ม.หอการค้าไทย เผย ดัชนีเชื่อมั่นการค้าชายแดนและผ่านแดน (FBI) ปี 2569 พบความเชื่อมั่นระยะสั้นอยู่เพียง 38.7 ต่ำ สะท้อนแรงกดดันจากความไม่สงบชายแดน ต้นทุนขนส่ง และกฎระเบียบเข้มงวด แม้ระยะยาวดัชนีปรับดีขึ้นแตะ 47.5 ขณะที่ภาคเอกชนคาดมูลค่าการค้าชายแดนปีหน้าขยายตัว 2.56% อยู่ที่ 1.09 ล้านล้านบาท
นายวชิร คูณทวีเทพ ผู้ช่วยอธิการบดีฝ่ายยุทธศาสตร์ และผู้อำนวยการสถาบันยุทธศาสตร์การค้า มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย เปิดเผยผลสำรวจการค้าชายแดนและผ่านแดน (FBI) ของไทย ปี 2569 พบว่า ดัชนีความเชื่อมั่นการค้าชายแดนและการค้าแดนของไทยในระยะสั้นอยู่ที่ระดับ 38.7 ระยะกลางอยู่ที่ 43.1 และระยะยาวอยู่ที่ 47.5 โดยหากมองในระยะยาวถือว่าดัชนีความเชื่อมั่นดีขึ้น แต่ในระยะสั้นยังคงอยู่ระดับที่ ยังได้รับผลกระทบและประสบปัญหาและปัจจัยที่มีผลต่อการค้าชายแดน
สำหรับปัจจัยบวกต่อการค้าชายแดนและการค้าข้ามแดนไทยในปีนี้ ได้แก่ ความต้องการสินค้าจากไทยเพิ่มขึ้น ภาครัฐมีแผนส่งเสริมผู้ประกอบการชายแดน นโยบายความร่วมมือทางการค้าระหว่างไทยกับประเทศเพื่อนบ้าน ระบบการทำธุรกรรมทางการเงินที่สะดวก ความพร้อมด้านโครงสร้างพื้นฐานด้านโลจิสติกส์ ระบบด่านศุลกากรพัฒนาเป็นระบบเทคโนโลยีมากขึ้น เศรษฐกิจของประเทศเพื่อนบ้านมีแนวโน้มฟื้นตัว และการยกระดับจุดผ่านแดนให้เป็นด่านถาวร
ขณะที่ปัจจัยลบ ได้แก่ สถานการณ์ความไม่สงบและความมั่นคงตามแนวชายแดน ต้นทุนค่าขนส่งสูงขึ้น กฎระเบียบด่านเข้มงวด การแข่งขันสินค้าราคาต่ำในตลาดเพื่อนบ้าน สถานการณ์ภัยพิบัติธรรมชาติ ปัญหาคอรัปชั่น การลักลอบขนสินค้าผิดกฎหมาย อุปสรรคด้านขนส่งจากโครงสร้างพื้นฐานที่เสียหาย ความผันผวนของสกุลเงินเพื่อนบ้าน การแพร่ระบาดของเชื้อโรค และความล่าช้าที่มาจากพิธีการศุลกากร
นอกจากนี้ยังมีการสำรวจถึงผลกระทบจากความไม่สงบและความมั่นคงตามแนวชายแดน 71.5% มีผลกระทบมากมีเพียง 9.5% ที่กระทบน้อยส่วนปัญหาผลกระทบภัยพิบัติทางธรรมชาติและสภาพพูมิอากาศแปรปรวน 40.9 มีผลกระทบมากและ 2.5% ไม่มีผลเลย
นอกจากนี้ปัจจุบันมีการใช้สิทธิ์ประโยชน์จากข้อตกลงเขตการค้าเสรีหรือเอฟทีเอมากน้อยเพียงใด 64.5% ใช้สิทธิ์เพิ่มขึ้นและ 7.2% ใช้สิทธิประโยชน์น้อย
ส่วนความเป็นห่วงด้านการค้าชายแดนและข้ามแดนจากผลสำรวจส่วนใหญ่ ยังให้ความเป็นห่วงเรื่องสถานการณ์ความตึงเครียดบริเวณชายแดนไทยที่ส่งผลกระทบต่อเสถียรภาพการค้าและการขนส่ง ความไม่แน่นอนทางเศรษฐกิจและการเมืองระหว่างประเทศ ซึ่งมีผลต่อบรรยากาศการค้าการลงทุน ความสัมพันธ์และนโยบายระหว่างประเทศ และปัญหาระบบและธรรมาภิบาลของภาครัฐโดยเฉพาะเรื่องของคอรัปชั่น
สิ่งที่ต้องการให้ภาครัฐเข้ามาช่วยเหลือ คือ การลดอุปสรรคทางการค้าและความร่วมมือระหว่างประเทศ การปรับปรุงกฎระเบียบและกระบวนการของภาครัฐ การพัฒนาระบบการชำระเงินชายแดน และลดขั้นตอนพิธีการศุลกากรและการมีธรรมาภิบาลและเสถียรภาพพื้นที่ชายแดน
ขณะที่การคาดการณ์แนวโน้มการค้าชายแดนและและข้ามแดนในปี 2569 คาดว่าจะอยู่ที่ 1.09 ล้านล้านบาท ขยายตัว 2.56% และการนำเข้ามีมูลค่า 924,745 ล้านบาท เพิ่มขึ้น 4.57%
นายธนวรรธน์ พลวิชัย อธิการบดีมหาวิทยาลัยหอการค้าไทยและประธานที่ปรึกษาศูนย์พยากรณ์เศรษฐกิจและธุรกิจ มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย กล่าวว่า การค้าชายแดนและข้ามแดน คิดเป็นสัดส่วน 10% ของการส่งออก ไทยในภาพรวมและมีผลต่อการพยุงเศรษฐกิจของไทย และในช่วงที่ผ่านมาประเทศไทย เจอปัญหาชายแดนตั้งแต่ในช่วงกลางปีที่ผ่านมา จึงมีผลต่อการค้าชายแดนและข้ามแดน
เมื่อพิจารณาภาพรวมตลอดทั้งปี คาดว่าสถานการณ์จะเริ่มปรับตัวดีขึ้นในช่วงครึ่งหลังของปี ดัชนีด้านการส่งออกและการค้าชายแดนมีแนวโน้มฟื้นตัว แม้จะยังไม่โดดเด่นมากนัก และคาดว่าดัชนีทั้งปีจะทรงตัวอยู่ใกล้ระดับ 50
นายจีรพันธ์ อัศวะธนกุล รองประธานกรรมการ หอการค้าไทย และประธานกรรมการค้าชายแดน สภาหอการค้าแห่งประเทศไทย กล่าวว่า ผลกระทบการค้าชายแดนและข้ามแดนจะเห็นยังคงต้องติดตาม เนื่องจากว่ายังมีผลกระทบ ยังเชื่อว่าในระยะยาว คาดว่าการค้าชายแดนและข้ามแดนจะกลับเข้ามาสู่ภาวะปกติมากขึ้น แต่ในระยะสั้นยังคงส่งผลผลกระทบ แต่ในภาพรวมการค้าข้ามแดจะมีการขยายตัวมากกว่าการค้าชายแดนมากขึ้น
ด้านนายวรทัศน์ ตันติมงคลสุข ประธานสภาธุรกิจไทย-กัมพูชา และคณะกรรมการค้าชายแดนและค้าข้ามแดน สภาหอการค้าแห่งประเทศไทย ว่า ผลกระทบการค้าชายแดนช่วง 6 เดือนหลังเหตุการณ์สู้รบไทยกับพูชาหายกว่า 80,000 ล้านบาท จากเดิมตัวเลขทั้งปี 2567 อยู่ที่ 180,000 ล้านบาท
ส่วนการลงทุนไทยในกัมพูชามีแนวโน้มลดลงต่อเนื่อง ปัจจุบันเหลือมูลค่าการลงทุน 1.5 แสนล้านบาท เตรียมเสนอรัฐบาลใหม่หาแนวทางแก้ปัญหาขัดแย้งชายแดน เช่น ทบทวนมาตรการลงทุนใหม่ เพื่อจูงใจนักลงทุนไทยในกัมพูชาทยอยย้ายเครื่องจักรโรงงานกลับประเทศไทย