ไทยมีโอกาสพลิกฟื้นเศรษฐกิจจากกระแสย้ายฐานลงทุนโลก แต่ต้องเร่งปฏิรูปโครงสร้างเศรษฐกิจ แก้ปัญหาการคลัง เพิ่มขีดความสามารถแข่งขัน และนำ AI สร้างเครื่องยนต์เศรษฐกิจใหม่ ควบคู่ยกระดับธรรมาภิบาลและปราบคอร์รัปชันอย่างจริงจัง
KEY POINTS
- ประเทศไทยมีโอกาสพลิกฟื้นจากความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์โลกที่ทำให้บริษัทข้ามชาติต้องการย้ายฐานการลงทุนมายังพื้นที่ปลอดภัยอย่างไทยและอาเซียน
- ต้องแก้ไขปัญหาเร่งด่วน 3 ด้าน คือ 1) การขาดดุลคู่ (การค้าและบัญชีเดินสะพัด) จากการสูญเสียความสามารถในการแข่งขัน 2) วิกฤตการคลังที่รายได้รัฐไม่พอและหนี้สาธารณะสูง 3) การเติบโตทางเศรษฐกิจที่ไม่กระจายสู่ฐานราก
- รัฐต้องปฏิรูปโครงสร้างการผลิตอย่างจริงจัง และปฏิรูปโครงสร้างรายได้-รายจ่าย เพื่อให้มีงบประมาณเพียงพอสำหรับพัฒนาประเทศและสร้างเครื่องยนต์เศรษฐกิจใหม่
- ต้องนำเทคโนโลยี AI มาใช้อย่างจริงจังทั้งภาครัฐและเอกชนเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพ โดยรัฐควรสนับสนุนให้ผู้ประกอบการรายย่อยและเกษตรกรเข้าถึง AI ต้นทุนต่ำ เพื่อสร้างเศรษฐกิจใหม่จากฐานรากและลดความเหลื่อมล้ำ
- การพลิกฟื้นประเทศต้องอาศัยธรรมาภิบาล โดยประชาชนและภาคเอกชนต้องร่วมกันตรวจสอบ กดดันนักการเมือง และรณรงค์ต่อต้านคอร์รัปชันอย่างจริงจัง โดยนำเทคโนโลยีมาช่วยตรวจจับและคุ้มครองผู้แจ้งเบาะแส
- การเข้าเป็นสมาชิก OECD ในอนาคต จะเป็นอีกกลไกหนึ่งจากภายนอกที่ช่วยตรวจสอบและผลักดันให้หน่วยงานต่างๆ มีธรรมาภิบาลที่ดีขึ้น
บทความวันนี้ ได้รับแรงบันดาลใจจากการไปร่วมงาน 100 ปีชาตกาล ศาสตราจารย์สังเวียน อินทรวิชัย และ 88 ปีคณะพาณิชยศาสตร์และการบัญชี มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ในสัปดาห์ที่แล้ว
ท่านที่รู้จักดิฉันคงทราบว่าดิฉันเป็นคนมองโลกในแง่ดี แต่ช่วง 5-6 ปีที่ผ่านมา ดิฉันเกือบจะหมดกำลังใจไปหลายครา ได้รับทราบเรื่องราว ได้รู้ ได้เห็น สิ่งที่เกิดขึ้น และได้ยินคำวิจารณ์ประเทศของเรา ทั้งจากสื่อและจากการสนทนาโดยตรง
จากเกือบ 40 ปีที่แล้วที่เรามุ่งจะเป็นเสือตัวที่ 5 ของเอเชีย (สี่ตัวแรกคือ ฮ่องกง สิงคโปร์ เกาหลีใต้ และไต้หวัน ซึ่งพัฒนาประเทศอย่างก้าวกระโดดในช่วงทศวรรษ 1960 ถึง 1990 และกลายเป็นประเทศและเขตเศรษฐกิจรายได้สูง หรือ High-Income Economies ในเวลาเพียง 20-30 ปี) ตอนนี้เรายังติดกับดักเป็น เศรษฐกิจรายได้ปานกลางระดับบน (Upper-Middle-Income Economy)
ปาฐกถาพิเศษ ในหัวข้อ “พลิกประเทศไทยให้ไปต่อ” โดย ดร.สมคิด จาตุศรีพิทักษ์ อดีตรองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง ช่วยให้พอมีความหวังว่า ณ วันนี้โอกาสเปิดสำหรับประเทศไทยอีกครั้ง เพราะความขัดแย้งและการเปลี่ยนแปลงทางภูมิรัฐศาสตร์โลก ทำให้บริษัทข้ามชาติต้องการที่ปลอดภัยเพื่อกระจายฐานการลงทุน โดยไทยและอาเซียนถูกมองว่าเป็นพื้นที่ปลอดภัย
ท่านชี้ให้เห็นประเด็นปัญหาที่รัฐต้องแก้ไขและปฏิรูปเพื่อให้เราสามารถเดินหน้าต่อดังนี้ คือ 1. การขาดดุลคู่ คือทั้งดุลการค้าและดุลบัญชีเดินสะพัด พร้อมกัน ซึ่งเราไม่ได้เห็นมานาน โดยมีสาเหตุหลักจากอุตสาหกรรมส่งออกเดิมของเรากำลังสูญเสียความสามารถในการแข่งขัน เราจึงต้องเดินหน้าปรับปรุงโครงสร้างการผลิตอย่างจริงจัง 2. วิกฤตการคลัง รายได้ของรัฐไม่พอใช้ และรัฐมีข้อจำกัดในการเก็บรายได้จากภาษี รัฐจึงต้องกู้เงินเพื่อชดเชยการขาดดุลอย่างต่อเนื่อง ทำให้หนี้สาธารณะใกล้ระดับ 70% ของจีดีพี หากไม่เร่งปฏิรูปโครงสร้างรายได้และรายจ่ายอย่างจริงจัง ประเทศจะเผชิญกับข้อจำกัดด้านงบประมาณมากขึ้น และรัฐบาลในอนาคตจะไม่มีทรัพยากรพอที่จะลงทุนพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานและสร้างเครื่องยนต์เศรษฐกิจใหม่ 3. จีดีพีโต 2.5% แต่ผลประโยชน์ไม่ได้กระจายไปฐานราก ภาคการเกษตรมีคนจำนวนมาก แต่มีรายได้น้อย ภาคการผลิตมีอัตราการทำกำไรต่ำ ค่าจ้างจึงขึ้นไม่ได้มาก แรงงานภาคอุตสาหกรรมจึงไม่มีรายได้เพิ่ม ผู้ประกอบการ SME ยังเข้าไม่ถึงสินเชื่อ ประชาชนมีภาระหนี้ครัวเรือนสูง และพึ่งพาหนี้นอกระบบ การเติบโตทางเศรษฐกิจต่ำ จึงส่งผลต่อการสร้างงาน รายได้ และโอกาสของคนรุ่นใหม่
การลงทุนดาต้าเซ็นเตอร์ รวมถึง AI และเซมิคอนดักเตอร์ ถือเป็นโอกาส แต่การอนุมัติสิทธิประโยชน์ทางภาษีและการลงทุน โดยผ่าน บีโอไอนั้น ต้องพิจารณาว่าสร้างประโยชน์ต่อเศรษฐกิจไทยมากน้อยเพียงใด และสร้างงานทักษะสูงให้คนไทยจริงหรือไม่
ทั้งภาครัฐและเอกชนต้องปรับตัว นำเอไอเข้ามาใช้ โดยเฉพาะกับงานที่มีลักษณะทำซ้ำ นำเอไอมาเพิ่มประสิทธิภาพ เชื่อมโยงฐานข้อมูลระหว่างหน่วยงานต่างๆ เพื่อลดต้นทุนในการบริหารและเปิดพื้นที่ให้รัฐบาลนำงบประมาณไปใช้ในการพัฒนาประเทศในด้านอื่น แต่ไทยไม่ควรนำเอไอมาใช้ครึ่งๆกลางๆ เพราะผลประโยชน์จากเทคโนโลยีจะกระจุกตัวอยู่กับบริษัทใหญ่ที่มีเงินทุนและความพร้อม SME และประชาชนรายย่อยจะยิ่งเสียเปรียบ
ธุรกิจในอนาคตสามารถใช้ความคิดสร้างสรรค์ ความรู้ และนำแพลตฟอร์มเอไอมาใช้เป็นเครื่องมือในการดำเนินธุรกิจ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพทั้งการออกแบบ วางแผนการผลิต การตลาด บริหารต้นทุน และเข้าถึงลูกค้าต่างประเทศ ฯลฯ รัฐจึงควรสนับสนุนเครื่องมือและแพลตฟอร์มเอไอที่มีต้นทุนต่ำให้ผู้ประกอบการ ให้เกษตรกร ใช้วิเคราะห์สภาพอากาศ พยากรณ์ผลผลิต วิเคราะห์ความต้องการของตลาด ประบปรุงพัฒนาสายพันธุ์พืช และยกระดับการแปรรูปสินค้า สร้างเศรษฐกิจใหม่จากฐานราก ทำให้การลงทุนไม่กระจุกตัวอยู่กับทุนขนาดใหญ่
นอกจากมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจแล้ว ต้องปลุกให้ประชาชนตื่นตัว กล้าแสดงความคิดเห็น และยึดกับหลักธรรมาภิบาล หลักการของศาสตราจารย์สังเวียน อินทรวิชัย ว่า “สิ่งที่ผิดก็คือผิด แม้คนส่วนใหญ่จะทำก็ตาม” และเสนอว่าประชาชนควรมีบทบาทในการตรวจสอบและกดดันนักการเมืองให้ทำงานภายใต้หลักธรรมาภิบาล
ต่อจากการปาฐกถาพิเศษ มีการเสวนาพิเศษ เรื่อง “ปลูก-ปลุกธรรมาภิบาลไทยเพื่อไปต่อ” โดยคุณขัตติยา อินทรวิชัย ดร.เสาวนีย์ ไทยรุ่งโรจน์ และ ดร.ธีระพล ถนอมศักดิ์ยุทธ ซึ่งได้แลกเปลี่ยนความเห็นและแบ่งปัน เรื่องเกี่ยวกับการสร้างและส่งเสริมธรรมาภิบาลในองค์กร รวมถึงการผลักดัน “Zero Corruption” ของ คณะกรรมการร่วมภาคเอกชน 3 สถาบัน (สภาหอการค้าแห่งประเทศไทย สภาอุตสาหกรรมไทย สมาคมธนาคารไทย) รวมพลังและรณรงค์ให้องค์กรสังกัดสมาชิก กกร. และองค์กรต่างๆ รวมถึงคนไทยทั้งหมด ไม่ทนคอร์รัปชั่น โดย ทำการสำรวจว่าคอร์รับชั่นกระทบกับการทำธุรกิจอย่างไร ชวนเครือข่ายพันธมิตรประกาศจุดยืน และเปิดเวทีสาธารณะให้พรรคการเมืองแสดงข้อเสนอให้ประชาชนฟัง ที่สำคัญจะนำเทคโนโลยีเข้ามาใช้วิเคราะห์และตรวจจับการกระทำผิด มีช่องทางการแจ้งเบาะแสและความคุ้มครองผู้เปิดเผยข้อมูล
ฟังทุกท่านแล้ว ดิฉันก็มีความหวังขึ้นมาบ้าง หลังจากที่ได้เขียนและพูดมาหลายสิบปี แนะนำให้ใช้ตัวอย่างการปราบคอร์รัปชั่นของฮ่องกง ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1974 (ก่อนที่เขาจะได้รับการขนานนามเป็นเสือหนึ่งในสี่ตัวของเอเชีย) มีทั้งการบังคับใช้กฎหมายอย่างเข้มงวด การวางแนวทางป้องกัน และการให้ความรู้ตั้งแต่เด็กนักเรียน จนถึงผู้บริการในองค์กรต่างๆ และสนับสนุนให้มีการแจ้งเบาะแส
นอกจากคนและองค์กรต่างๆในชาติ จะทำการตรวจสอบ ผลักดัน และกดดันให้หน่วยงานต่างๆ ทั้งภาครัฐและเอกชน มีธรรมาภิบาลที่ดีแล้ว ในอนาคต เมื่อเราได้เป็นสมาชิกของ OECD เราก็จะมี OECD ไว้ตรวจสอบ ผลักดันและกดดันด้วยค่ะ





