"ธนิต โสรัตน์" เตือนคลื่น "เอไอ" ดิสรัปต์แรงงาน ชี้ขจัดตำแหน่งงาน 1 ใน 4 จี้ "เถ้าแก่-มนุษย์เงินเดือน" เร่งปรับตัวรอด
KEY POINTS
- มีการประเมินว่าการนำ AI มาใช้อย่างจริงจังในภาคธุรกิจ จะสามารถลดการใช้แรงงานมนุษย์ได้มากกว่า 1 ใน 4 (25%) ของกำลังคนทั้งหมด
- ดร.ธนิต โสรัตน์ ชี้ว่านี่คือภัยคุกคามต่อตำแหน่งงาน (AI Exposure) ครั้งรุนแรงที่สุดในศตวรรษที่ 21 เนื่องจาก AI ยุคใหม่สามารถพัฒนาตัวเองได้โดยไม่ต้องพึ่งพามนุษย์
- ผลกระทบในไทยจะครอบคลุมตั้งแต่แรงงานจบใหม่ไปจนถึงกลุ่มคนทำงานอายุ 45 ปีขึ้นไป (Senior Worker) ซึ่งมีความเสี่ยงสูงที่จะถูกกดดันให้ออกจากงาน
- ข้อเสนอทางรอดสำหรับนายจ้าง (เถ้าแก่) คือต้องปฏิรูปธุรกิจ (Business Reform) และปรับตัวเจ้าของให้เข้าใจบริบทการแข่งขันใหม่
- ส่วนมนุษย์เงินเดือนถูกจี้ให้ปรับตัวมากกว่าการ Upskill/Reskill โดยต้องสร้าง "Value Mindset" ทำให้ตนเองเป็นบุคลากรที่มีคุณค่าต่อองค์กรเพื่อความอยู่รอด
ดร.ธนิต โสรัตน์ ประธานสภาที่ปรึกษาเพื่อพัฒนาแรงงานแห่งชาติ และรองประธานสภาองค์การนายจ้างผู้ประกอบการค้าและอุตสาหกรรมไทย เปิดเผยถึงภาพรวมและทิศทางเทคโนโลยีในยุค AI Generative Dynamic ว่า ปัจจุบันปัญญาประดิษฐ์ (AI) มีการพัฒนาก้าวกระโดด ฉลาด รวดเร็ว และทำงานที่ซับซ้อนแทนมนุษย์ได้ในราคาที่เข้าถึงง่าย
จากเดิมที่เทคโนโลยีสมาร์ทหรือออโตเมชั่นจำกัดอยู่ในสายการผลิตภาคอุตสาหกรรม แต่ปัจจุบัน “Small AI” และซอฟต์แวร์ปัญญาประดิษฐ์ยุคใหม่ ได้รุกรานขยายตัวเข้าไปอยู่ในกระบวนการทำงานของทุกคลัสเตอร์อุตสาหกรรมและบริการ ตั้งแต่ภาคธุรกิจขนาดใหญ่ไปจนถึงรายย่อย
การนำ AI มาใช้ในสำนักงาน ทั้งงานรับออเดอร์ บริหารฐานข้อมูล เชื่อมโยงระบบ ERP ออกเอกสารขนส่ง จัดทำงบการเงิน งบดุล ไปจนถึงงานคอลเซ็นเตอร์และงานประชาสัมพันธ์ผ่านแชตโบต ได้เพิ่มผลิตภาพแรงงาน (Productivity) สูงขึ้นอย่างมหาศาล และลดการพึ่งพาคนลงชัดเจน มีการประเมินว่าการนำ AI มาใช้อย่างจริงจังในภาคธุรกิจ จะสามารถ ลดการใช้แรงงานมนุษย์ได้มากกว่า 1 ใน 4 (25%) ของกำลังคนทั้งหมด
ชี้คุกคามแรงงานครั้งใหญ่สุดในศตวรรษที่ 21
ดร.ธนิต กล่าวต่อไปว่า บทเรียนจากสหรัฐอเมริกาและยุโรปในขณะนี้อยู่ในขั้น Advance Best Practice ซึ่งส่งผลกระทบให้เกิดการปรับลดพนักงานครั้งใหญ่ (Layoff) ในกลุ่มเทคโนโลยี สถาบันการเงิน สื่อสารมวลชน และบันเทิง บริษัทไอทีชั้นนำแห่งเดียวมีการปรับลดตำแหน่งงานมากกว่า 8,000 อัตรา จนเกิดระลอกการประท้วงในหลายประเทศ ขณะที่องค์การระหว่างประเทศ ทั้ง IMF ธนาคารโลก และ ILO ต่างแสดงความกังวลว่า โลกกำลังเผชิญหน้ากับภาวะ AI Exposure หรือภัยคุกคามต่อตำแหน่งงานครั้งรุนแรงที่สุดในศตวรรษที่ 21
"ต่างจากยุค Industry 4.0 ที่เทคโนโลยียังต้องอาศัยมนุษย์คอยควบคุมและสั่งการ แต่ AI ยุคนี้สามารถพัฒนาตัวเองและแก้ไขปัญหาข้อติดขัดได้โดยไม่ต้องพึ่งพาคน ซึ่งส่งผลต่อการคืนทุนรวดเร็ว ประหยัดทั้งเวลาและต้นทุน นายจ้างจึงเร่งนำเข้ามาใช้เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขัน"
สำหรับประเทศไทย แม้ปัจจุบันสถิติการว่างงานยังอยู่ในระดับต่ำที่ร้อยละ 0.9 และผู้ประกันตนมาตรา 33 ยังคงเสถียรภาพ แต่กระแส AI เป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ โดยล่าสุด OECD และสภาพัฒน์ฯ ได้บรรจุการใช้ AI เป็นหัวจักรขับเคลื่อนเศรษฐกิจไว้ในแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 14 (พ.ศ. 2571–2575) แล้ว
ทั้งนี้ ผลกระทบจาก AI Pain Point ในไทยจะครอบคลุมตั้งแต่แรงงานใหม่ระดับปริญญาตรีที่ทักษะไม่สอดรับกับความต้องการ ไปจนถึง Senior Worker กลุ่มคนทำงานอายุ 45 ปีขึ้นไป ซึ่งมีความเสี่ยงสูงที่จะถูกกดดันให้ออกจากงาน ไม่ว่าจะผ่านโปรแกรมสมัครใจลาออก (Early Retirement) การปรับลดชิ้นงาน ย้ายตำแหน่ง หรือการทยอยปรับลดค่าจ้างจนตำแหน่งงานเดิมหายไปในที่สุด
ทางรอด "นายจ้าง-ลูกจ้าง" ปรับตัวสู้ยุค AI
ประธานสภาที่ปรึกษาพัฒนาแรงงานฯ ระบุว่า ในช่วง 3 ปีต่อจากนี้ ถือเป็นช่วงเวลาสำคัญที่ทุกภาคส่วนต้องเร่งปรับตัวเพื่อความอยู่รอด โดยเสนอแนวทางปรับตัว 2 ส่วนสำคัญ ได้แก่
1. ภาคผู้ประกอบการ (นายจ้าง) ต้องก้าวข้ามวิถี "เถ้าแก่" แบบเดิมๆ ไปสู่การ Business Renew / Business Reform หรือการปฏิรูปธุรกิจอย่างจริงจัง เริ่มจากการ "ยกเครื่องตัวเจ้าของ" ให้เข้าใจบริบทการแข่งขันใหม่ที่สินค้าหรือบริการบางประเภทอาจหมดความสำคัญลง โดยต้องนำหลักการบริหารจัดการความยืดหยุ่น (Resilience Management) มาใช้ในการขับเคลื่อนองค์กร
2. ภาคแรงงาน (มนุษย์เงินเดือน) ต้องตระหนักว่าการ Upskill หรือ Reskill เพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอเมื่อตำแหน่งงานเดิมสูญหายไป สิ่งสำคัญที่สุดคือการปรับเปลี่ยนมามี "Value Mindset" หรือสร้างแนวคิดในการทำตนเองให้เป็น "Value People" เป็นบุคลากรที่มีคุณค่า มีประโยชน์ต่อองค์กร ไม่ทำตัวเป็นต้นทุนส่วนเกิน หรือกลายเป็นภาวะหมดไฟในองค์กร เพื่อให้นายจ้างเห็นความสำคัญและจำเป็นต้องรักษาตำแหน่งงานไว้อย่างยั่งยืน
