ยกระดับข้าวไทย ศูนย์ข้าวลำปาง ยกระดับเมล็ดพันธุ์ คุมต้นน้ำยันตลาด

การพัฒนาคุณภาพข้าวไทยให้แข่งขันได้ในระดับสากล ต้องเริ่มต้นจาก “เมล็ดพันธุ์” ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญระดับต้นน้ำ การยกระดับมาตรฐานการผลิตของเกษตรกร ควบคู่กับการควบคุมกำกับดูแลการค้าเมล็ดพันธุ์ให้ถูกต้องตามกฎหมาย จึงเป็นเข็มทิศสำคัญในการสร้างความเชื่อมั่น ลดต้นทุนการผลิต และวางรากฐานความมั่นคงให้แก่ระบบเศรษฐกิจการเกษตรไทยอย่างยั่งยืน

• ขับเคลื่อนยุทธศาสตร์ปี 69 ยกระดับมาตรฐาน GAP-อินทรีย์ ทั้งระบบ

นางสาวปิยวรรณ มาตราช ผู้อำนวยการศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวลำปาง กรมการข้าว เปิดเผยว่า การดำเนินงานโครงการยกระดับคุณภาพมาตรฐานสินค้า ปีงบประมาณ 2569 ภายใต้แผนยุทธศาสตร์ชาติ ด้านการสร้างความสามารถในการแข่งขัน และแผนงานยุทธศาสตร์การเกษตรสร้างมูลค่า เกษตรปลอดภัย เพื่อพัฒนาระบบการผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าว ข้าวมาตรฐาน GAP และข้าวอินทรีย์ให้ได้รับและรักษาใบรับรองมาตรฐานอย่างต่อเนื่อง

การดำเนินงานดังกล่าว มุ่งเน้นการสร้างความรู้ความเข้าใจในกระบวนการผลิตตามมาตรฐานกรมการข้าว และปราบปรามการผลิตและจำหน่ายพันธุ์ข้าวที่ไม่ได้ขึ้นทะเบียนอย่างถูกต้อง รวมถึงพันธุ์ข้าวลักลอบนำเข้าจากประเทศเพื่อนบ้าน เพื่อปกป้องผลประโยชน์ของเกษตรกรตามพระราชบัญญัติพันธุ์พืช พ.ศ. 2518 และที่แก้ไขเพิ่มเติม

• สแกน 2 กิจกรรมหลัก ติวเข้มกลุ่มผลิต – ส่งสารวัตรข้าวลงพื้นที่ 22 ร้าน

สำหรับปีงบประมาณ 2569 ศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวลำปางได้ขับเคลื่อน 2 กิจกรรมเชิงรุก ได้แก่

ยกระดับคุณภาพมาตรฐานสินค้าข้าว โดยมุ่งพัฒนาระบบการผลิตให้แก่กลุ่มผู้ผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าว 7 กลุ่ม และกลุ่มศูนย์ข้าวชุมชน 1 กลุ่ม รวม 8 กลุ่ม เพื่อเตรียมความพร้อมเข้าสู่ระบบมาตรฐานข้าวคุณภาพ

สารวัตรข้าว (Rice Regulator) จะส่งเจ้าหน้าที่ลงพื้นที่ติดตาม ควบคุม และกำกับดูแลสถานประกอบการธุรกิจเมล็ดพันธุ์ควบคุมข้าวเปลือกในจังหวัดลำปาง รวม 22 แห่ง (สถานที่รวบรวมเพื่อการค้า 2 แห่ง และสถานที่ขาย 20 แห่ง) ให้ดำเนินการถูกต้องตามกฎหมาย

“การยกระดับมาตรฐานตั้งแต่ต้นน้ำคือการผลิตเมล็ดพันธุ์คุณภาพ จะเป็นรากฐานสำคัญในการพัฒนาคุณภาพข้าวไทยทั้งระบบ ช่วยลดต้นทุน เพิ่มมูลค่าสินค้า และสร้างความมั่นใจให้เกษตรกรว่าได้ใช้เมล็ดพันธุ์ดีมีมาตรฐาน” — นางสาวปิยวรรณ มาตราช 

• อัปเกรดระบบ ICS ข้าวอินทรีย์ กางแผนขยายผล GAP Seed สู่ 38 ศูนย์ชุมชน

นอกจากนี้ ศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวลำปาง ยังได้จัดอบรมเชิงปฏิบัติการ การจัดทำระบบควบคุมภายในแบบกลุ่ม (ICS) เพื่อเตรียมความพร้อมเกษตรกรสู่การรับรองมาตรฐานเกษตรอินทรีย์ (มกษ. 9000–2564)

สำหรับทิศทางในระยะต่อไป ศูนย์ฯ มีแผนขยายผลการพัฒนาระบบการผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าว เพื่อเข้าสู่การรับรองมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดีสำหรับเมล็ดพันธุ์ข้าว (GAP Seed) ให้แก่กลุ่มผู้ผลิตเมล็ดพันธุ์ 2 กลุ่ม และกลุ่มศูนย์ข้าวชุมชนอีก 38 กลุ่ม เพื่อยกระดับศักยภาพการแข่งขันของเกษตรกรในระยะยาว

การสร้างความเข้มแข็งให้แก่ภาคเกษตรกรรมไทย จำต้องอาศัยการกำกับดูแลที่เข้มงวดควบคู่กับการเติมองค์ความรู้เชิงเทคโนโลยี การเคลื่อนไหวของศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวลำปางในครั้งนี้ ไม่เพียงแต่ช่วยปกป้องเกษตรกรจากการถูกเอาเปรียบด้วยเมล็ดพันธุ์ด้อยคุณภาพ แต่ยังเป็นการวางโครงสร้างพื้นฐานด้านอาหารที่ปลอดภัยและมีมาตรฐาน พร้อมตอบโจทย์ความต้องการของตลาดข้าวพรีเมียมในอนาคต