สถานการณ์สงครามในตะวันออกลางที่เข้าสู่เดือนที่ 2 แม้จะมีการเจรจาหยุดยิงระหว่างสหรัฐและอิร่านที่ปากีสถานเมื่อวันที่ 12 เม.ย.2569 แต่การเจรจาไม่ได้ข้อสรุป ในขณะที่ราคาพลังงานที่ทรงตัวในระดับสูงทำให้ผู้ประกอบการน้ำมันทั่วโลกต่างเร่งหาแหล่งน้ำมันนอกเหนือตะวันออกกลาง
ดร.คงกระพัน อินทรแจ้ง ประธานเจ้าหน้าที่บริหารและกรรมการผู้จัดการใหญ่ บริษัท ปตท.จำกัด (มหาชน) กล่าวว่า ความผันผวนรุนแรงของภูมิรัฐศาสตร์โลก โดยเฉพาะความตึงเครียดในตะวันออกกลางที่กดดันเสถียรภาพด้านพลังงานอย่างมีนัยสำคัญ
ภายใต้ความเสี่ยงดังกล่าว ปตท.เลือกใช้แนวทางบริหารจัดการเชิงรุก โดยยึดหลัก Security of Supply เป็นหัวใจสำคัญ เพื่อรับประกันว่าประเทศไทยจะไม่เผชิญภาวะพลังงานขาดแคลน
พร้อมบริหารความเสี่ยง “เชิงรุก”
กลุ่ม ปตท.ยกระดับการบริหารความเสี่ยงเชิงรุกทันที โดยไม่รอให้สถานการณ์ลุกลามถึงขั้นปิดเส้นทางขนส่งสำคัญ แต่เร่งกระจายแหล่งจัดหาน้ำมันดิบผ่านเครือข่าย Trading ทั่วโลก ส่งผลให้ลดสัดส่วนการนำเข้าน้ำมันจากตะวันออกกลาง จากเดิมเกือบ 70% เหลือเพียง 30% ภายในเดือน เม.ย.2569 สะท้อนความยืดหยุ่นของซัพพลายเชนพลังงานไทย
“บริษัทได้เร่งจัดหาน้ำมันดิบจากแหล่งทางเลือกนอกตะวันออกกลางทั้งในสหรัฐ แอฟริกาตะวันตก และภูมิภาคอื่น เพื่อกระจายความเสี่ยง พร้อมเร่งนำเข้ามาสำรองล่วงหน้า”
ผลจากการบริหารดังกล่าว ทำให้ปัจจุบันประเทศไทยมีน้ำมันสำรองเพียงพอรองรับการใช้ได้อย่างน้อยจนถึงช่วงกลางปี 2569 แม้จะอยู่ภายใต้สถานการณ์ความไม่แน่นอนสูง
ขณะเดียวกันกลุ่มโรงกลั่นในเครือ ปตท.มีกำลังการผลิตคิด 60% ของทั้งประเทศ ได้เดินเครื่องเต็มกำลังสูงสุด 107% พร้อมเพิ่มสัดส่วนการผลิตน้ำมันดีเซลรองรับความต้องการใช้ภายในประเทศที่พุ่งสูงในช่วงวิกฤติ
“โรงกลั่นในกลุ่ม ปตท.เดินเครื่องเต็มกำลัง เพื่อรักษาระดับอุปทานในประเทศ แม้บางช่วงความต้องการใช้น้ำมันดีเซลจะชะลอลงจนสต็อกเริ่มตึงตัว แต่บริษัทยังคงรักษาการผลิตเพื่อความมั่นคงเป็นหลัก”
นอกจากนี้ ยังมีการบริหารคลังสำรองน้ำมันอย่างเข้มข้น โดยระบายสต็อกสู่ตลาดจนถึงระดับขั้นต่ำ (Minimum Operating Stock) เพื่อป้องกันภาวะขาดแคลน พร้อมย้ำว่าทุกกระบวนการมีความโปร่งใส ตรวจสอบได้ผ่านระบบของกรมสรรพสามิตอย่างต่อเนื่อง
พร้อมแบกต้นทุนน้ำมันที้สูงขึ้น
อย่างไรก็ตาม ภาพรวมตลาดพลังงานโลกยังคงอยู่ในภาวะผันผวนสูง (High Volatility) จากปัจจัยซ้อนทับหลายด้าน ส่งผลโดยตรงต่อราคาน้ำมันดิบในตลาดโลกที่แกว่งตัวแรงในระยะสั้น ขณะที่ Crude Premium และค่าระวางเรือ (Freight) ปรับเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง โดยเฉพาะเส้นทางขนส่งจากแหล่งผลิตสำคัญ ซึ่งเป็นผลพวงจากความเสี่ยงด้านความปลอดภัยในการเดินเรือ
“ต้นทุนพลังงานวันนี้ไม่ได้ขึ้นอยู่กับราคาน้ำมันอย่างเดียว แต่ยังมีต้นทุนแฝงจากภูมิรัฐศาสตร์ ทั้งค่าพรีเมียมและค่าขนส่งที่เพิ่มขึ้น 10-20% ซึ่งเป็นแรงกดดันต่อผู้ประกอบการทั่วโลก”
อย่างไรก็ตาม ปตท.เลือกแบกรับต้นทุนบางส่วน เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดผลกระทบต่อระบบเศรษฐกิจและภาคประชาชนในวงกว้าง ในภาวะวิกฤติ เราต้องทำหน้าที่เป็นกันชนให้ประเทศ แม้ต้นทุนจะสูงขึ้น แต่สิ่งสำคัญคือ ต้องไม่มีคำว่าขาดแคลนพลังงาน
OR ไม่ประมาทสถานการณ์สงคราม
ม.ล.ปีกทอง ทองใหญ่ ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท ปตท.น้ำมันและการค้าปลีก จำกัด (มหาชน) หรือ OR กล่าวว่า มาตรการรับมือเชิงรุกเพื่อสร้างความมั่นใจให้กับผู้บริโภคและผู้ถือหุ้น จากสถานการณ์ความไม่สงบในตะวันออกกลางที่ทวีความรุนแรงและส่งผลกระทบโดยตรงต่อเสถียรภาพราคาน้ำมันโลก อาทิ
1.ประเมินสถานการณ์ไม่ประมาทแม้มีการเจรจาหยุดยิง เพราะสถานการณ์ไม่แน่นอนสูง ซึ่งที่ผ่านมาประชาชนกังวลส่งผลให้ความต้องการใช้น้ำมันเดือน มี.ค.2569 สูงกว่าปกติมาก ซึ่งทำให้ OR ต้องบริหารจัดการปริมาณน้ำมันให้เพียงพอต่อเนื่อง
2.ยุทธศาสตร์เพิ่ม Buffer สำรองน้ำมัน เพื่อป้องกันปัญหาการขาดแคลน ซึ่งปรับแผนบริหารจัดการสต็อกน้ำมัน (Inventory Level) ใหม่ โดยฟื้นฟู Working Research ช่วงเดือน มี.ค.2569 และปริมาณการซื้อที่พุ่งสูงทำให้น้ำมันสำรองส่วนปฏิบัติการ (Working Research) บางช่วงลดลงเหลือเพียง 2 วัน จากปกติ 7 วัน
ไม่ห่วงกองทุนน้ำมันจ่ายเงินช้า
3.ฐานะการเงินแกร่ง แม้กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงค้างจ่ายเงินให้ผู้ค้าตามมาตรา 7 ซึ่งต้นทุนที่สูงขึ้นส่งผลให้ค่าการตลาด (Marketing Margin) อ่อนตัวลง และแม้ภาครัฐจะใช้กลไกกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงมาช่วยชดเชย แต่ปัจจุบันยังมีความล่าช้าในการจ่ายเงินชดเชยคืนจากข้อจำกัดด้านสภาพคล่อง
4.การวางแผน Logistics บูรณาการรวมทั้งกลุ่ม ปตท.เพื่อบริหารจัดการน้ำมันจากทุกแหล่ง โดยเน้นเร่งกระจายน้ำมันไปคลังภูมิภาคเร็วและมากที่สุด เพื่อลดเวลาการขนส่งไปสถานีบริการน้ำมันพื้นที่ห่างไกล ซึ่งจะช่วยให้สถานีบริการกระทบน้ำมันจากคลังใกล้บ้านได้ทันทีแทนการรอรถขนส่งจากส่วนกลางหรือพื้นที่ศรีราชา
“จะปรับแผนให้สถานีบริการน้ำมันจากคลังภูมิภาคได้โดยตรง ซึ่งใช้เวลาน้อยกว่าการขนส่งจากพื้นที่ศรีราชา เพื่อให้มั่นใจว่าสถานีบริการจะไม่ขาดแคลนน้ำมันเกิน 12-24 ชั่วโมง แม้ในช่วงดีมานด์พุ่งสูง”
5.ร่วมกับกรมการขนส่งทางบกดูแลรถสาธารณะ เพื่อวางแผนจัดสรรน้ำมันให้เพียงพอสำหรับรถบริการสาธารณะให้มั่นใจว่าประชาชนไม่ได้รับผลกระทบที่ต้องเดินทางด้วยระบบขนส่งมวลชน