AI พร้อมแล้ว…องค์กรพร้อมหรือยัง ? โดย อภิวุฒิ พิมลแสงสุริยา

AI ถูกทดลองแต่ไม่ถูกใช้จริง โปรเจกต์เริ่มต้นอย่างยิ่งใหญ่แต่จบลงอย่างเงียบๆ หรือบางองค์กรถึงขั้นขอชะลอการเดินหน้าต่อไว้ก่อน ทั้งๆ ที่ก่อนหน้านี้ เคยมั่นใจร้อยเปอร์เซ็นต์

คำถามสำคัญคือองค์กรไม่พร้อมจริง หรือมีบางอย่างที่มองไม่เห็นกำลังฉุดอยู่

Harvard Business Review เพิ่งสะท้อนภาพที่น่าสนใจว่า ในหลายองค์กร ผู้บริหารระดับสูงกับผู้จัดการหน้างานมอง AI คนละแบบ ผู้บริหารมองว่า AI คือโอกาสเชิงกลยุทธ์ แต่ผู้จัดการมองว่า AI คือ ภาระที่เพิ่มขึ้นในการทำงานจริง ผู้บริหารพูดถึง transformation แต่ผู้จัดการต้องตอบคำถามทีมว่า แล้วงานฉันจะเปลี่ยนไปยังไง ผู้บริหารเห็น efficiency แต่หน้างานเจอ complexity เพิ่มขึ้น

ช่องว่างเล็กๆ นี้เอง ที่กลายเป็นแรงเสียดทานขนาดใหญ่

ข่าวที่เกี่ยวข้อง:

8 ทักษะความเป็นผู้นำที่สำคัญในปี 2025โดย อภิวุฒิ พิมลแสงสุริยา

หมดยุคที่ 'ผู้นำ' เก่งคนเดียว โดย อภิวุฒิ พิมลแสงสุริยา

ขณะเดียวกัน Boston Consulting Group (BCG) ก็ย้ำชัดว่า ความสำเร็จของ AI ไม่ได้ขึ้นอยู่กับเทคโนโลยี แต่ขึ้นอยู่กับการจัดการคนและผู้มีส่วนได้เสีย (stakeholder) ทั้งหลาย เพราะ AI ไม่ใช่แค่โปรเจกต์ IT แต่มันคือการเปลี่ยนวิธีทำงานของทั้งองค์กร

เมื่อเอาสองมุมนี้มารวมกัน จะเห็นความจริงที่หลายองค์กรยังไม่กล้ายอมรับ

AI ไม่ได้สะดุดเพราะเทคโนโลยี แต่สะดุดเพราะคนในองค์กรยังไม่เดินไปในทิศทางเดียวกัน และนี่คือจุดที่ทักษะสำคัญอย่าง Navigating Politics กลายเป็นตัวชี้ขาด

ใน IMPACT Leadership Model ที่สลิงชอท กรุ๊ป พัฒนาร่วมกับ Center for Creative Leadership ซึ่งเป็นโมเดลที่ได้รับการยอมรับในระดับสากล Navigating Politics ไม่ใช่เรื่องของ “การเมืองเชิงลบ” แต่คือความสามารถในการเข้าใจความซับซ้อนของผู้คน ความคาดหวัง และผลประโยชน์ที่แตกต่างกัน แล้วทำให้ทุกฝ่ายหาจุดร่วมเพื่อเดินไปข้างหน้า เพราะในโลกของความจริง องค์กรไม่ได้มีเป้าหมายเดียว แต่มีกลุ่มคนหลายกลุ่มที่มีเป้าหมายของตัวเอง

ถ้าผู้นำมองไม่เห็นจุดนี้ ต่อให้กลยุทธ์ดีแค่ไหน ก็ไปไม่ถึงฝั่งฝัน

ลองมองกรณีของ Airbnb ในช่วงปีที่ผ่านมา เมื่อบริษัทตัดสินใจเร่งใช้ AI เข้ามาเปลี่ยนประสบการณ์ลูกค้าและการทำงานภายใน Brian Chesky - CEO ไม่ได้เริ่มจากการประกาศว่า “เราจะเป็น AI company” แต่เขาเริ่มจากการยอมรับความจริงว่า “ถ้าเราไม่จัดการความซับซ้อนภายในก่อน AI จะยิ่งทำให้ทุกอย่างช้าลง”

สิ่งที่ Airbnb ทำจึงไม่ใช่แค่ลงทุนใน AI แต่เป็นการจัดระเบียบองค์กรใหม่ ลด layer การตัดสินใจ ทำให้ทีมเล็กลง คล่องตัวขึ้น และที่สำคัญคือทำให้ทุกทีมเข้าใจตรงกันว่า AI จะเข้ามาช่วยอะไร

เขาใช้เวลาสื่อสารกับทีมผลิตภัณฑ์ ทีมวิศวกรรม และทีมพัฒนาธุรกิจอย่างใกล้ชิด เพื่อให้ทุกฝ่ายเห็นภาพเดียวกันว่า AI ไม่ใช่โปรเจกต์ของทีมใดทีมหนึ่ง แต่เป็น platform กลาง ที่ทุกทีมต้องร่วมกันสร้างให้เกิดขึ้น

ผลลัพธ์คือ Airbnb ไม่ได้แค่ทดลอง AI แต่สามารถรวม AI เข้าไปในการสร้างประสบการณ์จริงให้ลูกค้าได้ สิ่งที่ Chesky ทำ ไม่ใช่แค่การวางกลยุทธ์ แต่คือการจัดการความซับซ้อนของคนให้ เกิด alignment ขึ้น นี่คือ Navigating Politics ในรูปแบบที่ทรงพลัง

อีกตัวอย่างหนึ่งที่ชัดเจนคือ Shopify - Tobi Lütke - CEO ประกาศชัดว่า AI จะกลายเป็นขั้นต่ำในการทำงาน (baseline expectation) ของพนักงานทุกคน ไม่ใช่แค่เครื่องมือเสริมอีกต่อไป 

แต่สิ่งที่น่าสนใจไม่ใช่แค่คำประกาศ แต่คือวิธีที่เขาทำให้มันเกิดขึ้นจริง เขาไม่ได้ปล่อยให้แต่ละทีมตีความ AI กันเอง แต่กำหนดชัดว่า ทุกคนต้องเริ่มจากการใช้ AI ก่อนจะขอเพิ่มทรัพยากรหรือคนได้ ฟังดูเหมือนเป็นนโยบายง่ายๆ แต่เบื้องหลังคือการจัดสมดุลของผลประโยชน์ระหว่างทีม เพราะในหลายองค์กร ทีมหนึ่งอยากลงทุน AI อีกทีมอยากได้คนเพิ่ม อีกทีมอยากรักษาวิธีการทำงานแบบเดิมไว้ ถ้าไม่มีคนเชื่อมความต้องการเหล่านี้เข้าด้วยกัน สุดท้ายจะกลายเป็นแรงต้านที่มองไม่เห็น

Shopify เลือกทำให้ AI กลายเป็นกติกากลางที่ทุกทีมต้องเล่นตาม ผลคือทั้งองค์กรขยับไปในทิศทางเดียวกันเร็วขึ้น นี่คืออีกตัวอย่างของ Navigating Politics ที่ไม่ได้เป็นเรื่องการเมือง แต่เป็นเรื่องการจัดการให้ทุกอย่างมุ่งไปในทิศทางเดียวกัน (alignment)

สิ่งที่ทั้งสององค์กรสะท้อนเหมือนกันคือ AI ไม่ได้ยากเพราะเทคโนโลยี แต่ยากเพราะมันส่งผลกระทบต่อทุกคนไม่เท่ากัน บางคนได้ประโยชน์ บางคนต้องปรับตัว บางคนรู้สึกเสี่ยง ถ้าผู้นำไม่สามารถเชื่อมความรู้สึกเหล่านี้เข้าด้วยกันได้ AI จะไม่มีทางไปถึงจุดที่ควรจะเป็นได้เลย

บทเรียนจากเรื่องนี้ มีอย่างน้อย 3 อย่าง ที่ผู้นำควรตระหนัก

หนึ่ง อย่าคิดว่าทุกคนมอง AI เหมือนกัน - ต้องใช้เวลาฟังว่าแต่ละฝ่ายกังวลอะไร และคาดหวังอะไร

สอง สร้างพันธมิตร ไม่ใช่แค่สั่งการ - AI จะสำเร็จได้ ต้องมีคนหลายฝ่ายอยากให้มันสำเร็จ ไม่ใช่แค่ บอกว่า ทุกคนต้องทำ

สาม อย่าปล่อยให้ความไม่ชัดเจนสะสม - เพราะช่องว่างเล็กๆ ระหว่างทีม ถ้าไม่ถูกจัดการ จะกลายเป็นแรงต้านขนาดใหญ่ได้ในระยะยาว

ท้ายที่สุดแล้ว AI จะสะดุดหรือไม่ ไม่ได้ขึ้นอยู่กับว่าองค์กรลงทุนไปเท่าไร แต่ขึ้นอยู่กับว่า ผู้นำสามารถ พาคนที่คิดไม่เหมือนกัน ให้เดินไปด้วยกันได้หรือไม่ องค์กรไม่เคยล้มเหลวเพราะกลยุทธ์อย่างเดียว แต่ล้มเหลวเพราะคนในองค์กรไปกันคนละทิศละทาง

และคำตอบของคำถามตอนต้นก็คือ AI ไม่ได้สะดุดเพราะองค์กรไม่พร้อม แต่สะดุดเพราะ “คนยังไม่พร้อมที่จะไปพร้อมกัน” ต่างหาก หน้าที่ของผู้นำจึงไม่ใช่แค่ขับเคลื่อนเทคโนโลยี แต่คือการเชื่อมคนให้กลายเป็นพลังเดียวกัน เมื่อถึงจุดนั้น AI จะไม่ใช่เรื่องยากอีกต่อไป แต่จะกลายเป็นแรงเร่ง ที่จะพาองค์กรไปไกลกว่าที่เคยเป็น