สถานการณ์พลังงานโลก กลับมาสั่นคลอนอีกระลอก หลังเหตุระเบิดในแหล่งผลิตก๊าซธรรมชาติของประเทศกาตาร์ จุดชนวนให้ราคาก๊าซธรรมชาติเหลว (LNG) ในตลาดโลกพุ่งขึ้นอย่างรุนแรง สร้างแรงกดดันโดยตรงต่อโครงสร้างต้นทุนค่าไฟฟ้าของประเทศไทย โดยเฉพาะการคำนวณค่าไฟฟ้าผันแปรอัตโนมัติ (Ft) งวดที่ 2 ปี 2569 (พ.ค.- ส.ค.) ที่กำลังจะประกาศในเร็วๆ นี้
นายพูลพัฒน์ ลีสมบัติไพบูลย์ เลขาธิการสำนักงานคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน (กกพ.) เปิดเผยว่า ปัจจัยภูมิรัฐศาสตร์ โดยเฉพาะความตึงเครียดในตะวันออกกลางของสงครามอิหร่าน ได้ยกระดับความไม่แน่นอนของตลาดพลังงานโลกอย่างมีนัยสำคัญ และเริ่มส่งผลกระทบต่อประเทศไทยในทันที
“ระเบิดกาตาร์” จุดชนวน LNG โลกพุ่งเท่าตัวในคืนเดียว
เหตุการณ์ล่าสุดที่สร้างแรงกระเพื่อมต่อตลาดพลังงานคือ เหตุระเบิดในแหล่งผลิตก๊าซธรรมชาติของกาตาร์ ซึ่งเป็นหนึ่งในผู้ส่งออก LNG รายสำคัญของโลก และเป็นแหล่งนำเข้าหลักของไทย
ผลกระทบเกิดขึ้นแทบจะทันที โดยราคา LNG ในตลาดสปอต (Spot Market) ปรับตัวพุ่งขึ้นจากระดับ 11 ดอลลาร์ต่อล้านบีทียู ไปแตะ 25 ล้านดอลลาร์ต่อล้านบีทียู ภายในคืนเดียว หรือเพิ่มขึ้นมากกว่าเท่าตัว แม้จะยังไม่สูงเท่าระดับวิกฤติในปี 2565 ที่เคยทะยานถึง 57 ดอลลาร์ต่อล้านบีทียู แต่การปรับขึ้นอย่างรวดเร็วสะท้อนถึงความเปราะบางของตลาดพลังงานโลก
สำหรับประเทศไทย ผลกระทบยิ่งรุนแรง เนื่องจากโครงสร้างการผลิตไฟฟ้ายังพึ่งพาก๊าซธรรมชาติเป็นหลัก โดยมีสัดส่วนสูงถึง 57% ของกำลังการผลิตทั้งหมด และในจำนวนนี้เป็นการนำเข้า LNG สูงถึง 50% ทำให้ต้นทุนค่าไฟฟ้าเชื่อมโยงกับราคาตลาดโลกโดยตรง
ค่าไฟงวด 2/68 “จุดชี้ชะตา” ต้องประเมินวันต่อวัน
นายพูลพัฒน์ กล่าวยอมรับว่า การพิจารณาค่าไฟฟ้า Ft งวดที่ 2/2569 (พ.ค.- ส.ค.) อยู่ในภาวะที่ “ละเอียดอ่อนอย่างยิ่ง” เนื่องจากราคาพลังงานเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา ทั้งนี้ กกพ. ตั้งเป้าจะประกาศค่าไฟล่วงหน้าให้ได้อย่างน้อย 1 เดือนภายในเดือนเม.ย.2569 เพื่อให้ประชาชน และภาคธุรกิจสามารถวางแผนรับมือได้
“เราต้องสรุปตัวเลขกันทุกวัน เพราะสถานการณ์เปลี่ยนเร็วมาก พอมีเหตุการณ์ความไม่สงบหรือระเบิด ราคาก๊าซก็ขยับทันที ทำให้ต้องประเมินอย่างรอบคอบก่อนประกาศ”
ไพ่ในมือ 9.4 พันล้าน ลดได้ 13-17 สตางค์/หน่วย
ท่ามกลางแรงกดดันต้นทุนพลังงานที่พุ่งสูง กกพ. เตรียมใช้เครื่องมือทางการเงินเพื่อชะลอผลกระทบต่อผู้ใช้ไฟฟ้า โดยมีตัวเลขสำคัญดังนี้
1. เงินบริหารจัดการ มีเงินส่วนเกินจากการลงทุนของ 3 การไฟฟ้า หรือ คอลแบ็ก (Claw Back)รวมประมาณ 9,000 - 9,400 ล้านบาท สามารถช่วยบรรเทาค่าไฟได้ประมาณ 13 สตางค์ต่อหน่วย
2. ภาระหนี้สะสม (AF) การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) มีหนี้ค้างรับสะสมประมาณ 36,000 - 40,000 ล้านบาท และบริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) มีหนี้ค้างประมาณ 12,000 - 13,000 ล้านบาท
"ตัวเลขดังกล่าวสะท้อนข้อจำกัดของรัฐในการตรึงค่าไฟ ได้ในระยะยาว และทำให้การตัดสินใจงวดนี้มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อเสถียรภาพเศรษฐกิจ"
“ลดพึ่ง LNG” คืนชีพแม่เมาะ ดันก๊าซอ่าวไทย
อย่างไรก็ตาม เพื่อลดผลกระทบจาก LNG นำเข้าราคาแพง กกพ. ได้กำหนดยุทธศาสตร์เร่งด่วน 3 ด้านหลัก ได้แก่
1. คืนชีพโรงไฟฟ้าแม่เมาะ เตรียมนำโรงไฟฟ้าถ่านหินแม่เมาะที่ปลดระวางแล้วกลับมาเดินเครื่องใหม่ โดยเพิ่มกำลังผลิตจาก 700 เมกะวัตต์ เป็น 1,400 เมกะวัตต์ ซึ่งมีต้นทุนผลิตต่ำกว่า 2.6 บาทต่อหน่วย ซึ่งถูกกว่าการใช้ก๊าซ LNG อย่างมีนัยสำคัญ
2. เร่งผลิตก๊าซอ่าวไทย โดยเพิ่มกำลังการผลิตก๊าซธรรมชาติในประเทศอีกราว 150 ล้านลูกบาศก์ฟุตต่อวัน จากฐานเดิมประมาณ 2,000 ล้านลูกบาศก์ฟุตต่อวัน เพื่อลดการพึ่งพาการนำเข้า
3. กวาดซื้อไฟฟ้าพลังน้ำจากลาว โดยเร่งนำเข้าไฟฟ้าพลังน้ำจาก สปป.ลาว ให้มากที่สุด เนื่องจากมีต้นทุนต่ำกว่าพลังงานฟอสซิล
นอกจากนี้ กกพ. ยังผลักดันให้ประชาชนหันมาใช้พลังงานแสงอาทิตย์ โดยสนับสนุนการติดตั้ง Solar Rooftop ซึ่งสามารถนำค่าใช้จ่ายไปลดหย่อนภาษีได้สูงสุด 200,000 บาท
"มาตรการดังกล่าวไม่เพียงช่วยลดค่าไฟในครัวเรือน แต่ยังช่วยลดการพึ่งพาพลังงานนำเข้า และสนับสนุนเป้าหมายลดการปล่อยคาร์บอนของประเทศ"
วางเกมยาว รับ Data Center เดินหน้าพลังงานสะอาด
ในระยะยาว กกพ. เตรียมปรับบทบาทเป็น “Active Regulator” รองรับการเติบโตของอุตสาหกรรมใหม่ โดยเฉพาะ Data Center ที่ต้องการใช้ไฟฟ้าสะอาด อาทิ โครงการ Utility Green Tariff (UGT 1) จัดสรรแล้วประมาณ 142 ล้านหน่วย จากทั้งหมด 2,000 ล้านหน่วย ส่วน UGT 2 อยู่ระหว่างเตรียมเปิดรับซื้อไฟฟ้าสีเขียวเพิ่มอีก 2,100 เมกะวัตต์ ขณะที่ Direct PPA อยู่ระหว่างออกแบบระบบเพื่อรองรับความต้องการใช้ไฟสะอาดโดยตรง พร้อมดูแลเสถียรภาพระบบไฟฟ้า ทั้งแรงดัน (Voltage), ความถี่ (Frequency) และแรงเฉื่อย (Inertia)
อย่างไรก็ตาม สถานการณ์ล่าสุดทำให้ค่าไฟฟ้างวดเดือนพ.ค.-ส.ค.2569 กลายเป็นตัวแปรสำคัญที่จะสะท้อนความสามารถของภาครัฐในการบริหารจัดการวิกฤติพลังงาน ในขณะที่ต้นทุนเชื้อเพลิงพุ่งขึ้นอย่างรวดเร็ว เครื่องมือในการพยุงราคากลับมีจำกัด ทั้งภาระหนี้สะสมของ กฟผ. และ ปตท. รวมถึงวงเงินช่วยเหลือที่มีอยู่
“เป้าหมายของเราคือ การสร้างสมดุลระหว่างความมั่นคงพลังงาน สิ่งแวดล้อม และราคาที่เหมาะสม หรือ Energy Trilemma เพื่อมุ่งสู่ Net Zero ในปี 2050”
ท่ามกลางความผันผวนของโลก ค่าไฟงวด 2/69 จึงไม่ใช่แค่ตัวเลขบนบิลค่าไฟ แต่คือ ภาพสะท้อนความเปราะบางของระบบพลังงานไทย และความจำเป็นเร่งด่วนในการ “พึ่งพาตนเอง” ให้มากขึ้นในอนาคต
พิสูจน์อักษร....สุรีย์ ศิลาวงษ์