“นักวิชาการ TDRI”เตือนรับมือคลื่นลงทุน Data Center ทะลักไทย ชี้ต้องเร่งคลี่คลายคอขวดระบบไฟฟ้า-แยกคิดอัตราค่าไฟ ป้องกันโยนภาระลงทุนของประชาชน
KEY POINTS
- การลงทุน Data Center ขนาดใหญ่กำลังมุ่งสู่ไทย แต่สร้างความท้าทายด้านความมั่นคงทางพลังงาน โดยเฉพาะในพื้นที่ EEC ที่มีปัญหาคอขวดของระบบส่งไฟฟ้า
- นักวิชาการ TDRI เสนอให้ภาครัฐกำหนดอัตราค่าไฟฟ้าสำหรับกลุ่ม Data Center แยกต่างหาก เพื่อไม่ให้ต้นทุนการปรับปรุงระบบไฟฟ้ากลายเป็นภาระของประชาชน
- ผู้ประกอบการต่างชาติมีความต้องการไฟฟ้าพลังงานสะอาดสูง ภาครัฐจึงต้องเร่งผลักดันนโยบายซื้อขายไฟฟ้าสะอาดโดยตรง (Direct PPA) และกำหนดค่าบริการเชื่อมต่อโครงข่าย (Wheeling Charge) ให้ชัดเจน
ดร.อารีพร อัศวินพงศ์พันธ์ นักวิชาการนโยบายพลังงาน สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (TDRI ) กล่าวว่า การย้ายฐานการลงทุนของอุตสาหกรรม Data Center เข้าสู่ประเทศไทย มีสาเหตุมาจากประเทศสิงคโปร์เริ่มประสบปัญหาข้อจำกัดด้านทรัพยากรไฟฟ้าและน้ำ ขณะที่ประเทศมาเลเซียมีปริมาณการลงทุนเต็มโควต้าแล้ว
ประกอบกับประเทศไทยมีความพร้อมด้านทำเลที่ตั้ง บุคลากร ทรัพยากรธรรมชาติ ระบบไฟฟ้า และการมอบสิทธิประโยชน์ทางการลงทุนจากบีโอไอ (BOI) ส่งผลให้มีมูลค่าการลงทุนสะสมพุ่งสูงถึงราว 1.77 ล้านล้านบาท นำโดยเครือข่ายใหญ่อย่าง TikTok
อย่างไรก็ตาม อุตสาหกรรมนี้มีปริมาณการใช้ไฟฟ้าและทรัพยากรน้ำที่สูงมากเมื่อเทียบกับเม็ดเงินลงทุน ภาครัฐจึงจำเป็นต้องประเมินความคุ้มค่าระหว่างทรัพยากรที่เสียไปกับผลตอบแทนทางเศรษฐกิจอย่างรอบคอบ
แผน PDP คาดดาต้าเซ็นเตอร์ใช้ไฟ 7-24 GW
ดร.อารีพร ระบุว่า ในกระบวนการจัดทำร่างแผนพัฒนากำลังผลิตไฟฟ้า (PDP) คณะทำงานได้ประเมินความต้องการใช้ไฟฟ้าของ Data Center ซึ่งมีความผันผวนสวิงตั้งแต่ 7 กิกะวัตต์ ไปจนถึงเกือบ 24 กิกะวัตต์ ก่อนจะเลือกใช้ค่าเฉลี่ยกลางที่ประมาณ 8 กิกะวัตต์ เพื่อให้อยู่ในระดับที่ระบบโครงข่ายไฟฟ้าของประเทศสามารถรองรับได้ แต่การเข้ามาของ Data Center ระรอกใหญ่นี้ ทำให้ประเทศจำเป็นต้องลงทุนในระบบไฟฟ้าและโครงข่ายจัดส่งเพิ่มเติม มิฉะนั้นปริมาณไฟฟ้าจะไม่เพียงพอ โดยเฉพาะในพื้นที่ยุทธศาสตร์อย่างเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (EEC) ซึ่งกำลังเผชิญปัญหาคอขวดของระบบจัดส่งไฟฟ้าอยู่ในปัจจุบัน
ประเด็นสำคัญที่สุดคือ ภาครัฐต้องกำหนด การคิดอัตราค่าไฟฟ้าแยกต่างหากสำหรับกลุ่ม Data Center เนื่องจากหากไม่มีการแยกกลุ่มค่าไฟออกมาชัดเจน ต้นทุนการลงทุนปรับปรุงระบบโครงข่ายทั้งหมดจะถูกนำไปหารเฉลี่ยรวมในค่าไฟฟ้าฐาน ซึ่งกลายเป็นการโยนภาระค่าใช้จ่ายให้ประชาชนต้องร่วมรับภาระทั้งที่ไม่ได้ประโยชน์โดยตรงจากธุรกิจนี้
นอกจากนี้ ผู้ประกอบการ Data Center โดยเฉพาะแบรนด์ชั้นนำจากสหรัฐอเมริกาและยุโรป มีความต้องการไฟฟ้าที่เป็นพลังงานสะอาดควบคู่กับความเสถียรของระบบ แม้บางรายอาจไม่ได้เรียกร้องพลังงานสะอาด 100% ตั้งแต่วันแรกที่เข้ามาลงทุน แต่ต้องการกรอบเวลาที่ชัดเจนว่าจะได้ใช้ไฟฟ้าสะอาดเมื่อใด ในขณะที่ปัจจุบันประเทศไทยมีสัดส่วนพลังงานหมุนเวียนเพียง 10-15% เท่านั้น
รัฐผลักดัน Direct PPA ผู้ผลิตขายไฟสะอาด
ภาครัฐจึงต้องเร่งผลักดันมาตรการ Direct PPA หรือการเปิดซื้อขายไฟฟ้าพลังงานสะอาดโดยตรงระหว่างผู้ผลิตและผู้ใช้ พร้อมทั้งเคาะอัตราค่าบริการเชื่อมต่อระบบโครงข่าย (Wheeling Charge) ให้มีความชัดเจน เพื่อส่งเสริมการผลิตไฟฟ้าสะอาดป้อนเข้าสู่อุตสาหกรรม ซึ่งสอดคล้องกับการเลือกฉากทัศน์ที่ 4 (Case 4) ในร่างแผน PDP ที่ผสมผสานพลังงานหมุนเวียน 73% โรงไฟฟ้าฐาน และเทคโนโลยี CCS ซึ่งสามารถตอบโจทย์ทั้งความสะอาดและความเสถียรให้กับ Data Center และ AI ได้ดีที่สุด
แนะให้สิทธิ์โครงการที่มีแผนผลิตไฟสะอาด
สำหรับข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย ดร.อารีพร เสนอว่า บอร์ดกลั่นกรองโครงการควรพิจารณาให้คะแนนบวกแก่ Data Center รายที่มีแผนผลิตไฟฟ้าพลังงานสะอาดเพื่อใช้เองบางส่วน เพื่อช่วยแบ่งเบาภาระของระบบไฟฟ้าส่วนกลาง
รวมถึงกำหนดเงื่อนไขการใช้ทรัพยากรภายในประเทศ (Local Content) การสนับสนุนผู้ประกอบการ SME และแผนพัฒนาทักษะแรงงานเทคโนโลยีขั้นสูงให้แก่คนไทย เพื่อให้ประเทศได้รับประโยชน์อย่างคุ้มค่าสูงสุด
