ต้องเร่งสร้างความเข้าใจ

แบบอิเล็กทรอกนิกส์แห่งชาติ (National e-Payment Master Plan) โดยหวังว่าจะเป็นการปรับเปลี่ยนโครงสร้างพื้นฐาน ของระบบการชำระเงินครั้งใหญ่ ซึ่งตามแผนดังกล่าวมีหลายส่วนที่ต้องดำเนินการ ตั้งแต่เรื่องระบบการชำระเงินภาครัฐ จนถึงการจับจ่ายใช้สอยของประชาชน โดยหวังว่าเศรษบกิจไทยจะเดินหน้าสู่สังคมไม่ใช้เงินสด (Cashless Society) ซึ่งเป็นทิศทางเดียวกันหลายประเทศทั่วโลกที่พัฒนาไปก่อนหน้านั้น

การใช้เทคโนโลยีเพื่ออำนวยความสะดวก ในการดำเนินชีวิตประจำวัน เป็นสิ่งที่จำเป็นอย่างยิ่ง และเป็นเรื่องที่ภาครัฐจะเข้ามาบริหารจัดการ เนื่องจากภาครัฐเป็นผู้ดูแลกฎระเบียบ และการอำนวยความสะดวกให้กับประชาชน ซึ่งแน่นอนว่าในระดับนโยบายแล้วถือว่าเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับเศรษฐกิจยุคใหม่ เพราะเป็นไปตามทิศทางของเศรษฐกิจโลกในขณะนี้ ที่มีการปฏิวัติทางเทคโนโลยีการสื่อสารสมัย ไม่ว่าเราจะเรียกว่าระบบไหนก็ตาม แต่เป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้หากไทยต้องตามให้ทันกับการพัฒนาของโลก

ที่ผ่านมา มีการวิพากษ์วิจารณ์กันพอสมควร ถึงการนำระบบอิเล็กทรอนิกส์ที่เกี่ยวกับเรื่องการเงิน มาใช้ในระบบเศรษฐกิจตามนโยบายของรัฐบาล ซึ่งประเด็นเรื่องโครงสร้างพื้นฐานด้านเทคโนโลยีดูเหมือนไม่ใช่เป็นปัญหาใหญ่ เพราะไทยสามารถแก้ปัญหาเรื่องนี้ได้จากการลงทุน ทั้งของภาครัฐและเอกชนเอง แต่ประเด็นที่เป็นห่วงกันมากคือเรื่องความปลอดภัยของระบบการดูแล ซึ่งไม่เพียงแค่ผู้เชี่ยวชาญเท่านั้นที่เห็นว่า ยังมีช่องโหว่อยู่มากหากจะนำมาใช้ แม้แต่สถาบันการเงินเองก็มีความกังวลเรื่องความปลอดภัย

แต่ประเด็นที่น่าพิจารณายิ่งกว่านั้นคือ ผลกระทบทางสังคมจากการใช้ระบบเทคโนโลยียุคใหม่ ในระบบเศรษฐกิจของประเทศ ซึ่งที่ผ่านมานั้นการใช้เทคโนโลยีเกิดขึ้นกับภาคเศรษฐกิจเป็นจุดๆ ขึ้นกับความพร้อมและความจำเป็นทางเศรษฐกิจ อาทิ ในสังคมเมืองจะมัการใช้เทคโนโลยีมากกว่าสังคมชนบท เป็นต้น แต่การใช้ระบบการเงินแบบอิเล็กทรอนิกส์ที่รัฐบาลกำลังจะนำมาใช้ มีลักษณะแตกต่างจากภาคการผลิตอื่นๆ เพราะจะเกี่ยวข้องกับชีวิตประจำวันของประชาชนแทบทุกมิติ

ยิ่งกว่านั้น การพิจารณาผลกระทบต่อประชาชนนั้น มักจะมุ่งเน้นไปที่ความปลอดภัยของระบบการชำระเงิน แต่เทคโนโลยีที่จะนำมาใช้นี้มีผลกระทบมากกว่าเรื่องความปลอดภัย นั่นคือกระทบต่อวิถีชีวิตมากยิ่งขึ้น เพราะอย่าลืมว่าการใช้บัตรอิเล็กทรอนิกส์จะทำให้คนสามารถเข้าถึงแหล่งเงินและใช้จ่ายเงินง่ายยิ่งขึ้น นั่นหมายความว่าเศรษฐกิจแบบใหม่กำลังจะเกิดขึ้น กับบัตรอิเล็กทรอนิกส์ประเภทต่างๆที่จะนำมาใช้ ซึ่งขณะนี้เรายังไม่เห็นรูปแบบที่ชัดเจนนักว่าจะมีผลกระทบใดๆเกิดขึ้น

ในต่างประเทศมีงานวิจัยจำนวนมากที่ออกมาวิเคราะห์ถึงผลกระทบอย่างรอบด้าน ไม่เพียงผลดีต่อการสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจเท่านั้น ซึ่งเราต้องไม่ลืมว่าสังคมไทยเป็นเพียงปลายทางของการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยีเท่านั้น เพราะเราไม่ใช่ต้นทางของการเปลี่ยนแปลง แต่เป็นผู้ได้รับผลกระทบจากการพัฒนาทางเศรษฐกิจที่เกิดขึ้น ดังนั้นการรับรู้และความเข้าใจของประชาชนจึงมีความสำคัญอย่างมากหากเราต้องการลดผลกระทบในด้านอื่นๆ นอกจากผลดีทางเศรษฐกิจ

แน่นอนว่าการใช้เทคโนโลยีย่อมทำให้ประชาชนได้รับความสะดวกและต้นทุนต่ำกว่าที่ควรจะเป็น แต่สิ่งตามมากับเงินอิเล็กทรอนิกส์คือลักษณะของระบบทุนนิยมสมัยใหม่ ที่มีทั้งคุณและโทษในตัวหากเราไม่มีความเข้าใจที่ดีพอ เราเห็นด้วยหากรัฐบาลจะเร่งนำมาใช้โดยหวังจะเป็นส่วนหนึ่งของการปฏิรูปเศรษฐกิจ แต่เราเห็นว่าการทำความเข้าใจกับประชาชนที่ผ่านมา หน่วยงานรัฐยังทำไม่เพียงพอและเราเชื่อว่าความรู้ความเข้าใจของประชาชนเท่านั้น จะเป็นตัวชี้วัดความสำเร็จของการใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่