สินค้า GI (Geographical Indication) หรือ สิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ คือ สินค้าท้องถิ่นที่ได้รับขึ้นทะเบียนกับ กรมทรัพย์สินทางปัญญา กระทรวงพาณิชย์ เพราะมีคุณลักษณะเฉพาะที่พิเศษกว่าที่อื่น ซึ่งเกิดจาก "วัตถุดิบและภูมิปัญญาในพื้นที่นั้น" สัมพันธ์กับสภาพทางภูมิศาสตร์ เช่น ดิน น้ำ อากาศ เปรียบเสมือน "แบรนด์ของท้องถิ่น" ที่การันตีคุณภาพและความเป็นของแท้
ปัจจุบันกรมทรัพย์สินทางปัญญา ได้ประกาศขึ้นทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (GI) แล้วจำนวน 252 รายการ ครอบคลุมทุกจังหวัดของประเทศ สามารถสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจให้กับเกษตรกร ผู้ผลิต ผู้ประกอบการชุมชน รวมกว่า 114,000 ล้านบาท
สินค้าGI แบ่งเป็น 3 หมวดสินค้า ได้แก่
1.หมวดสินค้า เกษตรกรรม มี 167 สินค้า ได้แก่ ข้าว 24 สินค้า ,พืช ผัก ผลไม้ 125 สินค้า , ประมง15 สินค้า ,และปศุสัตว์ 3 สินค้า
2.หมวดสินค้าหัตถกรรม 46 สินค้า ได้แก่ ผ้า 19 สินค้า และหัตถกรรม 27 สินค้า
3.หมวดอุตสาหกรรม 39 สินค้าได้แก่ ไวน์ สุรา 3 สินค้า และอาหาร 36 สินค้า
สินค้า GI จำนวน 252 รายการ อาทิ กระท้อนคลองน้อย , กระเทียมศรีสะเกษ ,กล้วยไข่กำแพงเพชร , กาแฟดอยตุง ,เกลือภูเขาบ่อเกลือน่าน ,ไก่เบตงยะลา ,ขนมหม้อแกงเมืองเพชร ,ข้าวไร่ลืมผัวเพชรบูรณ์ ,ข้าวสังข์หยดเมืองพัทลุง ,ไข่เค็มไชยา , เครื่องปั้นดินเผาเกาะเกร็ด , เงาะโรงเรียนนาสาร , ชมพู่เพชร ,แตงโมเกาะสุกร ,ถั่วลายเสือแม่ฮ่องสอน ,ทุเรียนจันท์ , ทุเรียนภูเขาไฟศรีสะเกษ , น้อยหน่าปากช่องเขาใหญ่ , น้ำตาลโตนดเมืองเพชร ,เนื้อโคขุนกำแพงแสน ,
เนื้อโคขุนโพนยางคำ ,ปลากะพงสามน้ำทะเลสาบสงขลา ,ปลากุเลาเค็มตากใบ ,ปลาช่อนแม่ลา ,ปลาทูแม่กลอง , แป้งสาคูต้นพัทลุง ,ผ้าครามธรรมชาติสกลนคร , ผ้าหม้อห้อมแพร่ ,ผ้าไหมแพรวากาฬสินธุ์ , ฝรั่งสามพราน พริกไทยจันท์ ,มะขามหวานเพชรบูรณ์ ,มะนาวเพชรบุรี , มะพร้าวน้ำหอมบ้านแพ้ว ,
มะม่วงน้ำดอกไม้สีทองบางคล้า ,มะยงชิดนครนายก , มุกภูเก็ต ,ลำไยเบี้ยวเขียวลำพูน , ลิ้นจี่ค่อมสมุทรสงคราม ,ไวน์เขาใหญ่ , ส้มบางมด , ส้มโอขาวใหญ่สมุทรสงคราม , ส้มโอทับทิมสยามปากพนัง ,สังคโลกสุโขทัย ,สับปะรดตราดสีทอง , สับปะรดภูเก็ต ,เสื่อจันทบูร ,หมากเม่าสกลนคร ,หมูย่างเมืองตรัง ,หอมแดงศรีสะเกษ ,หอยนางรมสุราษฎร์ธานี ,เหล้าแป้ , โอ่งมังกรราชบุรี
นางอรมน ทรัพย์ทวีธรรม อธิบดีกรมทรัพย์สินทางปัญญา กระทรวงพาณิชย์ เปิดเผยว่า ในปี 2569 กรมมีแผนที่จะผลักดันการขึ้นทะเบียน GI ให้มีจำนวนเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยมีสินค้าเป้าหมายจำนวน 26 รายการ จาก 23 จังหวัด และสินค้าเหล่านี้จะช่วยสร้างมูลค่าเศรษฐกิจกว่า 2,600 ล้านบาท
โดยสินค้าเป้าหมายทั้ง 26 รายการ ได้แก่ สับปะรดสวี ,ตุ๊กตาชาววังบ้านบางเสด็จ, ชมพู่คลองหาด ,ส้มโอเวียงแก่น, ปลานิลสายน้ำไหลเบตง, กุ้งมังกร 7 สีภูเก็ต ,ครกดินเผาบ้านกลาง , ผ้าย้อมครั่งลำปาง , ปลากะพงสองน้ำสมุทรปราการ , แตงโมหวานยโสธร , ปลาสลิดบ้านแพ้ว , น้ำช่อดอก ,มะพร้าวน้ำหอมบ้านแพ้ว , น้ำตาลสดเกยชัย , ผลิตภัณฑ์คล้าศรีบุญเรือง ,ส้มซ่าบ้านวังส้มซ่าพิษณุโลก , ชารางแดงเกาะเกร็ด , กะปิเคยตาดำคลองโคน ,นมวาริช , เนื้อครามสกลนคร ,มะนาวแป้นดำเนินสะดวก, มะม่วงน้ำดอกไม้ราชบุรี , มันแกวน้ำก่ำธาตุพนม, เห็ดตับเต่าสามเรือน, ส้มมะปี๊ดจันทบุรี ,กระจูดควนเคร็ง และพริกไทยสุไหงอุเป
ล่าสุด ปี 69 กรมทรัพย์สินทางปัญญา ได้ประกาศขึ้นทะเบียนสินค้า GI แล้วจำนวน 4 สินค้า ได้แก่ ตุ๊กตาชาววังบ้านบางเสด็จ ,ส้มโอเวียงแก่น จ.เชียงราย , กุ้งมังกร 7 สี จ.ภูเก็ต , ชมพู่คลองหาด จ.สระแก้ว และลานิลสายน้ำไหลเบตง (จ.ยะลา): ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นสินค้า GI รายการที่ 6 ของจังหวัด เมื่อวันที่ 10 ก.พ. 2569
สินค้า GI ไทยยังคงเป็นกลไกสำคัญในการยกระดับเศรษฐกิจฐานราก สร้างมูลค่าเพิ่มให้ชุมชน พร้อมต่อยอดอัตลักษณ์ท้องถิ่นสู่ตลาดสากล ทำให้ “ของดีท้องถิ่นไทย” แข็งแรงในเวทีโลก