โครงการรถไฟความเร็วสูง (ไฮสปีด) เชื่อมสามสนามบิน (ดอนเมือง สุวรรณภูมิ อู่ตะเภา) ซึ่งเป็นโครงการที่เปิดให้เอกชนร่วมลงทุนรัฐ โดยมีการลงนามสัญญาร่วมลงทุนระหว่างการรถไฟแห่งประเทศไทย (รฟท.) และบริษัท เอเชีย เอรา วัน จำกัด ที่มีเครือเจริญโภคภัณฑ์ (ซีพี) ถือหุ้นใหญ่ เมื่อวันที่ 24 ต.ค.2562 หลังชนะการประมูล จากการเสนอขอรับเงินร่วมลงทุนจากรัฐต่ำสุด 117,226 ล้านบาท
หลังจากนั้นเกิดการแพร่ระบาดโรคโควิด ทำให้โครงการได้รับผลกระทบจากการคาดการณ์ผู้โดยสารลดลง และเอกชนมีการเสนอขอรับการเยียวยา โดยคณะรัฐมนตรี (ครม.) เห็นชอบการเยียวยาอนุมัติเมื่อวันที่ 19 ต.ค.2564 ในรัฐบาล พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา และเริ่มการเจรจาแก้สัญญาดำเนินการมาต่อเนื่องถึงรัฐบาลนายเศรษฐา ทวีสิน รัฐบาล น.ส.แพทองธาร ชินวัตร และรัฐบาลนายอนุทิน ชาญวีรกูล แต่ยังไม่อนุมัติร่างแก้ไขสัญญาดังกล่าว ภาพรวมปัจจุบันเรียกว่าประชาชนเสียโอกาสในการใช้บริการไฮสปีดเทรนสายนี้มากกว่า 7 ปี
นายอนันต์ โพธิ์นิ่มแดง รองผู้ว่าการรถไฟแห่งประเทศไทย รักษาการในตำแหน่งผู้ว่าการรถไฟแห่งประเทศไทย (รฟท.) เปิดเผยภายหลังประชุมคณะกรรมการ (บอร์ด) รฟท. เมื่อวันที่ 18 ก.พ.ที่ผ่านมา โดยระบุว่า ที่ประชุมบอร์ดได้รับทราบความคืบหน้าในโครงการไฮสปีดเชื่อมสามสนามบิน ซึ่งขณะนี้ รฟท.ได้ส่งรายงานเสนอขอแก้ไขหลักการในโครงการไปยังสำนักงานคณะกรรมการนโยบายเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (สกพอ.) เพื่อเตรียมเสนอเข้าที่ประชุม ครม. พิจารณาแก้ไขหลักการร่วมลงทุนตามที่ กพอ.ได้มีมติไปแล้วก่อนหน้านี้
โดยสาระสำคัญของการแก้ไขหลักการนั้น อาทิ
- วิธีชำระเงินที่รัฐร่วมลงทุน (Public Investment Cost : PIC) จากเดิมเมื่อเอกชนเปิดเดินรถไฟความเร็วสูง รัฐจะแบ่งจ่ายเป็นจำนวน 149,650 ล้านบาท ปรับเป็นจ่ายเป็นงวดตามความก้าวหน้าของงานที่ รฟท.ตรวจรับ วงเงินไม่เกิน 120,000 ล้านบาท
- กำหนดการชำระค่าสิทธิให้ร่วมลงทุนในโครงการแอร์พอร์ตเรลลิงก์ (ARL) โดยให้เอกชนแบ่งชำระค่าสิทธิจำนวน 10,671.09 ล้านบาท เป็น 7 งวด เป็นรายปี จำนวนเท่า ๆ กัน โดยต้องชำระงวดแรก ณ วันที่ลงนามแก้ไขสัญญา
“เรื่องของการแก้ไขหลักการถือว่าสิ้นสุดในส่วนของการรถไฟฯ แล้ว การรถไฟฯ ได้หารือกับเอกชนได้ข้อสรุป และเสนอไปยัง สกพอ. หลังจากนั้นทาง สกพอ. จะเสนอไปยัง ครม. เพื่อแก้ไขหลักการ ซึ่งเป็นหลักการเดิมที่ทาง กพอ.พิจารณาไว้แล้ว คือ เรื่องการปรับวิธีเป็นสร้างไปจ่ายไป และการแบ่งชำระค่าสิทธิแอร์พอร์ต เรลลิงก์”
อีกทั้งระหว่างที่รอการพิจารณาแก้ไขหลักการสัญญา ทาง รฟท.จะหารือกับอัยการสูงสุดเพื่อพิจารณาจัดทำ “ร่างสัญญาฉบับสุดท้าย” ก่อนเตรียมลงนามแก้ไขสัญญากับเอกชนคู่สัญญา โดย รฟท.ประเมินกรอบการดำเนินงาน รายละเอียดดังนี้
- เสนอร่างสัญญาให้ ครม.พิจารณาในเดือน มิ.ย.นี้
- ลงนามสัญญาในเดือน ก.ค.2569
- ออกหนังสืออนุญาตเข้าพื้นที่ (NTP) ภายใน 30 วัน หรือในเดือน ส.ค.2569
- ใช้เวลาก่อสร้าง 5 ปี
- ทดสอบระบบอีก 6 เดือน
- คาดว่าจะสามารถเปิดให้บริการในปี 2575
เนื่องด้วยโครงการไฮสปีดเชื่อมสามสนามบิน มีช่วงงานโยธาร่วมกับโครงการไฮสปีดไทย - จีน ช่วงบางซื่อ - ดอนเมือง ดังนั้นเรื่องการแก้ไขสัญญาจึงจำเป็นต้องได้ข้อสรุป เพื่อไม่ให้โครงการนี้ไปกระทบต่องานโยธาของไฮสปีดไทยจีน เนื่องจากงานโยธาร่วมในช่วงดังกล่าว ทางบริษัท เอเชีย เอรา วัน จำกัด ได้รับในเงื่อนไขว่าจะเป็นผู้ดำเนินการก่อสร้าง ดังนั้นกรอบเวลาดำเนินงานที่กำหนดล่าสุดนี้ จึงมองว่าเหมาะสมแล้ว
หากไม่สามารถลงนามสัญญาได้ตามกรอบกำหนดในเดือน ก.ค.นี้ รฟท.ก็จำเป็นต้องเสนอ ครม. เพื่อพิจารณาเปลี่ยนแปลงขอบเขตงาน โดยจะต้องนำงานโยธาร่วมในสัญญา 4-1 ช่วงบางซื่อ - ดอนเมืองกลับมาก่อสร้างเอง เพื่อไม่ให้กระทบต่อภาพรวมการก่อสร้างโครงการไฮสปีดไทย - จีน เพราะไทม์ไลน์ที่กำหนดไว้นั้น รฟท.ประเมินแล้วว่าสอดคล้องกับสัญญา 4 - 5 ช่วงบ้านโพ - พระแก้ว ที่ขณะนี้อยู่ในขั้นตอนการปรับแบบสถานีอยุธยาใกล้แล้วเสร็จ และเตรียมเปิดประกวดราคาหาผู้รับจ้าง