราชวิถี กล่าวต่อว่า การประเมิน"ผู้ป่วยที่มีภาวะกรดแลคติกสูง" (Lactic acidosis) ต้องพิจารณาทั้งระดับความรุนแรงของความเป็นกรดและสาเหตุที่ทำให้เกิดภาวะดังกล่าว เนื่องจากจะเป็นตัวกำหนดความเร่งด่วนและแนวทางในการรักษา หากร่างกายมีการสร้างกรดแลคติกมากผิดปกติ อาการสำคัญ คือ
- อ่อนเพลียผิดปกติ
- หายใจเร็วหรือหายใจลำบาก
- คลื่นไส้ อาเจียน
- ปวดท้อง
- เวียนศีรษะ
- สับสน หรือหัวใจเต้นเร็ว
- เมื่อมีอาการรุนแรงอาจเกิดความดันโลหิตต่ำหรือหมดสติได้
“หากปล่อยทิ้งไว้โดยไม่ได้รับการดูแล อาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนรุนแรงและเป็นอันตรายถึงชีวิต โดยเฉพาะในผู้ที่มีโรคประจำตัว เช่น เบาหวาน โรคหัวใจ”
ด้าน นพ.ธนิศร หาญศิริการ งานโรคไต กลุ่มงานอายุรศาสตร์ โรงพยาบาลราชวิถี กล่าวเพิ่มเติมว่า ตัวอย่างสาเหตุที่พบได้บ่อย เช่น ผู้ป่วยที่มีการติดเชื้อในกระแสเลือดและมีกรดแลคติกสูง มักบ่งชี้ว่าการติดเชื้อมีความรุนแรงมากขึ้น และมีความเสี่ยงต่อการเสียชีวิตสูงกว่าผู้ป่วยที่ไม่มีภาวะดังกล่าว โดยการรักษาจะมุ่งเน้นไปที่การให้ยาปฏิชีวนะ การให้สารน้ำทางหลอดเลือดดำ และการใช้ยากระตุ้นความดันโลหิตตามความเหมาะสม
อีกกรณีหนึ่งคือ ผู้ป่วยเบาหวาน ที่รับประทานยาเม็ทฟอร์มิน (metformin) โดยเฉพาะในผู้ที่มีภาวะไตวายร่วมด้วย อาจเกิดภาวะกรดแลคติกสูงจากยาได้ การรักษาเริ่มจากการหยุดยาและให้สารน้ำทางหลอดเลือดดำ หากมีความรุนแรงมากอาจต้องให้สารละลายที่ช่วยลดความเป็นกรดในเลือดหรือทำการฟอกเลือดล้างไตเพื่อช่วยกำจัดยาออกจากร่างกาย
อาการของภาวะกรดแลคติกสูง (Lactic acidosis) มีความหลากหลาย ขึ้นอยู่กับความรุนแรงและสาเหตุของโรค เช่น อาจมีเพียงอาการอ่อนเพลีย เหนื่อยง่าย ไปจนถึงหายใจหอบเหนื่อยผิดปกติ หรือระดับความรู้สึกตัวลดลง
นอกจากนี้ ผู้ป่วยอาจมีอาการอื่นร่วมด้วยตามสาเหตุของโรค เช่น มีไข้ในกรณีที่เกิดจากการติดเชื้อในกระแสเลือด หากมีอาการผิดปกติหรือมีโรคประจำตัวร่วมกับอาการดังกล่าว ควรรีบพบแพทย์เพื่อรับการประเมินและรักษาอย่างเหมาะสม