จับตาภาษีใหม่ สกัดนอมินีต่างชาติ : เครื่องมือสร้างความเป็นธรรมทางเศรษฐกิจของไทย

ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา การเข้ามาของนักลงทุนต่างชาติถือเป็นแรงขับเคลื่อนสำคัญของเศรษฐกิจไทย ทั้งในภาคการท่องเที่ยว อสังหาริมทรัพย์ การค้าปลีก และบริการต่างๆ อย่างไรก็ตามท่ามกลางเม็ดเงินลงทุนที่หลั่งไหลเข้ามา กลับพบปัญหาการใช้ “นอมินี” หรือการให้คนไทยถือหุ้นแทนชาวต่างชาติเพื่อหลีกเลี่ยงข้อจำกัดทางกฎหมายที่กำหนดให้บางธุรกิจต้องเป็นของคนไทยเป็นส่วนใหญ่

ปัญหาดังกล่าวส่งผลกระทบโดยตรงต่อผู้ประกอบการไทยที่ต้องแข่งขันกับธุรกิจที่อาจใช้ช่องโหว่ทางกฎหมาย รวมถึงทำให้รัฐสูญเสียรายได้จากภาษีและไม่สามารถกำกับดูแลกิจกรรมทางเศรษฐกิจได้อย่างมีประสิทธิภาพ ด้วยเหตุนี้รัฐบาลไทยจึงเดินหน้าปรับปรุงมาตรการด้านภาษีและการบังคับใช้กฎหมายอย่างเข้มงวดมากขึ้น เพื่อป้องกันการหลบเลี่ยงภาษี การใช้โครงสร้างธุรกิจอำพราง และการครอบงำกิจการโดยต่างชาติผ่านนอมินี

ปัญหานอมินีต่างชาติที่กำลังท้าทายเศรษฐกิจไทย

นอมินี หมายถึง บุคคลหรือกลุ่มบุคคลที่ถูกใช้เป็นตัวแทนในการถือหุ้นหรือดำเนินกิจการแทนเจ้าของตัวจริง ซึ่งมักเป็นชาวต่างชาติที่ไม่สามารถถือหุ้นได้เต็มสัดส่วนตามกฎหมายไทย โดยเฉพาะในธุรกิจที่ถูกกำหนดไว้ในพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว

ที่ผ่านมาหน่วยงานภาครัฐพบการใช้โครงสร้างนอมินีในหลายธุรกิจ เช่น การท่องเที่ยว โรงแรม ร้านอาหาร อสังหาริมทรัพย์ และการขนส่ง ซึ่งเป็นอุตสาหกรรมที่มีมูลค่าทางเศรษฐกิจสูง โดยมีรายงานว่ารัฐได้เร่งตรวจสอบและดำเนินคดีกับกลุ่มธุรกิจต้องสงสัยจำนวนมาก เนื่องจากมีพฤติกรรมใช้คนไทยถือหุ้นแทนต่างชาติอย่างไม่ถูกต้องตามกฎหมาย

ปัญหาดังกล่าวไม่ได้ส่งผลเพียงเรื่องการแข่งขันทางธุรกิจเท่านั้น แต่ยังเกี่ยวข้องกับการจัดเก็บภาษี เนื่องจากบางกิจการอาจมีการโยกย้ายกำไร ซ่อนรายได้ หรือจัดโครงสร้างทางการเงินที่ซับซ้อนเพื่อลดภาระภาษี ทำให้รัฐสูญเสียรายได้ที่ควรได้รับ

ภาษีใหม่กับบทบาทในการปิดช่องโหว่

หนึ่งในแนวทางสำคัญที่รัฐบาลนำมาใช้คือ การปรับปรุงระบบภาษีให้สอดคล้องกับสภาพเศรษฐกิจโลกและรูปแบบการลงทุนสมัยใหม่ โดยเฉพาะการตรวจสอบแหล่งที่มาของรายได้และผู้ได้รับประโยชน์ที่แท้จริง (Beneficial Owner)

ประเทศไทยได้เริ่มใช้กฎเกณฑ์ภาษีที่เข้มงวดมากขึ้นกับรายได้จากต่างประเทศของผู้มีถิ่นที่อยู่ในไทย โดยกำหนดให้รายได้ที่เกิดขึ้นในต่างประเทศและนำกลับเข้ามาในประเทศไทยต้องอยู่ในข่ายเสียภาษีตามเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการเพิ่มประสิทธิภาพในการจัดเก็บรายได้และลดโอกาสการใช้โครงสร้างทางการเงินเพื่อหลีกเลี่ยงภาษี

นอกจากนี้ประเทศไทยยังได้เข้าร่วมแนวทางภาษีสากล เช่น การจัดเก็บภาษีขั้นต่ำสำหรับบริษัทข้ามชาติขนาดใหญ่ (Global Minimum Tax) ซึ่งเป็นมาตรการภายใต้กรอบความร่วมมือขององค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา (OECD) เพื่อลดปัญหาการย้ายฐานกำไรไปยังประเทศที่มีภาษีต่ำ และสร้างความเป็นธรรมในการแข่งขันทางธุรกิจ

แม้มาตรการเหล่านี้ไม่ได้มุ่งเป้าไปที่นอมินีโดยตรง แต่ช่วยให้รัฐสามารถติดตามเส้นทางการเงินและตรวจสอบความเชื่อมโยงระหว่างผู้ถือหุ้น นักลงทุน และรายได้ที่เกิดขึ้นจริงได้ง่ายขึ้น

สร้างสนามแข่งขันที่เท่าเทียม

ผู้ประกอบการไทยจำนวนมากเรียกร้องให้ภาครัฐแก้ไขปัญหานอมินีอย่างจริงจัง เนื่องจากธุรกิจที่ใช้โครงสร้างอำพรางมักมีต้นทุนต่ำกว่า สามารถหลีกเลี่ยงข้อกำหนดบางประการ และมีความได้เปรียบในการแข่งขันเหนือผู้ประกอบการที่ดำเนินธุรกิจอย่างถูกต้อง

การเพิ่มความเข้มงวดด้านภาษีจึงมีบทบาทสำคัญในการสร้าง “สนามแข่งขันที่เท่าเทียม” เพราะทุกฝ่ายต้องเปิดเผยข้อมูลทางการเงินและเสียภาษีตามกฎหมายอย่างโปร่งใส เมื่อผู้ประกอบการทั้งไทยและต่างชาติต้องปฏิบัติตามกติกาเดียวกัน จะช่วยส่งเสริมบรรยากาศการลงทุนที่เป็นธรรมและยั่งยืน

ขณะเดียวกันการบังคับใช้กฎหมายที่เข้มแข็งยังช่วยสร้างความเชื่อมั่นให้กับนักลงทุนต่างชาติที่ต้องการเข้ามาลงทุนอย่างถูกต้อง เพราะสามารถแข่งขันได้บนพื้นฐานของกฎเกณฑ์ที่ชัดเจน ไม่ต้องเผชิญกับการตัดราคาหรือการแข่งขันที่ไม่เป็นธรรมจากกลุ่มธุรกิจที่ใช้ช่องโหว่ทางกฎหมาย

ความท้าทายของภาครัฐ

แม้ว่ามาตรการด้านภาษีจะเป็นเครื่องมือสำคัญ แต่การแก้ปัญหานอมินีไม่สามารถพึ่งพาภาษีเพียงอย่างเดียวได้ เพราะผู้กระทำผิดมักใช้โครงสร้างธุรกิจที่ซับซ้อน มีการถือหุ้นผ่านหลายชั้น หรือใช้บุคคลหลายรายเป็นตัวกลาง

ดังนั้นหน่วยงานภาครัฐจำเป็นต้องบูรณาการข้อมูลระหว่างกรมสรรพากร กรมพัฒนาธุรกิจการค้า กรมสอบสวนคดีพิเศษ สำนักงานป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน และหน่วยงานด้านความมั่นคง เพื่อให้สามารถตรวจสอบเจ้าของกิจการที่แท้จริงได้อย่างมีประสิทธิภาพ

อีกทั้งยังต้องรักษาสมดุลระหว่างการกำกับดูแลกับการส่งเสริมการลงทุน เพราะหากออกมาตรการเข้มงวดเกินไป อาจส่งผลกระทบต่อความเชื่อมั่นของนักลงทุนต่างชาติที่ดำเนินธุรกิจอย่างถูกต้องตามกฎหมาย

สรุป การเดินหน้าปรับปรุงมาตรการภาษีและการตรวจสอบธุรกิจที่เข้าข่ายใช้นอมินี ถือเป็นก้าวสำคัญของประเทศไทยในการยกระดับความโปร่งใสทางเศรษฐกิจและสร้างความเป็นธรรมในการแข่งขันทางธุรกิจ ภาษีไม่ได้เป็นเพียงเครื่องมือจัดเก็บรายได้ของรัฐเท่านั้น แต่ยังเป็นกลไกสำคัญในการติดตามเส้นทางเงิน ตรวจสอบผู้ได้รับผลประโยชน์ที่แท้จริง และลดช่องโหว่ในการหลีกเลี่ยงกฎหมาย

ในระยะยาว...หากภาครัฐสามารถบังคับใช้กฎหมายได้อย่างจริงจัง ควบคู่กับการพัฒนาระบบภาษีให้ทันสมัยและเชื่อมโยงข้อมูลระหว่างหน่วยงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ จะช่วยลดปัญหานอมินีต่างชาติได้อย่างเป็นรูปธรรม ส่งเสริมการแข่งขันที่เป็นธรรม และสร้างสภาพแวดล้อมทางธุรกิจที่เอื้อต่อการเติบโตของเศรษฐกิจไทยอย่างยั่งยืนในอนาคต
 
อ่านบทความน่ารู้เกี่ยวกับภาษี เพิ่มเติม คลิกที่นี่
Source : Inflow Accounting