ผ่าแผน "Oil Plan 2026" รับมือวิกฤตโลกและการเติบโตของรถยนต์ไฟฟ้า (EV) คาดการณ์ยอดใช้น้ำมันแตะจุดสูงสุดปี 2029 ก่อนดิ่งเหลือ 70 ล้านลิตร/วัน พร้อมชงเลิกขายแก๊สโซฮอล์ 91 ดัน E20 และไบโอดีเซล B7 เป็นเชื้อเพลิงหลัก ปรับโครงสร้างกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง
KEY POINTS
- ร่างแผน Oil Plan 2026 มีเป้าหมายประกาศยกเลิกการจำหน่ายน้ำมันแก๊สโซฮอล์ 91 ภายในปี 2574 (ค.ศ. 2031)
- เตรียมทบทวนแนวทางการรักษาเสถียรภาพราคาน้ำมัน โดยเปลี่ยนจากการชดเชยแบบถ้วนหน้า (Universal Subsidy) ไปสู่การช่วยเหลือเฉพาะกลุ่ม (Targeted Subsidy) ผ่านกลไกกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง
- แผนดังกล่าวจะผลักดันให้แก๊สโซฮอล์ E20 และไบโอดีเซล B7 เป็นน้ำมันเชื้อเพลิงฐานของประเทศ เพื่อลดความซ้ำซ้อนของชนิดน้ำมัน
กรมธุรกิจพลังงาน กระทรวงพลังงาน ร่วมกับจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย จัดงานสัมมนาประชาพิจารณ์ “ทิศทางการบริหารน้ำมันเชื้อเพลิง Oil Plan 2026” ภายใต้กรอบแผนพลังงานชาติ (NEP) เพื่อรวบรวมข้อคิดเห็นจากผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในอุตสาหกรรมพลังงานและยานยนต์ ก่อนสรุปเป็นแผนบริหารจัดการน้ำมันเชื้อเพลิงฉบับใหม่ของประเทศ
ดร.วราวุธ แก้วตาทิพย์ อธิบดรกรมธุรกิจพลังงาน กล่าวว่า การทบทวนร่างแผน Oil Plan 2026 ครั้งนี้ เกิดจาก 3 ปัจจัยหลัก ได้แก่ 1. การปรับเร่งเป้าหมายการลดก๊าซเรือนกระจก (Net Zero Emission) ของประเทศให้เร็วขึ้น 15 ปี จากปี 2065 ขยับมาเป็นปี 2050 ตามสัตยาบันในเวที COP26
2. วิกฤตพลังงานและความผันผวนทางภูมิรัฐศาสตร์ โดยเฉพาะเหตุความขัดแย้งในต่างประเทศที่ส่งผลให้ซัพพลายน้ำมันหายไปจากตลาด 20% ราคาพุ่งทะลุ 100 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล และการปิดช่องแคบฮอร์มุซ
3. การเปลี่ยนผ่านด้านพลังงาน (Energy Transition) จากการขยายตัวของยานยนต์ไฟฟ้า (EV) และรถยนต์ไฮบริดที่ทำให้พฤติกรรมการเติมน้ำมันของผู้บริโภคลดลงอย่างมีนัยสำคัญ
2 ฉากทัศน์ความต้องการใช้น้ำมัน ก่อนดิ่งลงเหลือ 70 ล้านลิตร
นายวุฒิทัต ตันติเวสส รองอธิบดีกรมธุรกิจพลังงาน กล่าวว่า ร่างแผน Oil Plan 2026 ได้ประเมินฉากทัศน์ (Scenario) ความต้องการใช้น้ำมันเชื้อเพลิงของไทยจำแนกตามสาขาเศรษฐกิจออกเป็น 2 กรณีคือ
1. ฉากทัศน์ปัจจุบัน (Current Trend Scenario - BAU) กรณีไม่มีการเร่งรัดนโยบายเพิ่มเติม ปริมาณการใช้น้ำมันจะขึ้นไปแตะจุดสูงสุด (Peak) ในปี 2034 ที่ราว 130 ล้านลิตร/วัน และลดลงเหลือ 106 ล้านลิตร/วัน ในปี 2050 โดยคาดว่าจะมีรถยนต์ไฟฟ้าสะสมราว 22.6 ล้านคัน
2. ฉากทัศน์วิสัยทัศน์ Net Zero 2050 (Net Zero Vision Scenario) กรณีเร่งรัดนโยบายรักษ์โลก การใช้น้ำมันจะแตะจุดสูงสุดเร็วกว่าเดิม คือในปี 2029 ที่ระดับ 125 ล้านลิตร/วัน หลังจากนั้นจะลดลงอย่างรวดเร็วเหลือเพียง 70 ล้านลิตร/วัน ในปี 2050 ขณะที่จำนวนรถยนต์ไฟฟ้าสะสมจะพุ่งสูงถึง 26 ล้านคัน ซึ่งสอดคล้องกับร่างแผน PDP 2026
ในด้านกำลังการผลิต โรงกลั่นน้ำมันทั้ง 6 แห่งของไทยมีกำลังการผลิตติดตั้งปัจจุบันอยู่ที่ราว 200 ล้านลิตร/วัน และจะเพิ่มเป็น 220 ล้านลิตร/วัน ในปี 2028 จากโครงการ Clean Fuel Project (CFP) ของไทยออยล์ ที่นำน้ำมันเตามาแครกเปลี่ยนเป็นดีเซลและน้ำมันอากาศยาน (Jet Fuel)
ชู "E20-B7" เชื้อเพลิงฐาน เลิกรวมหัวจ่ายอุดหนุนอุ้มเฉพาะกลุ่ม
เพื่อบรรลุวิสัยทัศน์ “มุ่งสู่การเปลี่ยนผ่านอย่างยั่งยืนด้วยเชื้อเพลิงชีวภาพแบบบูรณาการ” กรมธุรกิจพลังงาน ได้วางกรอบการดำเนินงานไว้ 3 มิติหลักคือ
มิติที่ 1 ด้านความยั่งยืน (Sustainability) กลุ่มเบนซิน ผลักดันแก๊สโซฮอล์ 95 และ E20 เป็นน้ำมันเบนซินฐาน โดยตั้งเป้าเพิ่มสัดส่วนการจำหน่าย E20 ให้ได้ 50% ภายในปี 2575 พร้อมประกาศยกเลิกแก๊สโซฮอล์ 91 ภายในปี 2574 (ค.ศ. 2031) และอยู่ระหว่างศึกษาความเหมาะสมในการยกเลิกเบนซินไร้สารตะกั่ว (ULG 95) ภายในปี 2575
ส่วนกลุ่มดีเซล กำหนดให้ไบโอดีเซล B7 เป็นดีเซลฐาน และส่งเสริมการใช้ B20 โดยตั้งเป้าเพิ่มสัดส่วนการใช้เป็น 20% ภายในปี 2575 เพื่อดูดซับผลผลิตส่วนเกินในประเทศและลดการส่งออก
ภาคการบินและการขนส่งอื่น สนับสนุนการผลิตและผสมน้ำมันอากาศยานยั่งยืน (SAF) ในสัดส่วน 1-9% ในช่วงปี 2569-2593 รวมถึงส่งเสริม LNG, B24 และพลังงานไฮโดรเจนในการขนส่งทางน้ำและทางบก
ด้านการปรับโครงสร้างราคา เตรียมทบทวนแนวทางการรักษาเสถียรภาพราคาน้ำมัน โดยเปลี่ยนจากการชดเชยแบบถ้วนหน้า (Universal Subsidy) ไปสู่การช่วยเหลือเฉพาะกลุ่ม (Targeted Subsidy) ผ่านกลไกกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง เพื่อความยั่งยืนทางการเงิน
มิติความมั่นคง เล็งผุดคลังน้ำมันสำรองใต้ดินในอีสาน เพื่อรับมือกับวิกฤตพลังงานโลก กรมธุรกิจพลังงานได้ปรับยุทธศาสตร์การจัดหาน้ำมันดิบ โดยลดการพึ่งพาแหล่งจากตะวันออกกลางจากเดิมที่มากกว่า 50% ลงมาเหลือเพียง 20-30% แล้วกระจายการนำเข้าจากแอฟริกา สหรัฐอเมริกา และลาตินอเมริกาแทน
นอกจากนี้ ยังเตรียมพัฒนาระบบสำรองน้ำมันเชิงยุทธศาสตร์ (Strategic Petroleum Reserve - SPR) จากปัจจุบันที่กฎหมายกำหนดให้สำรองน้ำมันดิบ 6% และน้ำมันสำเร็จรูป 1% คิดเป็นสำรองใช้งานรวมราว 40-50 วัน โดยกำลังศึกษานวัตกรรมใหม่ในการพัฒนาแหล่งเก็บสำรองน้ำมันใต้ดินตามธรรมชาติในพื้นที่ภาคอีสาน เช่น จั.ขอนแก่น และนครราชสีมา พร้อมส่งเสริมการขนส่งน้ำมันทางท่อซึ่งปลอดภัยและมีประสิทธิภาพสูงสุด
ในมิติการกำกับดูแล กรมธุรกิจพลังงานอยู่ระหว่างทบทวนพ.ร.บ.การค้าน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2543 และกฎหมายควบคุมน้ำมันเชื้อเพลิงให้เท่าทันเทคโนโลยีปัจจุบัน โดยจะขยายฐานข้อมูลให้ครอบคลุมผู้ประกอบการรายย่อยที่ยอดค้าต่ำกว่ามาตรา 10 (ต่ำกว่า 36 ล้านลิตร/ปี) เพื่อให้เห็นภาพรวมซัพพลายเชนทั้งประเทศ
พร้อมกันนี้ ได้นำระบบดิจิทัลมาใช้อมนวยความสะดวกในการดำเนินธุรกิจ และจะบังคับใช้กฎหมายเชื่อมโยงข้อมูลปริมาณน้ำมันสำรองผ่านระบบ API โดยดีเดย์วันที่ 1 ม.ค. 2570 สำหรับน้ำมันดิบ และ 1 ม.ค. 2571 สำหรับน้ำมันสำเร็จรูป
"กรมธุรกิจพลังงานจะรวบรวมและประมวลความคิดเห็นจากทุกภาคส่วน เพื่อนำไปปรับปรุงร่างแผน Oil Plan 2026 ให้มีความสมบูรณ์ สามารถนำไปปฏิบัติได้จริง และสร้างความมั่นคงด้านน้ำมันเชื้อเพลิงพร้อมรับการเปลี่ยนผ่านพลังงานอย่างยั่งยืน"
ดัน E20-B7 แท่นน้ำมันฐาน ชงเลิกแก๊สโซฮอล์ 91
ดร.คุรุจิต นาครทรรพ ผู้อำนวยการสถาบันปิโตรเลียมและพลังงานแห่งประเทศไทย ซึ่งเป็นผู้เชี่ยวชาญ ด้านพลังงานของไทย แสดงความยินดีที่ร่างแผน Oil Plan 2026 บรรจุให้แก๊สโซฮอล์ E20 เป็นน้ำมันเบนซินกลุ่มหลักในการส่งเสริมแห่งอนาคต รวมถึงการใช้ไบโอดีเซล B7 เป็นน้ำมันดีเซลฐาน ซึ่งช่วยส่งเสริมการใช้ผลผลิตเกษตรและลดการนำเข้าน้ำมันดิบ
นอกจากนี้ ยังเสนอแนะให้รัฐบาลพิจารณาลดจำนวนเกรดน้ำมันเชื้อเพลิง โดยยกเลิกแก๊สโซฮอล์ 91 และ E85 เพื่อลดความซ้ำซ้อน เนื่องจาก E20 มีค่าออกเทนเทียบเท่าหรือสูงกว่า 95 อยู่แล้ว ส่วนแก๊สโซฮอล์ 95 (E10) ควรรักษาไว้เพื่อรองรับยานพาหนะรุ่นเก่าที่ไม่สามารถรองรับ E20 ได้
จี้ปล่อยกลไกตลาด มองโรงกลั่นคือความมั่นคง
ร.คุรุจิต กล่าวว่า ราคาเอทานอลและไบโอดีเซลควรปล่อยให้เป็นไปตามกลไกตลาด มีการเปรียบเทียบเกณฑ์อ้างอิง (Benchmark) กับการนำเข้า เพื่อกระตุ้นให้ผู้ผลิตเพิ่มประสิทธิภาพและผลผลิต (Efficiency & Productivity) แทนการพึ่งพาเงินอุดหนุนจากภาครัฐอย่างต่อเนื่อง
รวมทั้งเตือนว่า รัฐบาลต้องมองอุตสาหกรรมโรงกลั่นน้ำมันเป็นโครงสร้างพื้นฐานความมั่นคงของประเทศ ไม่ควรมุ่งเน้นแต่การควบคุมราคาจนขัดกับหลักเกณฑ์สากล ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อบรรยากาศการลงทุนในระยะยาวของประเทศ
ยานยนต์หนุนนโยบายรัฐ แต่ย้ำความชัดเจน-ต่อเนื่อง
ทางด้านนางสาวยุพิน บุญศิริจันท์ นายกสมาคมอุตสาหกรรมยานยนต์ไทย (TAIA) กล่าวว่า ภาพรวมการเปลี่ยนผ่านของอุตสาหกรรมยานยนต์ในปัจจุบัน รถยนต์นั่งส่วนบุคคลรุ่นใหม่มีการตอบรับ (Adoption) กลุ่มรถยนต์ไฟฟ้าและรถยนต์ไฮบริด (xEV) มากกว่า 60% อย่างไรก็ตาม ในตลาดรถยนต์ยังคงมีรถรุ่นเก่าที่สะสมมาก่อนปี 2008 ที่ยังไม่สามารถใช้ E20 หรือ B20 ได้
"ค่ายรถยนต์พร้อมสนับสนุนนโยบายพลังงานของรัฐบาล ทั้งการพัฒนา E20 และ B7 รวมถึงการเปิดตัวยานยนต์รุ่นใหม่ที่รองรับเชื้อเพลิงชีวภาพ แต่สิ่งสำคัญที่สุดคือความชัดเจนและความต่อเนื่องของนโยบาย เพื่อให้ผู้ประกอบการสามารถวางแผนพัฒนาผลิตภัณฑ์ได้อย่างยั่งยืน และขอเสนอให้คงแก๊สโซฮอล์ 95 (E10) ไว้ทดแทนการตัดน้ำมันชนิดอื่น เพื่อไม่ให้กระทบผู้ใช้รถยนต์รุ่นเก่า"
เปิดทาง SAF และ LBM รับเทรนด์การบิน-ขนส่งยั่งยืน
ประเด็นเชื้อเพลิงอากาศยานยั่งยืน (Sustainable Aviation Fuel: SAF) ผู้แทนจากกรรมการกลุ่มพลังงานหมุนเวียน สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (ส.อ.ท.) ได้ตั้งคำถามถึงทิศทางการกำหนดสัดส่วนขั้นต่ำ (Mandate) ว่าจะบังคับใช้กับผู้ค้า น้ำมัน โรงกลั่น หรือสายการบิน
ทั้งนี้ ผู้แทนจากกรมธุรกิจพลังงาน กล่าวชี้แจงว่า ประเทศไทยมีความพร้อมสูงในการเป็นศูนย์กลางการบิน (Aviation Hub) โดยมีโรงกลั่นน้ำมันถึง 6 แห่งและอุตสาหกรรมเอทานอลระดับโลก ขณะนี้อยู่ระหว่างศึกษาโครงสร้างการใช้ SAF ในรูปแบบ Mass Balance ตามแนวทางยุโรป ซึ่งท่าอากาศยานสุวรรณภูมิและดอนเมืองมีความพร้อมเชิงโครงสร้างพื้นฐาน ส่วนสนามบินภูมิภาคอยู่ระหว่างศึกษารายละเอียด คาดว่าจะมีความชัดเจนภายในปีหน้า
ทั้งนี้ กรมธุรกิจพลังงาน จะนำทุกข้อเสนอแนะไปปรับปรุงร่างแผน Oil Plan 2026 ให้มีความสมบูรณ์ และเปิดรับฟังความคิดเห็นจากประชาชนและผู้ประกอบการผ่านระบบ QR Code จนถึงวันที่ 27 พ.ย. 2569 ก่อนเสนอตามขั้นตอนทางกฎหมายต่อไป





