เอกชนแนะเร่งแก้ปัญหา'ค้ามนุษย์'

ภาคเอกชนกังวลผลกระทบจากกรณีกระทรวงต่างประเทศสหรัฐ รายงานสถานการณ์การค้ามนุษย์ หรือ TIP Report ประจำปี 2014 ซึ่งไทยถูกปรับลดอันดับจากกลุ่ม Tier 2 Watch List ลงมาอยู่ในบัญชีกลุ่ม Tier 3 มีประเด็นดังนี้

เมื่อวันศุกร์ที่ 20 มิ.ย. ที่ผ่านมา สหรัฐประกาศลดอันดับประเทศไทย มาเลเซีย และเวเนซุเอลา ลงสู่ระดับต่ำสุดในบัญชีการจัดอันดับการค้ามนุษย์ ส่งผลให้สหรัฐอาจคว่ำบาตร ซึ่งสหรัฐระบุว่าจะทำการพิจารณาเกี่ยวกับการคว่ำบาตรไทยภายใน 90 วัน

ตามการจัดอันดับดังกล่าว ไทยถูกจัดอันดับอยู่ที่ "Tier 3" ซึ่งเป็นอันดับต่ำสุด ในการรายงานสถานการณ์ปัญหาการค้ามนุษย์ ประจำปี 2014 ของกระทรวงการต่างประเทศสหรัฐ เนื่องจากไม่ได้ปฏิบัติตามมาตรฐานขั้นต่ำในการลดปัญหาการค้ามนุษย์

การปรับลดอันดับดังกล่าว อาจทำให้บริษัทข้ามชาติบางแห่งทบทวนการลงทุนในอุตสาหกรรมที่ถูกกล่าวหาว่ามีการค้ามนุษย์ เช่น การประมง ซึ่งเป็นอุตสาหกรรมที่ทำรายได้มากของไทย โดยไทยเป็นประเทศผู้ส่งออกกุ้งรายใหญ่ที่สุดของโลก

ส.อ.ท.เร่งชี้แจงคู่ค้าต่างชาติ

นายสุพันธุ์ มงคลสุธี ประธานสภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (ส.อ.ท.) กล่าวว่า ส.อ.ท. จะเร่งชี้แจงคู่ค้าในต่างประเทศ เพื่อให้เกิดความเข้าใจในข้อเท็จจริงกรณีสหรัฐลดอันดับประเทศไทย ลงสู่ระดับต่ำสุดในรายงานผลการดำเนินงานป้องกันและปราบปรามการค้ามนุษย์ พร้อมตั้งคณะทำงานร่วมมือภาครัฐจัดระเบียบแรงงานต่างด้าว

ขณะนี้ยังไม่มีผลกระทบต่อผู้ประกอบการไทย เพราะความเสียหายยังไม่เกิดขึ้น ซึ่งอุตสาหกรรมที่อาจได้รับผลกระทบ อาทิ ประมง อาหารทะเลแช่แข็ง และ กุ้งส่งออก ซึ่ง ส.อ.ท. เชื่อว่าสหรัฐจะไม่คว่ำบาตรสินค้าอาหารทะเลส่งออกของไทย เพราะสถานการณ์ไม่ได้รุนแรงอย่างที่เข้าใจ

"ตอนนี้ยังไม่ประเมินความเสียหาย เพราะความเสียหายยังไม่เกิดขึ้น คงต้องรอดูอีกสักระยะหนึ่ง แต่โดยหลักแล้ว วันนี้ได้บอกกับสมาชิกว่า ต้องเร่งชี้แจงกับคู่ค้า โดยเร็วที่สุด เพื่อให้เขาเข้าใจสถานการณ์ที่เกิดขึ้น" นายสุพันธุ์ กล่าว

ส.อ.ท.จะจัดตั้งคณะทำงานที่ให้ข้อเท็จจริงและแก้ไขปัญหา แรงงานต่างด้าวร่วมกับภาครัฐ และภายใน 1-2 สัปดาห์จะหารือกับกระทรวงแรงงาน ว่าควรจะมีมาตรการอย่างไรกับแรงงานต่างด้าว

ทั้งนี้ สาธารณรัฐประชาชนจีนและรัสเซีย ก็ถูกจัดอยู่ ในระดับ "Tier 3" เช่นเดียวกับไทย แต่สหรัฐก็ไม่ได้คว่ำบาตรสินค้าสองประเทศนี้

"เรื่องนี้ไม่ถึงขั้นคว่ำบาตร เพราะอันนั้นเป็นระดับประเทศ แต่นี่เป็นเรื่อง ของเอกชน ถ้าเอกชนของเราชี้แจงกับบริษัทที่เป็นคู่ค้าต่างประเทศ ให้เขาเข้าใจเรา ไม่มีพฤติกรรมใช้แรงงานทาส กดขี่ข่มเหงแรงงาน ก็น่าจะไม่มีปัญหาอะไร"

'ทียูเอฟ'เรียกร้องเข้มงวดกฎหมาย

ด้านนายธีรพงศ์ จันศิริ ประธานกรรมการบริหารและประธานเจ้าหน้าที่บริหาร กลุ่มบริษัทไทยยูเนี่ยน กล่าวว่ารู้สึกผิดหวังกับการประกาศของกระทรวงการต่างประเทศสหรัฐที่ให้น้ำหนักความพยายามในการแก้ปัญหาของเราไม่เพียงพอ ทั้งๆ ที่ความพยายามของภาคอุตสาหกรรมประมงไทยและหน่วยงานภาครัฐในช่วงหลายปีที่ผ่านมา ที่ร่วมกันขจัดปัญหาและแก้ไขการใช้แรงงานอย่างผิดกฎหมายและไร้จริยธรรมมาอย่างจริงจังและต่อเนื่องแต่ก็ไม่อาจเพียงพอที่จะสามารถรักษาสถานะเดิมหรือเลื่อนลำดับขั้นขึ้นไปที่ระดับ 2 ได้

"เราเคารพต่อความวิตกกังวลของสหรัฐต่อประเด็นสิทธิมนุษยชนเรื่องแรงงาน อย่างไรก็ดี ผลจากรายงานแสดงให้เห็นว่า ไทยยังทำได้ไม่ดีพอต่อการจัดการปัญหานี้ ทั้งๆ ที่ภาคอุตสาหกรรมประมงของไทยได้ใช้ความพยายามอย่างที่สุดในการร่วมมือกันอย่างแข็งขันกับคู่ค้าของไทยเองและคู่ค้าต่างประเทศ ส่งเสริมสิทธิมนุษยชนและความเป็นอยู่ที่ดีของผู้คนที่อยู่ในเครือข่ายธุรกิจทั้งหมด”

กลุ่มบริษัทไทยยูเนี่ยนได้เข้าร่วมเป็นภาคีของข้อตกลงระดับโลกแห่งสหประชาชาติ หรือ ยูเอ็น โกลบอลคอมแพค และการเข้าร่วมขับเคลื่อนโครงการการปฏิบัติต่อการใช้แรงงานที่ดี กับองค์การแรงงานระหว่างประเทศ เพื่อยกระดับมาตรฐานสภาพการทำงานในอุตสาหกรรมแปรรูปอาหารทะเลของไทย

ก่อนที่กลุ่มบริษัทไทยยูเนี่ยน จะเข้าร่วมพันธสัญญากับองค์การระหว่างประเทศ ในส่วนของบริษัทฯ ได้มีการกำหนดหลักปฏิบัติที่เกี่ยวข้องกับแรงงานอย่างชัดเจนเรื่องการห้ามใช้แรงงานเด็กและแรงงานบังคับ และห้ามการเลือกปฏิบัติในทุกกรณี การเคารพสิทธิและเสรีภาพในการสมาคมและการรวมกลุ่มต่อรอง และการดูแลสุขภาวะและความปลอดภัยในสภาพแวดล้อมการทำงาน

“เราขอเรียนถึงผู้บริหารประเทศไทยชุดปัจจุบันและรัฐบาลที่กำลังจะมีขึ้น ได้สร้างแผนปฏิบัติการที่แข็งขันในการบังคับใช้กฎหมายอย่างเข้มงวดเพื่อช่วยเหลือแรงงาน ป้องกันการค้ามนุษย์ และนำขบวนการค้ามนุษย์เข้าสู่กระบวนการยุติธรรม ให้เดินหน้าแก้ไขปัญหาการละเมิดสิทธิมนุษยชนและการปฏิบัติต่อแรงงานในทางที่ผิด” นายธีรพงศ์ กล่าว

ไทยพาณิชย์ระบุไทยไม่แก้ไขจริงจัง

ด้านศูนย์วิจัยเศรษฐกิจและธุรกิจ ธนาคารไทยพาณิชย์ ประเมินว่า การถูกปรับลดอันดับในครั้งนี้ เป็นผลมาจากการที่ไทยถูกกล่าวหาว่ามีการดำเนินการที่ไม่สอดคล้องกับมาตรฐานขั้นต่ำของกฎหมายสหรัฐ และไม่มีความพยายามแก้ไขปัญหาการค้ามนุษย์อย่างจริงจังในช่วง 1 ปีที่ผ่านมา

ในรายงานฉบับดังกล่าวระบุว่า เหยื่อค้ามนุษย์ในไทยมีจำนวนหลายหมื่นราย ส่วนใหญ่เป็นแรงงานอพยพจากประเทศเพื่อนบ้าน ที่ถูกบังคับขู่เข็ญล่อลวงให้เป็นแรงงานทาส หรือการค้าบริการทางเพศ และเหยื่อส่วนใหญ่ถูกชักจูงเข้าไปในอุตสาหกรรมประมง การผลิตเสื้อผ้า และงานบ้าน

เปิดทางสู่การคว่ำบาตรทางการค้า

รวมทั้งยังระบุเพิ่มเติมว่า มีเจ้าหน้าที่ฝ่ายพลเรือนและนาวิกโยธินของไทย มีส่วนสมรู้ร่วมคิดในอาชญากรรมที่เกี่ยวกับการเอาเปรียบชาวมุสลิมโรฮิงญาหลายหมื่นคน ที่หลบหนีออกจากพม่าในรอบปีที่ผ่านมา ซึ่งการถูกปรับลดอันดับในครั้งนี้ ส่งผลให้ไทยตกไปอยู่ในกลุ่มเดียวกันกับประเทศที่ถูกสหประชาชาติระบุว่า มีระดับการพัฒนาน้อยที่สุดอย่างมอริเตเนียและเยเมน

รวมทั้งยังอยู่ในกลุ่มเดียวกับซีเรียและสาธารณรัฐแอฟริกากลาง ซึ่งยังตกอยู่ในภาวะสงคราม หรือแม้แต่ประเทศอย่างซิมบับเวและเกาหลีเหนือ ซึ่งมีการปกครองแบบเผด็จการเบ็ดเสร็จอีกด้วย

ดังนั้นผลกระทบที่น่าจับตามองคือ ภาพรวมการค้าระหว่างไทยกับสหรัฐ โดยเฉพาะการส่งออกสินค้าประมง เช่น กุ้งและทูน่า การถูกจัดให้อยู่ในกลุ่ม Tier 3 เป็นการเปิดทางไปสู่การใช้มาตรการการคว่ำบาตรทางการค้าจากรัฐบาลสหรัฐต่อไป โดยทำเนียบขาวจะทำการพิจารณาเกี่ยวกับการคว่ำบาตรไทยภายใน 90 วัน นับจากวันที่ถูกปรับลดอันดับ ซึ่งหากไทยถูกคว่ำบาตรจริง ก็จะส่งผลกระทบต่ออุตสาหกรรมประมง อุตสาหกรรมอาหารแช่แข็ง และอุตสาหกรรมกุ้งค่อนข้างมาก เนื่องจากสหรัฐ เป็นตลาดส่งออกหลักของสินค้ากุ้งและทูน่าจากไทย (share 40% และ 20% ตามลำดับ)

หวั่นคู่แข่งขยายผลโจมตี

รวมทั้งยังอาจมีผลในเชิงจิตวิทยาที่ประเทศคู่แข่งทางการค้า จะนำไปขยายผล เพื่อโจมตีอุตสาหกรรมการค้าของไทยว่า มีการค้ามนุษย์ ใช้แรงงานเด็ก และแรงงานบังคับต่อไป

ขณะเดียวกัน ยังเป็นสิ่งที่ทำลายภาพลักษณ์ของไทยในเวทีโลก และอาจมีผลกระทบต่อแนวโน้มการลงทุน และการระงับความช่วยเหลือในด้านต่างๆ แม้ปัจจุบันสหรัฐ จะยังไม่มีมาตรการคว่ำบาตรทางการค้ากับกลุ่มประเทศที่ถูกจัดให้อยู่ในอันดับต่ำสุดก็ตาม

แต่นัยสำคัญของข่าวสารที่ได้ถูกกระจายออกไปแล้ว ได้ส่งผลกระทบต่อภาพลักษณ์ของไทยในเวทีโลก และอาจทำให้บริษัทข้ามชาติบางแห่งทบทวนนโยบายการลงทุนในอุตสาหกรรมที่ถูกกล่าวหาว่ามีการค้ามนุษย์ เช่น อุตสาหกรรมประมง

นอกจากนี้ ไทยยังอาจสูญเสียความช่วยเหลือจากสหรัฐที่ไม่เกี่ยวข้องกับการค้า และไม่เกี่ยวข้องกับมนุษยธรรม รวมทั้งอาจถูกสหรัฐคัดค้านไม่ให้ได้รับการให้ความช่วยเหลือจากสถาบันระหว่างประเทศ เช่น กองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF) และธนาคารโลก เป็นต้น