รัฐพันลึก-การเมืองพิสดาร หลักประกัน ‘น้ำเงินอยู่ยาว’ ?!?

สังเกตกันไหม... ช่วงนี้ นายกฯอนุทิน แสดงความมั่นใจทางการเมือง ท้าทายกระแสและเสียงวิจารณ์มากขึ้นเรื่อยๆ ทั้งๆ ที่มีสารพัดปัญหาใหญ่เป็นบ่วงรัดคออยู่มากมาย เรียกว่านิ้วมือมีไม่พอให้นับ

ตีความได้ว่า งานนี้ “เอาอยู่!”

วันก่อนโพสต์ข้อความ “การตัดสินใจของประชาชน ชัดเจนกว่าผลโพลล์และบทวิเคราะห์​ของทุกฝ่าย”

หลายคนวิเคราะห์ว่า ท่านนายกฯโพสต์แบบนี้ น่าจะหมายถึงการเลือกตั้งซ่อมที่อุดรธานี ซึ่งภูมิใจไทยชนะเด็ดขาด แต่บางคนก็ค่อนแคะว่า ไม่น่าจะใช่มั้ง... เพราะเลือกตั้งซ่อมแทบไม่มีนัยทางการเมือง เนื่องจากคู่แข่งสำคัญไม่ลงแข่งด้วยเลยแม้แต่คนเดียว เจอพรรค 1 เสียงส่งผู้สมัครประกบ เขายังได้คะแนนมาเป็นหมื่น บางคนก็เลยคาดเดาว่า หรือท่านจะหมายถึงการเลือกตั้งเมื่อวันที่ 8 ก.พ.69 ที่พรรคของท่านกวาดมาเกือบ 200 เสียง

แต่มีอีกมุมหนึ่งที่น่าจะมีน้ำหนักมากกว่า ก็คือ ความมั่นใจของท่านนายกฯ น่าจะเกิดจาก “วงจรการเมืองไทย” ในระยะหลังๆ ที่การตัดสินอนาคตของรัฐบาล ไม่ได้มาจาก “เสียงของประชาชน” เสมอไป หนำซ้ำ “เสียงของประชาชน” ยังมีน้ำหนักน้อยมากกับการเป็นรัฐบาล และการดำรงอยู่ของรัฐบาล

กลายเป็นระบบการเมืองที่พิลึกพิลั่นประเทศหนึ่งในโลก เรียกว่า ถาม AI เกี่ยวกับการเมืองไทย จะหาคำตอบที่แม่นยำได้ยากมาก เพราะ AI ยังงง (ลองใช้ TH-AI Passport ทดลองดูได้) กล่าวคือ

 - พรรคการเมืองที่ชนะเลือกตั้ง มีโอกาสสูงที่จะไม่ได้เป็นรัฐบาล

 - เลือกตั้งจบ แต่การเมืองไทยไม่จบ เพราะต้องรอ 2 เดือนกว่า กกต.จะรับรอง

อาจารย์บวรศักดิ์​เพิ่งพูดในเวทีเสวนาสัปดาห์ก่อนว่า ไทยเป็นประเทศที่รอผลเลือกตั้งนานที่สุดในโลก เพราะกฎหมายย้อนยุคไปเหมือนยังไม่มีทีวี ไม่ใช่แค่ไม่มีโซเชียลมีเดียรายงานคะแนน

 - รัฐบาลที่ว่าเข้มแข็งสุดๆ ก็มีอันเป็นไปได้ง่ายๆ จาก “นิติสงคราม”

 - นิติสงครามตัดสินโดยองค์กรอิสระ ซึ่งแต่ละองค์กรมีคณะบุคคลไม่ถึง 10 คน เช่น ศาลรัฐธรรมนูญ มี 9 คน ป.ป.ช. มี 9 คน กกต.มี 7 คน

 - บางเรื่องเกิดจากความผิดแค่คนคนเดียว แต่ล้มรัฐบาลได้ หรือยุบพรรคการเมืองที่มีสมาชิกหลักแสนคนได้ เช่น คดีมาตรฐานจริยธรรม

ระบบการเมืองแบบนี้ มีความยึดโยงกับประชาชนน้อยมาก แต่ผู้ที่มีบทบาท หรืออำนาจเหนือองค์กรเหล่านี้ ในแวดวงการเมืองไทย เชื่อกันว่า เป็นกลุ่มบุคคลที่เรียกกันว่า “ฝ่ายอนุรักษนิยมจารีต” หรือ “รัฐพันลึก”

หากย้อนกลับไปตั้งแต่เริ่มใช้รัฐธรรมนูญปี 2540 และมีรัฐบาลชุดแรกตามรัฐธรรมนูญฉบับนั้น คือ รัฐบาลไทยรักไทย รัฐบาลแต่ละชุดมีอันเป็นไปจากการรัฐประหาร และนิติสงครามทั้งสิ้น

หากย้อนกลับไปตั้งแต่เริ่มใช้รัฐธรรมนูญปี 2540 และมีรัฐบาลชุดแรกตามรัฐธรรมนูญฉบับนั้น คือ รัฐบาลไทยรักไทย รัฐบาลแต่ละชุดมีอันเป็นไปจากการรัฐประหาร และนิติสงครามทั้งสิ้น

- รัฐบาลคุณทักษิณ ชินวัตร (ไทยรักไทย) สมัยที่ 2 โดนนิติสงคราม ตามด้วยรัฐประหาร

 - รัฐบาลคุณสมัคร สุนทรเวช (พลังประชาชน) โดนนิติสงคราม จากการจัดรายการทำกับข้าวออกทีวี

 - รัฐบาลคุณสมชาย วงศ์สวัสดิ์ (พลังประชาชน) โดนนิติสงคราม ยุบพรรค เพราะกรรมการบริหารพรรคทุจริตเลือกตั้ง

 - รัฐบาลยิ่งลักษณ์ ชินวัตร (เพื่อไทย) โดนนิติสงครามจนกลายเป็นแค่รัฐบาลรักษาการ ตามด้วยถูกรัฐประหาร

ทั้งหมดนี้เป็นรัฐบาลที่ชนะเลือกตั้งมาอย่างเด็ดขาด ท่วมท้น บางรัฐบาลชนะมาแบบแลนด์สไลด์

 - รัฐบาลคุณเศรษฐา ทวีสิน (เพื่อไทย) โดนนิติสงคราม ประเด็นมาตรฐานจริยธรรม

 - รัฐบาลคุณแพทองธาร ชินวัตร (เพื่อไทย) โดนนิติสงคราม ประเด็นมาตรฐานจริยธรรมเช่นกัน

สองรัฐบาลนี้ แม้ไม่ได้ชนะเลือกตั้งอันดับ 1 แต่ก็เป็นพรรคอันดับ 2

ทุกรัฐบาลที่กล่าวมานี้ เป็นเครือข่ายของคุณทักษิณ ซึ่งแม้จะได้รับความนิยม ครองใจประชาชน แต่มักยืนอยู่ตรงกันข้ามกับกองทัพ และองค์กรอิสระ

คราวนี้ลองหันมาดูรัฐบาลที่รอดจากนิติสงคราม และการรัฐประหารกันบ้าง

 - รัฐบาลคุณอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ (ประชาธิปัตย์) ไม่ได้ชนะเลือกตั้ง แต่พลิกขั้วมาเพราะงูเห่า “กลุ่มเพื่อนเนวิน” โหวตสนับสนุน

เกือบตลอดวาระของการบริหารประเทศ โดนม็อบเสื้อแดงชุมนุมขับไล่ 2 ปีซ้อน โดนกดดันอย่างหนัก แต่มีกองทัพยืนเคียงข้าง สุดท้ายไม่โดนรัฐประหาร และอยู่ได้จนยุบสภาไปเอง

- รัฐบาล พลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา (พลังประชารัฐ) ไม่ได้ชนะเลือกตั้ง แต่ตั้งรัฐบาลได้ด้วยกติกาประหลาดของรัฐธรรมนูญปี 60 คือ ให้ สว.ร่วมเลือกนายกฯ โดยเป็น สว.ที่ พลเอกประยุทธ์ แต่งตั้งมาเอง ในฐานะหัวหน้า คสช.

รัฐบาลนี้ถูกม็อบไล่ เป็นม็อบคนรุ่นใหม่ ม็อบสามนิ้ว แต่อยู่มาได้ กระทั่งเกือบครบวาระ แถม พลเอกประยุทธ์ ได้ต่อวาระ เพราะนับเวลาเป็นนายกฯไม่ถึง 8 ปี ทั้งๆ ที่อยู่ในตำแหน่งจริงๆ 9 ปี แต่ศาลรัฐธรรมนูญนับจำนวนปีไม่เหมือนประชาชนคนไทยทั่วๆ ไป

ความน่าสนใจก็คือ รัฐบาลเหล่านี้ แม้จะถูกยื่นเรื่อง ยื่นคำร้องให้องค์กรอิสระตรวจสอบ แต่ผลที่ออกมา “ไม่เคยระคายผิว”

เช่น พลเอกประยุทธ์ โดนร้องร่วม 10 กรณี ไม่มีกรณีไหนผิดเลย เช่นเดียวกับ พรรคประชาธิปัตย์ โดนร้องยุบพรรคหลายครั้ง แต่รอดทุกครั้ง ซึ่งอาจเป็นไปได้ว่า สู้คดีเก่ง หรือไม่เคยทำผิดจริงๆ ก็เป็นได้

เงื่อนไขสำคัญที่สุดก็คือ รัฐบาลเหล่านี้ ยืนอยู่ข้างเดียวกับกองทัพ หรือมีกองทัพเป็นแบ็ก แม้จะไม่ได้ชนะเลือกตั้ง แต่ก็อยู่ในอำนาจได้ยาวนาน

หันมาดูพรรคภูมิใจไทย ณ ปี 2569 ต้องบอกว่า มีแต้มต่อเหนือกว่ารัฐบาลประชาธิปัตย์ และรัฐบาลพลเอกประยุทธ์ เพราะ...

- ชนะเลือกตั้งปี 69 ด้วยคะแนนเสียงท่วมท้น เกือบ 200 เสียง

- มีอิทธิพลเหนือวุฒิสภาอย่างชัดเจน แม้พรรคจะปฏิเสธก็ตาม แต่แวดวงการเมืองรู้กันดี เพราะเรียกกันว่า รัฐบาลสีน้ำเงิน กับ สว.สีน้ำเงิน

- วุฒิสภาเป็นต้นธารการเลือกกรรมการองค์กรอิสระอีกที ทำให้ดูเหมือนรัฐบาลสีน้ำเงิน จะได้รับความเอ็นดู ความเข้าอกเข้าใจจากกรรมการองค์กรอิสระ แนวๆ ทำอะไรก็ไม่ผิด

ขณะเดียวกัน หากองค์กรอิสระโดนตรวจสอบ ก็จะได้รับการปกป้องจากเครือข่ายสีน้ำเงิน เช่น กรณีการยื่นสอบการทำหน้าที่ของ ป.ป.ช.ทั้งคณะ เพราะไปยกคำร้อง คุณศักดิ์สยาม ชิดชอบ ขัดกับคำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญ ฝ่ายค้านยื่นเรื่องไปหลายเดือนแล้ว แต่ประธานโสภณ ซารัมย์ จากพรรคภูมิใจไทย ก็ยังไม่ส่งเรื่องไปยังประธานศาลฎีกา เพื่อตั้งคณะผู้ไต่สวนอิสระเสียที

 - พรรคภูมิใจไทยไม่ขัดแย้งกับกองทัพ และไม่แทรกแซงกองทัพในทุกกรณี ทำให้ไม่มีปัญหากับกองทัพ แม้จะไม่สามารถเรียกได้ว่า “อยู่ฝ่ายเดียวกัน” แต่ก็ไม่มีอะไรขัดแย้งให้ต้องกังวล

ด้วยเหตุนี้หรือไม่ ที่ทำให้นายกฯอนุทินมั่นใจว่าจะอยู่ยาว เพราะไม่มีเงื่อนไขใดที่ตนเองและพวกจะตกจากอำนาจได้เลย ทั้งกองทัพ รัฐพันลึก องค์กรอิสระ และนิติสงคราม