วันอาทิตย์ ที่ 22 พฤศจิกายน 2569

Login
Login

'สารหนู' สธ.เปิดผลติดตามสุขภาพประชาชนกลุ่มเสี่ยงริมแม่น้ำกก สาย รวก โขง

สธ. ยืนยันผลเฝ้าระวังสุขภาพประชาชนกลุ่มเสี่ยงริมแม่น้ำกก สาย รวก โขง ยังไม่พบผู้ป่วยพิษสารหนูทั้งเฉียบพลันและเรื้อรัง ด้านกรมอนามัยเตรียมใช้  Arsenic Health Risk Scale สื่อสารความเสี่ยง

กระทรวงสาธารณสุข(สธ.)ยืนยันผลการเฝ้าระวังสุขภาพประชาชนกลุ่มเสี่ยงที่อาศัยและประกอบอาชีพบริเวณริมแม่น้ำกก แม่น้ำสาย แม่น้ำรวก และแม่น้ำโขง ปัจจุบันยังไม่พบผู้ป่วยพิษสารหนูทั้งระยะเฉียบพลันและระยะเรื้อรัง พร้อมเดินหน้าติดตามสุขภาพประชาชนอย่างต่อเนื่องไม่น้อยกว่า 5 ปี ขณะที่กรมอนามัยเตรียมยกระดับการสื่อสารความเสี่ยงจากสารหนูในน้ำ เพื่อให้ประชาชนเข้าใจและเลือกใช้น้ำได้อย่างเหมาะสม

นพ.สมฤกษ์ จึงสมาน ปลัดกระทรวงสาธารณสุข กล่าวว่า จากข้อมูลล่าสุดที่กระทรวงสาธารณสุข(สธ.)ได้ดำเนินการเฝ้าระวัง คัดกรอง และติดตามสุขภาพประชาชนกลุ่มเสี่ยงอย่างต่อเนื่อง ยังไม่พบสารหนูที่เกินกว่าระดับสีแดง หรือ 500 ไมโครกรัมต่อลิตรและไม่พบผู้ป่วยที่ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นพิษจากสารหนูทั้งระยะเฉียบพลันและระยะเรื้อรัง

ทั้งนี้ การตรวจพบสารหนูในปัสสาวะเกินค่าอ้างอิงไม่ได้หมายความว่าบุคคลนั้นเป็นผู้ป่วยพิษสารหนู แต่เป็นข้อมูลประกอบการประเมินการรับสัมผัสและติดตามสุขภาพ อย่างไรก็ตาม ได้มอบหมายหน่วยงานสาธารณสุขในพื้นที่เฝ้าระวังสุขภาพประชาชนกลุ่มเสี่ยงอย่างต่อเนื่องไม่น้อยกว่า 5 ปี ควบคู่กับการเฝ้าระวังคุณภาพน้ำและอาหาร เพื่อลดการรับสัมผัสและป้องกันผลกระทบต่อสุขภาพในระยะยาว

'สารหนู'  สธ.เปิดผลติดตามสุขภาพประชาชนกลุ่มเสี่ยงริมแม่น้ำกก สาย รวก โขง

ด้านนพ.ธิติ แสวงธรรม อธิบดีกรมอนามัย กล่าวว่า กรมอนามัยเตรียมปรับรูปแบบการให้คำแนะนำประชาชน โดยสื่อสารความเข้มข้นของสารหนูในน้ำเป็นหน่วยไมโครกรัมต่อลิตร (µg/L) เพื่อให้เข้าใจและเปรียบเทียบกับเกณฑ์มาตรฐานได้ง่ายขึ้น ผ่านเครื่องมือสื่อสารความเสี่ยง 2 รูปแบบ ได้แก่ มาตรวัดความเสี่ยงต่อสุขภาพจากสารหนูในน้ำ (Arsenic Health Risk Scale: AHRS) และตารางเมทริกซ์ความเสี่ยงต่อสุขภาพจากสารหนู (Arsenic Health Risk Matrix: AHRM)  

สำหรับมาตรวัดความเสี่ยงต่อสุขภาพจากสารหนูในน้ำ (AHRS)  จำแนกเป็น 4 ระดับ ได้แก่

  • ระดับสีเขียว ไม่เกิน 10 ไมโครกรัมต่อลิตร :  ผ่านเกณฑ์ด้านสารหนู สามารถใช้ดื่ม ประกอบอาหาร และอุปโภคได้ หากคุณภาพน้ำด้านอื่นผ่านเกณฑ์มาตรฐานด้วย 
  • ระดับสีเหลือง มากกว่า 10 แต่น้อยกว่า 100 ไมโครกรัมต่อลิตร : งดดื่มและประกอบอาหาร สามารถใช้อาบน้ำ ซักผ้า และทำความสะอาดได้ โดยระมัดระวังไม่ให้กลืนน้ำเข้าสู่ร่างกาย โดยเฉพาะเด็กเล็ก
  • ระดับสีส้ม ตั้งแต่ 100 แต่น้อยกว่า 500 ไมโครกรัมต่อลิตร : เร่งจัดการความเสี่ยง งดดื่ม ประกอบอาหาร และรดน้ำพืชผักสำหรับบริโภค ส่วนการอุปโภคให้ปฏิบัติตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่สาธารณสุข
  • ระดับสีแดง ตั้งแต่ 500 ไมโครกรัมต่อลิตรขึ้นไป : งดใช้น้ำทุกกิจกรรมตามหลักการป้องกันไว้ก่อน พร้อมจัดหาน้ำจากแหล่งที่ผ่านเกณฑ์มาตรฐานมาทดแทนโดยเร่งด่วน

ตารางเมทริกซ์ความเสี่ยงต่อสุขภาพจากสารหนู (AHRM)  เป็นเครื่องมืออธิบายความแตกต่างของความเสี่ยงจากการรับสัมผัสสารหนู 2 ช่องทาง ได้แก่ การดื่มน้ำและการสัมผัสทางผิวหนัง โดยพิจารณาผลกระทบต่อสุขภาพทั้งระยะเฉียบพลันและระยะเรื้อรัง

ซึ่งการได้รับสารหนูในปริมาณสูงในระยะเวลาสั้นอาจทำให้เกิดอาการคลื่นไส้ อาเจียน ปวดท้อง และท้องเสีย ส่วนการได้รับสารหนูอนินทรีย์ต่อเนื่องเป็นเวลานาน อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อความผิดปกติของผิวหนัง ระบบประสาท โรคหัวใจและหลอดเลือด รวมถึงโรคมะเร็งบางชนิด ขณะที่การสัมผัสสารหนูผ่านผิวหนังโดยทั่วไปมีการดูดซึมต่ำกว่าการรับประทาน จึงมีแนวทางจัดการความเสี่ยงที่แตกต่างกัน

'สารหนู'  สธ.เปิดผลติดตามสุขภาพประชาชนกลุ่มเสี่ยงริมแม่น้ำกก สาย รวก โขง

ทั้งนี้ การตรวจพบสารหนูในน้ำเกินเกณฑ์ 10 ไมโครกรัมต่อลิตร ไม่ได้หมายความว่าจะเกิดพิษเฉียบพลันทันที แต่ควรหลีกเลี่ยงการบริโภคเพื่อลดความเสี่ยงในระยะยาว โดยมาตรวัดทั้งสองรูปแบบเป็นเครื่องมือสื่อสารและจัดการความเสี่ยง ไม่ใช่เกณฑ์วินิจฉัยพิษสารหนูทางคลินิก

ขอให้ประชาชนตระหนักแต่ไม่ตื่นตระหนก เลือกใช้น้ำจากแหล่งที่ผ่านการตรวจสอบคุณภาพ หลีกเลี่ยงการนำน้ำจากแม่น้ำในพื้นที่ที่มีรายงานการปนเปื้อนมาใช้บริโภคโดยตรง และติดตามคำแนะนำของหน่วยงานสาธารณสุขอย่างต่อเนื่อง 

"การต้มน้ำให้เดือดไม่สามารถกำจัดสารหนูได้ กระทรวงสาธารณสุขจะร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเฝ้าระวังคุณภาพน้ำ อาหาร และสุขภาพประชาชน เพื่อคุ้มครองสุขภาพทั้งในปัจจุบันและระยะยาว” นพ.ธิติกล่าว