“อาการปวดจากการเจริญเติบโต” โดยเฉพาะในช่วงวัยเด็กถึงวัยรุ่นที่มีการเจริญเติบโตรวดเร็ว อาการปวดมักเกิดบริเวณเหนือเข่า น่อง หรือข้อเท้า และมักเป็นช่วงกลางคืน
สถาบันสุขภาพเด็กแห่งชาติมหาราชินี กรมการแพทย์ ชี้ว่าเด็กเมื่อเติบโตขึ้นร่างกายจะมีการยืดขยายของกระดูก กล้ามเนื้อ และเนื้อเยื่อรอบข้อ ซึ่งกระบวนการนี้อาจทำให้เกิดอาการเจ็บปวดที่เรียกว่า “อาการปวดจากการเจริญเติบโต” ได้ โดยเฉพาะในช่วงวัยเด็กถึงวัยรุ่นที่มีการเจริญเติบโตรวดเร็ว
อาการปวดมักเกิดบริเวณเหนือเข่า น่อง หรือข้อเท้า และมักเป็นช่วงกลางคืน แม้อาการดังกล่าวส่วนใหญ่ไม่รุนแรงและหายได้เอง แต่หากขาดความเข้าใจอาจทำให้ผู้ปกครองกังวล ดังนั้น การรู้สาเหตุ กลไกการเกิดอาการ และแนวทางดูแลที่เหมาะสมจึงมีความสำคัญต่อสุขภาพและพัฒนาการของเด็กในระยะยาว
นพ.ธนินทร์ เวชชาภินันท์ รองอธิบดีกรมการแพทย์ กล่าวว่า การเจริญเติบโตของเด็กเกิดจากการเพิ่มความยาวและการขยายตัวทั้งความยาวความกว้าง ซึ่งเมื่อกระดูกยืดยาวอย่างรวดเร็ว กล้ามเนื้อและเส้นเอ็นอาจปรับตัว ยังไม่ทัน ส่งผลให้เกิดความตึงและอาการปวดได้
นอกจากนี้ การใช้ร่างกายมาก เช่น การวิ่ง เล่นกีฬา หรือทำกิจกรรมที่ต้องออกแรงซ้ำ ๆ ก็อาจกระตุ้นให้อาการปวดชัดเจนขึ้น โดยอาการปวดจากการเจริญเติบโตมักไม่ทำให้ข้อบวม แดง หรือร้อน และไม่ส่งผลต่อการเดินในชีวิตประจำวัน ผู้ปกครองจึงควรสังเกตอาการร่วมอื่น ๆ เพื่อแยกจากโรคทางกระดูกหรือข้อที่รุนแรงกว่า
ขณะที่ นพ.อาคม ชัยวีระวัฒนะ ผู้อำนวยการสถาบันสุขภาพเด็กแห่งชาติมหาราชินี กล่าวว่า ช่วงยืดตัวจะมีอยู่ 2 ช่วงหลักๆ ช่วงแรก 6 ปีหรือช่วงเข้าวัยประถมศึกษาและช่วงวัยรุ่น เพราะฉะนั้นความเจ็บปวด ในการเจริญเติบโตมักเกิด 2 ช่วงนี้
- ในช่วงแรกที่เกิดการยืดจะยังไม่มีอาการปวด แต่ในช่วงการยืดตัวของวัยรุ่น ที่มีการทำกิจกรรมและใช้ขาค่อนข้างมาก มักมีอาการปวดได้บ่อย
- ในช่วงการยืดตัวของร่างกายสามารถบรรเทาได้ด้วยวิธีง่าย ๆ เช่น การนวดเบา ๆ การประคบอุ่น และการยืดเหยียดกล้ามเนื้ออย่างเหมาะสม และพักผ่อนอย่างเพียงพอ อาการปวดมักจะหายได้เอง
นพ.วีระศักดิ์ ธรรมคุณานนท์ นายแพทย์เชี่ยวชาญ ด้านศัลยกรรมกระดูกและข้อ สถาบันสุขภาพเด็กแห่งชาติมหาราชินี กล่าวเพิ่มเติมว่า ความเจ็บปวดจากการเจริญเติบโตของเด็กทั้ง 2 ช่วงนั้น มักจะหายได้เองด้วยการพักในเวลาสั้นๆ
"ผู้ปกครองควรระวังความเจ็บปวดที่อันตรายจากโรคอื่น ซึ่งอาจเริ่มด้วยความปวดคล้ายกัน แต่มักไม่หายเองด้วยการพัก เช่น กระดูกข้อติดเชื้อ ดังนั้น หากพักสักคืนยังไม่หายปวด ยังเดินกะเผลก ควรพาไปพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัย"