กลยุทธ์เปลี่ยน“ปลาหมอคางดำ”จากปัญหาสู่รายได้ ดันแปรรูป-รับซื้อ เติมมูลค่าเศรษฐกิจชุมชน

โดยมี พลเอก เกรียงไกร ศรีรักษ์ รองประธานวุฒิสภา คนที่หนึ่ง เป็นประธานในพิธีเปิด เพื่อมุ่งหาทางออกเชิงสร้างสรรค์ในการบริหารจัดการปลาหมอคางดำที่มีปริมาณมากในแหล่งน้ำธรรมชาติ ให้กลายเป็นโอกาสทางเศรษฐกิจของประเทศ

ยกระดับการจัดการสู่มูลค่าทางเศรษฐกิจใหม่

นายธวัช สุระบาล ประธานคณะกรรมาธิการการเกษตรและสหกรณ์ วุฒิสภา เปิดเผยใน เวทีสัมมนาหาทางออกเชิงสร้างสรรค์ในการจัดการปลาหมอคางดำ มุ่งเปลี่ยนจากภาระในแหล่งน้ำให้เป็นวัตถุดิบสร้างมูลค่า ผ่านการแปรรูป อาหารสัตว์ ปุ๋ยชีวภาพ และผลิตภัณฑ์ชุมชน พร้อมเตรียมสรุปข้อเสนอให้รัฐบาลพิจารณากลไกรับซื้อเพื่อช่วยเกษตรกรระยะยาว ผ่านการชี้ว่า หัวใจสำคัญของการสัมมนาครั้งนี้คือการก้าวข้ามวิธีการเดิมๆ และมุ่งเน้นการบริหารจัดการปลาหมอคางดำที่มีอยู่ในปัจจุบันให้เกิดประโยชน์สูงสุด 

โดยคณะกรรมาธิการฯ เล็งเห็นว่าหากมีเทคโนโลยีและการบริหารจัดการที่เหมาะสม จะสามารถเปลี่ยนปลาเหล่านี้ให้เป็นวัตถุดิบต้นน้ำที่มีมูลค่าได้ ซึ่งจะส่งผลดีต่อการลดปริมาณปลาในระบบนิเวศไปพร้อมกับการสร้างรายได้เสริมให้แก่พี่น้องเกษตรกรและชาวประมงพื้นบ้าน

ทั้งนี้ต้องยอมรับความจริงในเรื่องของปลาหมอคางดำ การที่จะทำให้หมดไปคงเป็นเรื่องยาก ดังนั้นทำอย่างไรถึงจะพลิกวิกฤตตรงนั้นให้เป็นโอกาส ในการนำมาใช้ประโยชน์ โดยแนวทางคือ รับซื้ออย่างต่อเนื่อง , นำมาใช้ประโยชน์ เช่นการนำมาทำน้ำหมักชีวภาพ การสนับสนุนกลุ่มแม่บ้าน หรือวิสาหกิจชุมชนให้นำมาแปรรูป ปลาส้ม น้ำพริก น้ำปลาร้า ซึ่งเป็นแนวทางการแก้ไขปัญหา 

“จากการลงพื้นที่หลายพื้นที่ก็เห็นว่าทำอย่างไรจะอยู่กับมันให้ได้ โดยเฉพาะการที่เกษตรกรนำปลาหมอคางดำ มาเป็นเหยื่อในการเลี้ยงปูขาวในหลายจังหวัด เช่นเดียวกับการเกษตรกรผู้เลี้ยงกุ้ง นำปลาหมอคางดำมากินขี้เลน รวมไปถึงงานวิจัยที่นำปลาหมอคางดำไปทำแคลเซียม”

 นอกจากนี้เห็นว่าจะต้องมีการแก้ไขกฎระเบียบเพื่อจะให้ปลาหมอคางดำที่ตรวจสอบแล้วว่าไม่สามารถแพร่ระบาดได้ สามารถย้ายออกนอกพื้นที่ เพื่อนำไปใช้ในอุตสาหกรรมปลาป่น นอกจากนี้ต้องสร้างภาพลักษณ์ใหม่ให้ปลาหมอคางดำ ว่าไม่ได้น่ากลัว สามารถนำมา

บริโภคได้อย่างหลากหลาย จึงอยู่ที่มุมมองและการสร้างมูลค่าเพิ่ม

ระดมสมองสร้างประโยชน์จากปลาหมอคางดำ

นวัตกรรมแปรรูปเพิ่มมูลค่า: ข้อมูลวิจัยระบุว่าปลาหมอคางดำสามารถนำมาต่อยอดในอุตสาหกรรมได้หลากหลาย เช่น การผลิตอาหารสัตว์คุณภาพสูงเพื่อลดต้นทุนการผลิตสัตว์น้ำเศรษฐกิจ การทำปุ๋ยชีวภาพ และการสกัดคอลลาเจน

คุณค่าทางโภชนาการสูง: ผลการศึกษาเบื้องต้นพบว่า “ก้างปลาหมอคางดำ” มีสารอาหารสำคัญในปริมาณสูงใกล้เคียงกับปลาทะเลเศรษฐกิจบางชนิด ซึ่งเป็นโอกาสสำคัญในการนำไปใช้ในอุตสาหกรรมอาหารและสุขภาพ

โมเดลเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy): คณะกรรมาธิการฯ เตรียมสรุปข้อเสนอเพื่อผลักดันเป็นนโยบายให้รัฐบาลจัดตั้งกลไกการรับซื้อและศูนย์แปรรูปในพื้นที่ เพื่อเปลี่ยนให้เป็นวัตถุดิบทางธุรกิจที่สร้างเม็ดเงินหมุนเวียนในท้องถิ่น

บทสรุปจากงานสัมมนาในครั้งนี้ คณะกรรมาธิการการเกษตรและสหกรณ์ วุฒิสภา จะดำเนินการรวบรวมข้อเสนอแนะและผลการศึกษาทั้งหมด เพื่อจัดทำเป็นรายงานข้อเสนอเชิงนโยบายส่งถึงรัฐบาลและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อใช้เป็นพิมพ์เขียวในการบริหารจัดการปลาหมอคางดำอย่างยั่งยืน โดยเปลี่ยนจากภาระให้กลายเป็นพลังขับเคลื่อนเศรษฐกิจฐานรากของไทยต่อไป