เศรษฐกิจหมุนเวียน หรือ Circular economy คือ แนวคิดการผลิต และการบริโภคที่ใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่ามากที่สุด ด้วยการนำกลับมาใช้ซ้ำ (Reuse) การซ่อมแซม (Repair) การปรับปรุงใหม่ (Refurbish) การผลิตใหม่ (Remanufactured) และการรีไซเคิล (Recycle)
ซึ่งจะทำให้วงจรชีวิตของผลิตภัณฑ์ยาวนานมากยิ่งขึ้น ช่วยลดต้นทุน เพิ่มประสิทธิภาพในการผลิต และสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับระบบเศรษฐกิจ ตลอดจนลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก และตอบโจทย์ Net zero emission
เศรษฐกิจหมุนเวียนนับเป็นอีกหนึ่งเทรนด์โลกที่กำลังได้รับความสนใจทั้งจากภาครัฐ ภาคธุรกิจ และภาคการเงิน โดยรายงาน The Circularity Gap Reports 2024 ชี้ว่าในช่วง 5 ปีที่ผ่านมา มีการกล่าวถึง และมีบทความเกี่ยวกับแนวคิดนี้เพิ่มขึ้นเกือบ 3 เท่าตัว ขณะที่ PwC ระบุว่า ปัจจุบันนี้มีแผนยุทธศาสตร์หรือกฎเกณฑ์ด้านเศรษฐกิจหมุนเวียนในระดับชาติมากกว่า 50 แผนงาน และมีนโยบายที่เกี่ยวข้องอีกกว่า 520 รายการทั่วโลก โดยเฉพาะในยุโรปที่มีการกำหนด Circular Economy Action Plan (CEAP)
ด้านภาคธุรกิจก็ตื่นตัวกับเรื่องนี้ สะท้อนจากผลสำรวจล่าสุดโดย Bain & Company ที่ชี้ว่า 55% ของธุรกิจขนาดใหญ่ทั่วโลกกำลังยึดหลักเศรษฐกิจหมุนเวียนในการขับเคลื่อนธุรกิจ ส่วนภาคการเงินก็เดินหน้าสนับสนุนเงินทุน และการลงทุนที่เกี่ยวข้อง เช่น BlackRock ออก Circular Economy Fund เพื่อลงทุนในบริษัทระดับโลกที่มีโอกาสจากเศรษฐกิจหมุนเวียน โดยล่าสุดมีสินทรัพย์ภายใต้การลงทุนกว่า 1,505 ล้านดอลลาร์สหรัฐ
ประเทศไทย กำลังให้ความสำคัญกับเศรษฐกิจหมุนเวียนเช่นเดียวกับเทรนด์โลก ภายใต้การส่งเสริม “BCG economy” ซึ่งในอนาคตยังมี Room ที่จะพัฒนาได้อีกมาก โดยเฉพาะในพื้นที่ EEC ที่สามารถนำร่องโมเดลธุรกิจ และนวัตกรรมเทคโนโลยีที่ตอบโจทย์เศรษฐกิจหมุนเวียนอย่างครบวงจร เช่น ในมิติการบริหารจัดการขยะ และกากอุตสาหกรรม
เพื่อรับมือกับปริมาณขยะที่จะเพิ่มขึ้น ดังที่สำนักงานนโยบาย และแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (สผ.) คาดการณ์ว่าปริมาณขยะในพื้นที่ EEC จะเพิ่มขึ้นจาก 9.15 ล้านตัน ในปี 2559 เป็น 20.08 ล้านตัน ในปี 2580 หรือโตเฉลี่ยปีละ 3.8% (CAGR) ขณะที่ข้อมูลล่าสุดในปี 2565 จากกรมควบคุมมลพิษ ชี้ว่าจังหวัดในพื้นที่ EEC มีปริมาณขยะที่ถูกนำกลับมาใช้ประโยชน์เพียง 12% ของปริมาณปริมาณขยะที่เกิดขึ้นเท่านั้น
ประเทศไทยต้องเร่งขับเคลื่อนสู่เศรษฐกิจหมุนเวียนอย่างเต็มขั้น เพื่อสร้างโอกาสใหม่ๆ เพื่อลดความท้าทายจากกฎระเบียบการค้าโลกที่เปลี่ยนไป เพื่อเพิ่มศักยภาพในการแข่งขัน และเพื่อให้มีพัฒนาการที่ทัดเทียมกับนานาประเทศ หลังผลประเมิน Green Future Index ล่าสุดโดย MIT Technology Review
ในด้านที่เกี่ยวกับเศรษฐกิจหมุนเวียน เช่น ความพยายามในการรีไซเคิล (Recycling efforts) พบว่าประเทศไทยอยู่อันดับที่ 31 ตามหลังประเทศเพื่อนบ้านอย่างฟิลิปปินส์ และเวียดนาม ซึ่งอยู่อันดับที่ 15 และ 27 ตามลำดับ ดังนั้น ถึงเวลาแล้วที่เราต้องเร่งดำเนินกลยุทธ์ที่สอดคล้องกับแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียนเพื่อปูทางสู่ความยั่งยืนร่วมกัน
พิสูจน์อักษร....สุรีย์ ศิลาวงษ์